ကြိုဆိုပါသည်

Together သည် - လူနာများနှင့် မိဘများ၊ မိသားစုဝင်များနှင့် သူငယ်ချင်းများအပါအဝင် - ကလေးကင်ဆာကြောင့် ထိခိုက်မှုရှိသူတိုင်းအတွက် ရင်းမြစ်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

ပိုမိုလေ့လာရန်

ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ

ကျောက်ကပ်အကျိတ်များဆိုတာ ဘာလဲ

ကျောက်ကပ် (ကျောက်ကပ်) တစ်ရှုးတွေမှာ ကင်ဆာဆဲလ်တွေ ဖွဲ့စည်းတဲ့အခါ ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ ဖြစ်ပွားပါတယ်။ ကလေးတွေမှာဖြစ်ပွားတဲ့ ကျောက်ကပ် အကျိတ်အမျိုးအစား အများကြီး ရှိပါတယ်။ အားလုံးခြုံကြည့်ရင် ကလေးဘဝမှာဖြစ်ပွားတတ်တဲ့ ၀ - ၁၈ နှစ်အကြားဖြစ်သော ကလေးဘဝ ကင်ဆာအားလုံးရဲ့ ၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိပါတယ်။ တွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ ကလေးကျောက်ကပ်အကျိတ်အမျိုးအစားတွေမှာ Wilms အကျိတ်(ကလေးများတွင် အဖြစ်များသည့် ကျောက်ကပ်ကင်ဆာ) နဲ့ ကျောက်ကပ်ဆဲလ်ကင်ဆာ တို့ပါဝင်ပါတယ်။

ကျောက်ကပ်တွေဟာ ဝမ်းဗိုက်ရဲ့အနောက်ဘက်ကျောရိုးမကြီး တစ်ဘက်တစ်ချက်ဆီမှာရှိတဲ့ အစုံလိုက်ရှိတဲ့ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတစ်စုံဖြစ်ပါတယ်။ သူ့တို့ရဲ့အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်က သွေးကို သန့်စင် စစ်ထုတ်ပြီး ဆီးကို ပြုလုပ်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများမှ ကျောက်ကပ်ကိုအဓိကဖော်ပြထားပြီး အညွှန်းတပ်ထားတဲ့ လမ်းလျှောက်တတ်စ ကလေးငယ်တစ်ဦးပုံ

ကျောက်ကပ်တွေဟာ ဝမ်းဗိုက်ရဲ့အနောက်ဘက်ကျောရိုးမကြီး တစ်ဘက်တစ်ချက်ဆီမှာရှိတဲ့ အစုံလိုက်ရှိတဲ့ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတစ်စုံဖြစ်ပါတယ်။ သူ့တို့ရဲ့အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်က သွေးကို သန့်စင် စစ်ထုတ်ပြီး ဆီးကို ပြုလုပ်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။

ကလေးတွေမှာ အများဆုံးဖြစ်ပွားတတ်တဲ့ ကျောက်ကပ်ကင်ဆာ (Nephroblastoma) လို့လည်း သိကြတဲ့Wilms အကျိတ်ဟာ ကလေးတွေမှာ အဖြစ်များဆုံးကျောက်ကပ်ကင်ဆာဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကလေး ၅၀၀ ခန့်ဟာ Wilms အကျိတ် ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိပါတယ်။ အသက် ၅ နှစ်အောက်ကလေးတွေမှာ တွေ့ရလေ့ရှိတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အသက် ၁၅-၁၉ နှစ် ဆယ်ကျော်သက်တွေကြားမှာ အဖြစ်များဆုံးကျောက်ကပ်အကျိတ်ဟာ ကျောက်ကပ်ဆဲလ်ကင်ဆာဖြစ်ပါတယ်။ တခြားကျောက်ကပ်အကျိတ်တွေမှာပါဝင်တာက ကြည်လင်ကျောက်ကပ်ဆဲလ်ဆာကိုမာကင်ဆာ၊ အန္တရာယ်ရှိကြွက်သားစင်းအကျိတ် နဲ့ မွေးရာပါ ကျောက်ကပ်အကျိတ်ကျောက်ကပ်ယိုယွင်းမှုများ. ဆာကိုမာကင်ဆာကဲ့သို့ တခြားကင်ဆာများသည် ကျောက်ကပ်မှာ ဖြစ်ပွားနိုင်သကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့အခြားအပိုင်းတွေမှာလည်း ထွက်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။

ကျောက်ကပ်အကျိတ်ရဲ့အကြိုနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ အလုံးအဖုဖြစ်ခြင်း၊ ဗိုက်ထဲမှာ ရောင်ရမ်းခြင်း (သို့) နာကျင်ခြင်း၊ ဆီးတွင်းသွေးပါခြင်း၊ သွေးတိုးခြင်း၊ ဖျားခြင်း ၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ ဝိတ်ကျခြင်း (သို့) အစာစားချင်စိတ်ပျောက်ဆုံးခြင်းတို့ဖြစ်ပါတယ်။ အချို့မျိုးဗီဇလက္ခဏာတွေ ရှိခြင်း (သို့) တခြားအခြေအနေတွေရှိခြင်းကကျောက်ကပ်အကျိတ်တစ်ခုဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်မားစေပါတယ်။

အကျိတ်အမျိုးအစားပေါ်မူတည်ပြီး ကင်ဆာဟာ ကျောက်ကပ် တစ်ခု (သို့) နှစ်ခုစလုံးမှာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ကင်ဆာလို့ စစ်ဆေးတွေ့ရှိတဲ့အချိန်မှာပဲ တစ်ခါတစ်လေ အဆုတ်၊ အသည်း၊ အရိုး၊ ဦးနှောက် (သို့) ပြန်ရည်ဖုများကို ပျံ့နှံ့နေပြီးတာမျိုးဖြစ် နိုင်ပါတယ်။

ကျောက်ကပ်အကျိတ်အများစုအတွက် ကုသမှုဟာ အကျိတ်ပေါ်မူတည်ပြီးခွဲစိတ်မှုကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံး ၊နဲ့/သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ကုသမှုတစ်ခု ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။ ကျောက်ကပ်ဖြတ်ထုတ်ခြင်းဆိုတာဟာ ကျောက်ကပ်တစ်ခုလုံး(အားလုံးဖြတ်ထုတ်ခြင်း) သို့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း(တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြတ်ထုတ်ခြင်း)ကို ဖယ်ရှားတဲ့ ခွဲစိတ်မှုဖြစ်ပါတယ်။ ကျောက်ကပ်အကျိတ်နဲ့ အတိုင်းအတာတွေဟာရောဂါအလားအလာခန့်မှန်းမှုနဲ့ ကုသမှုရွေးချယ်မှုပိုင်းကို သက်ရောက်မှုရှိပါတယ်။

ကျောက်ကပ်အကျိတ်တွေရဲ့ အကြိုလက္ခဏာနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာများ

ကျောက်ကပ်အကျိတ်တွေရဲ့ ယေဘုယျရောဂါလက္ခဏာများမှာ ပါဝင်တာကတော့-

  • ဝမ်းဗိုက်တွင်း ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အလုံးအဖုဖြစ်ခြင်း
  • ဆီးထဲသွေးပါခြင်း
  • ဗိုက်နာခြင်း
  • သွေးတိုးခြင်း
  • အဖျား
  • စားချင်စိတ်မရှိခြင်း
  • ကိုယ်အလေးချိန်ချခြင်း
  • ဝမ်းချုပ်ခြင်း

သွေးတွင်း ထုံးဓာတ်မြင့်မားမှုကြောင့် လူနာတွေဟာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ အလွန်အမင်းရေဆာခြင်း သို့/နဲ့ အန်ခြင်းတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်(သွေးတွင်း ထုံးဓါတ်မြင့်မားခြင်း - Hypercalcemia)။ ဝမ်းဗိုက်တွင်းအစိုင်အခဲရှိနေခြင်းကြောင့် တချို့လူနာတွေမှာ ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို ကုသသော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာလျော့ပါးခြင်းမရှိ တာကို တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။

ကျောက်ကပ်အကျိတ်များကို ရောဂါရှာဖွေအမည်တပ်ခြင်း

ကျောက်ကပ်အကျိတ်တွေကို အကဲဖြတ်ဖို့အတွက် စစ်ဆေးမှုအမျိုးမျိုးကိုသုံးပါတယ်။ ဤစမ်းသပ်မှုများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ပါသည်။

  • ရောဂါလက္ခဏာတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ သိရှိဖို့ ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်းနဲ့ ရုပ်ပိုင်းစစ်ဆေးမှု၊ ယေဘုယျကျန်းမာရေး၊ ယခင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများနဲ့ ဖြစ်ပွားရတဲ့အကြောင်းအရင်းများ ဖြစ်ပါတယ်။ ကင်ဆာဟာ မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းသို့မဟုတ် မျိုးရိုးမလိုက်ခြင်း ကို ဆုံးဖြတ်ရာမှာ မိသားစုရာဇဝင်ကလည်း အရေးပါပါတယ်။ အချို့မျိုးရိုးလိုက်တဲ့အခြေအနေတွေဟာ ကင်ဆာအချို့ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်မားစေနိုင်ပါတယ်။
  • သွေးနဲ့ဆီးကို အသုံးပြုတဲ့ ဓါတ်ခွဲလေ့လာမှုတွေမှာ-
    • ပြည့်စုံတဲ့ သွေးဆဲလ်ရေတွက်မှု ကို သွေးထဲက သွေးနီဥသွေးဖြူဥတွေ နဲ့ သွေးဥမွှားတွေရဲ့ အရေအတွက်ကို သိရှိဖို့နဲ့ သွေးနီဥအတွင်းပါဝင်တဲ့ ဟေမိုဂလိုဘင် (Hemoglobin) ပမာဏ၊ ပြီးတော့ သွေးမှာပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ သွေးနီဥရဲ့ ပါဝင်မှု အချိုးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
    • အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေအလုပ်လုပ်ပုံကို အကဲဖြတ်ဖို့ဖို့ အသည်းနဲ့ကျောက်ကပ်ဆောင်ရွက်ချက်တွေကို စမ်းသပ်မှုတွေ။
    • ဆိုဒီယမ်၊ မဂ္ဂနီဆီယမ်၊ ကလိုရိုက်၊ ပိုတက်ဆီယမ်နဲ့ ကယ်လ်ဆီယမ်ပါဝင်မှုတွေကို ကြည့်ဖို့ လျှပ်လိုက်ရည်စစ်ဆေးမှုများ။
    • ဆီးဓာတ်ခွဲခြင်း မှာဆိုရင် သကြား၊ ပရိုတိန်း၊ သွေးနဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေအတွက် ဆီးကို စစ်ဆေးပါတယ်။
  • အစိုင်အခဲရဲ့တည်ရှိမှုကို အတည်ပြုနိုင်ဖို့ ၊ အကျိတ်ကြီးထွားမှုကို ကြည့်ဖို့နဲ့ ပျံ့နှံ့နေမှု ကို ဆုံးဖြတ်စစ်ဆေးဖို့ ဝမ်းဗိုက်မှာ ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ပါတယ်။
    • ရင်ဘတ်နဲ့ဝမ်းဗိုက်လို ခန္ဓာကိုယ်နေရာအမျိုးမျိုကို နှစ်ဘက်မြင်ရုပ်ပုံများရိုက်ယူဖို့ဓာတ်မှန် ဟာ သံလိုက်စက်ကွင်းစွမ်းအင်ကို သုံးပါတယ်။
    • Ultrasound သို့မဟုတ် အသံလွန်လှိုင်းပုံရိပ်ဖော်ခြင်း ဟာ ကျောက်ကပ်ပုံရိပ်ကို ဖန်တီးဖို့ အသံလှိုင်းများကို သုံးတာဖြစ်ပါတယ်။
    • ကွန်ပျူတာဓါတ်မှန် (CT Scan) ဟာ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းက အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနဲ့ အသားစများရဲ့ ၃-ဘက်မြင်ပုံရိပ်ကို ဖန်တီးဖို့ ဓာတ်မှန်အတွဲလိုက်ရိုက်ယူတာဖြစ်ပါတယ်။ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်ဖို့ သွေးကြောထဲကို ဆိုးဆေး ထိုးတာက အကူအညီဖြစ်ပါတယ်။
    • သံလိုက်စက်ကွင်းသုံးဓါတ်မှန် (MRI) ဟာ ရေဒီယိုလှိုင်းများနဲ့ သံလိုက်များကိုသုံးကာ ဝမ်းဗိုက်ရဲ့သုံးဘက်မြင်ရုပ်ပုံများကို ပြုလုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။
    • ကင်ဆာဟာ ကျောက်ကပ်ရဲ့အပြင်ကိုပျံ့နှံ့နေလားဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ရာမှာ အရိုး၊ ဦးနှောက်နဲ့ ရင်ဘတ်များကို စစ်ဆေးဖို့ ထပ်ဆောင်းပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုတွေကို ပြုလုပ်ရနိုင်ပါတယ်။
  • ကင်ဆာဆဲလ်အမျိုးအစားနဲ့ ဆဲလ်ရဲ့တစ်သျှူးဗေဒ ကို ပိုမိုလေ့လာဖို့ အကျိတ်မှ အသားစကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း။ အကျိတ်ကိုခွဲစိတ်ဖယ်ရှားပြီးနောက်အသားစ ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးမှု မှတစ်ဆင့် ပြုလုပ်တာဖြစ်ပါတယ်။
Ultrasound လို ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုတွေဟာ အကျိတ်ရဲ့အရွယ်အစားကို ဆရာဝန်တွေနားလည်ဖို့ အထောက်အကူပြုပါတယ်။ အကျိတ်ဟာ ပျံ့နှံ့နေပြီလားဆိုတာကိုလည်း Ultrasound က ပြသပါတယ်။

Ultrasound လို ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုတွေဟာ အကျိတ်ရဲ့အရွယ်အစားကို ဆရာဝန်တွေနားလည်ဖို့ အထောက်အကူပြုပါတယ်။ အကျိတ်ဟာ ပျံ့နှံ့နေပြီလားဆိုတာကိုလည်း Ultrasound က ပြသပါတယ်။

ကျောက်ကပ်အကျိတ်များကို အဆင့်ခွဲခြားခြင်း

အကျိတ်အဆင့်ဟာ အကျိတ်အရွယ်အစားနဲ့ ကင်ဆာပျံ့နှံ့ပြီးပြီလားဆိုတာကို ညွှန်းဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှု၊ ခွဲစိတ်မှုနဲ့ ရောဂါဗေဒ စစ်ဆေးမှုဟာ ရောဂါအဆင့်အတွက် အချက်အလက်ပေးပါတယ်။ ကျောက်ကပ်အကျိတ်အမျိုးအစားအားလုံးအတွက်-

  • အဆင့် ၁ နဲ့ အဆင့် ၂ ဟာ ကျောက်ကပ်အပြင်ဘက်ကို မပျံ့နှံ့တဲ့ နေရာတွင်းရောဂါများကို ညွှန်းဆိုပါတယ်။ 
  • အဆင့် ၃ ဟာ ကျောက်ကပ်အပြင်ဘက်ကို ပျံ့နှံ့ပေမယ့် ကင်ဆာဟာ ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာ ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ 
  • အဆင့် ၄ ရောဂါကတော့ ရောဂါဟာ ဝမ်းဗိုက်ကနေ ထွက်ပြီး ရင်ဘတ်၊ အရိုးများ၊ ဦးနှောက်၊ အသည်း သို့ တခြားပြန်ရည်ဖုများကို ပျံ့နေပြီဖြစ်ပါတယ်။ 
  • အဆင့် ၅ ကတော့ ရောဂါဟာ (Wilms Tumor တွက်သာလျှင် ) ကျောက်ကပ်နှစ်ခုစလုံးကို သက်ရောက်နေပြီလို့ ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျောက်ကပ်အကျိတ်အားလုံးအတွက် မြင့်မားတဲ့ ရောဂါအဆင့်နဲ့လူနာတွေဟာ (ကင်ဆာဟာ ပျံ့နှံ့ပြီး သို့ တခြားခန္ဓာကိုယ်အပိုင်းဆီ ပျံ့ပွားပြီး) ရောဂါက ပိုပြင်းထန်ပြီး ကုသဖို့ ခက်တာကြောင့် ပိုမို ပြင်းထန်အခြေအနေရှိတဲ့ရောဂါအလားအလာ ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုကို ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။

  1. Wilms Tumor ဆိုတာဘာလဲ

    ကလေးများမှာ အဖြစ်အများဆုံး ကျောက်ကပ်ကင်ဆာ (Nephroblastoma)လို့လည်းခေါ်တဲ့ Wilms Tumor(WT) ဟာ ကလေးတွေကြားမှာ တွေ့ရအများဆုံး ကျောက်ကပ်ကင်ဆာဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ ဖြစ်ပွားမှုအသစ်ပေါင်း ၅၀၀ ခန့်ရှိပါတယ်။ Wilms Tumor ဖြစ်တဲ့ လူနာ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဟာ အသက် ၅ နှစ်အောက် ဖြစ်ပါတယ်။

    Wilms Tumor ဟာ ကျောက်ကပ်တစ်ဘက် သို့ မဟုတ် နှစ်ဘက်စလုံးမှာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ Wilms Tumor နဲ့ကလေးတွေဟာ ကျောက်ကပ်နှစ်ခုစလုံး(နှစ်ဘက်) မှာ ဖြစ်တယ်ဆိုရင် အသက် ၂-၃နှစ်သားလောက်မှာ စမ်းသပ်တွေ့ရှိရလေ့ရှိပြီး (တစ်ဘက်)တည်းမှာ သာ ဖြစ်တယ်ဆိုရင်တော့ ၃-၄ နှစ်သားမှာ တွေ့ရှိပါတယ်။ လူနာ ၅-၁၀ ရာခိုင်နှုန်းဟာ ရောဂါရှာဖွေ အမည်တပ်စဉ်မှာ နှစ်ဘက် သို့မဟုတ် ဗဟိုစုံ (bilateral or multicentric) ရောဂါ (ကျောက်ကပ်ထဲမှာ အကျိတ်အမြောက်အများ) ရှိပါတယ်။

    Wilms Tumor ရဲ့ အကြိုလက္ခဏာနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာများ

    Wilms Tumor ရဲ့ ယေဘုယျ အကြိုလက္ခဏာနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ပါဝင်တာကတော့ -

    • ဝမ်းဗိုက်တွင်း ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အလုံးအဖုဖြစ်ခြင်း 
    • ဆီးထဲသွေးပါခြင်း
    • ဗိုက်နာခြင်း
    • သွေးတိုးခြင်း
    • အဖျား 
    • စားချင်စိတ်မရှိခြင်း
    • ကိုယ်အလေးချိန်ချခြင်း
    • ဝမ်းချုပ်ခြင်း

    သွေးတွင်း ထုံးဓာတ်မြင့်မားမှုကြောင့် လူနာတွေဟာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ အလွန်အမင်းရေဆာခြင်း သို့/နဲ့ အန်ခြင်းတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်(သွေးတွင်း ထုံးဓါတ်မြင့်မားခြင်း - Hypercalcemia)။ Wilms Tumor ရောဂါရှာဖွေ အမည်တပ်ခြင်း မပြုလုပ်မီ အချို့ ကလေးငယ်တွေ ဟဝမ်းချုပ်ခြင်းအတွက် လအနည်းငယ်ကြာအောင် အကုသမှု ခံယူရနိုင်ပါတယ်။  

    Wilms Tumor ဖြစ်ပွားစေသောအကြောင်းအရင်းများ

    Wilms Tumor ဖြစ်တဲ့ကလေးအများစုမှာ ရှင်းလင်းတဲ့အကြောင်းအရင်းမရှိပါဘူး။ ယောကျာ်းလေးနဲ့မိန်းကလေး ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း တူညီပါတယ်။ Wilms Tumor ဟာ လူဖြူကလေးတွေနဲ့ယှဉ်ရင် အာဖရိကန်အမေရိကန်ကလေးတွေမှာ ပိုဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။ အာရှလူဦးရေမှာတော့ အဖြစ်များလေ့မရှိပါဘူး။ Wilms Tumor လူနာ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဟာ မျိုးရိုးလိုက်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအခြေအနေတွေ သို့ ဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားစေတဲ့ ရှားပါးမျိုးဗီဇလက္ခဏာတွေကို မျိုးရိုးလိုက်ရရှိထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေမှာ ခန္ဓာကိုယ်တခြမ်း တစ်သျှူးများ အဆမတန်ပွားများခြင်း၊ မွေးရာပါ မျက်စိသူငယ်အိမ်မပါခြင်း၊ Denys-Drash လက္ခဏာစု ၊ ဆီးလမ်းကြောင် ပုံမှန်မဟုတ်မှုများ (WAGR လက္ခဏာစုများ) နဲ့ ဖွံ့ဖြိုးလွန်လက္ခဏာစုများ (Beckwith-Wiedemann လက္ခဏာစု) များပါဝင်ပါတယ်။

    Wilms Tumor အလားအလာ ခန့်မှန်းမှု

    ယေဘုယျအားဖြင့် Wilms Tumor ဟာ ကုသပျောက်ကင်းနိုင်တဲ့ရောဂါဖြစ်ပါတယ်။ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ(မပြင်းထန်သော) တစ်သျှူးဗေဒ စမ်းသပ်ချက်ရရှိတဲ့ Wilms Tumor လူနာတွေအတွက် ၅ နှစ် ရှင်သန်နှုန်းများဟာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းအထက်ရှိပါတယ်။

    အလားအလာ ခန့်မှန်းချက်ဟာ အကြောင်းအရင်းအမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်ပါတယ်။ ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-

    • ရောဂါရှာဖွေ အမည်တပ်စဉ်အသက်အရွယ် ငယ်စဉ်အရွယ် (၁၀နှစ်အောက်) မှာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးတဲ့ လူနာတွေဟာ ပိုကောင်းတဲ့ အလားအလာခန့်မှန်းမှုရရှိလေ့ ရှိပါတယ်။
    • အကျိတ်အရွယ်အစားနဲ့ ပျံ့နှံ့နေမှု များဟာ ရောဂါရှာဖွေ အမည်တပ်စဉ်မှာ ရောဂါရဲ့အတိုင်းအတာ (ကင်ဆာအဆင့်)ကို သတ်မှတ်ရာမှာ ပါဝင်ပါတယ်။
    • တစ်သျှူးဗေဒ (အဏုကြည့်မှန်ဘီလူးမှမြင်ရသော ဆဲလ်ရဲ့ပုံစံ) နဲ့/သို့မဟုတ် အကျိတ်ရဲ့ မော်လီကျူးလက္ခဏာများ။ ဆဲလ်တွေကို လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာနဲ့ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာမရှိ ဆိုပြီး ခွဲခြားလို့ရပါတယ်။ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာမရှိတဲ့ ဆဲလ်ဗေဒ ဆိုတာဟာ ပုံပျက်နေတဲ့ဆဲလ်များ(လျင်မြန်စွာပျံ့ပွားပြီး ပုံမှန်ဆဲလ်များနဲ့ အလွန်ခြားနားတဲ့ ကင်ဆာဆဲလ်များ) ပိုရှိတာကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆဲလ်တွေဟာ ကုသရခက်ပြီး ရှင်သန်နိုင်ခြေနည်းပါးမှုနဲ့ သက်ဆိုင်ပါတယ်။ 
    • မျိုးဗီဇအကြောင်းအရင်းများနဲ့ အကျိတ်မော်လီကျူးအမှတ်အသားများ။
    • ကင်ဆာ ပြန်ဖြစ်မဖြစ် (ပြန်ဖြစ်လာတယ်)။

    Wilms Tumor ကိုကုသခြင်း

    အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ Wilms Tumor နဲ့လူနာတွေဟာ ကင်ဆာတွေ့တာနဲ့ ကျောက်ကပ်ဖယ်ရှားခြင်း (ကျောက်ကပ်ဖြတ်ထုတ်ခြင်း) ပြုလုပ်တဲ့ ခွဲစိတ်မှု ကို ကြုံရလေ့ရှိပါတယ်။ ကျောက်ကပ်တစ်လုံးကိုသာ သက်ရောက်မယ်ဆိုရင် ကျောက်ကပ်တစ်ခုလုံးကို ဖယ်ရှားလေ့ရှိပါတယ်။ ကျောက်ကပ်တစ်လုံတည်းနဲ့လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် ကျန်းမာတဲ့ဘဝမှာ လူတွေနေထိုင်ရှင်သန်နိုင်ပါတယ်။

    လူနာတွေဟာ ခွဲစိတ်မှုပြီးနောက်မှာ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးပျံ့နှံ့စေတဲ့ ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းပေါင်းစပ်ကုထုံးကို လက်ခံရရှိပါတယ်။

    ခွဲစိတ်မှုနဲ့ တစ်သျှူးဗေဒ ရလဒ်ပေါ်မူတည်ပြီး ကုသမှုတွေမှာ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးလည်း ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။

    လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ တစ်သျှူးဗေဒနဲ့ Wilms Tumor အတွက် ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးမှာ များသောအားဖြင့်ဆေးဝါးနှစ်မျိုးပါပါတယ်။ Vincristine နဲ့ ကနဦးရောဂါအဆင့် (အဆင့် ၁ နဲ့ ၂)အတွက် Dactinomycinဖြစ်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းရောဂါအဆင့်(အဆင့် ၃ နဲ့ ၄) အတွက် ဆေးဝါးသုံးမျိုးကို အများဆုံးအသုံးပြုပြီးVincristine, Dactinomycinနဲ့ Doxorubicin တို့ဖြစ်ပါတယ်။ အကျိတ်ရဲ့ တစ်သျှူးဗေဒနဲ့ ကုသမှုကို တုံ့ပြန်မှုပေါ်မူတည်ပြီး ထပ်ဆောင်းဆေးဝါးများလည်း လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။

    အကျိတ်ဟာ အကျိတ်နှစ်ခုစလုံး (နှစ်ဘက်) မှာ ရှိတယ် သို့မဟုတ်ဖယ်ရှားဖို့ခက်တယ် လို့ ရောဂါရှာဖွေ မှုမှာ တွေ့ရှိထားတဲ့ Wilm Tumor လူနာတွေအားလုံးအတွက်ဆိုရင် ခွဲစိတ်မှုဟာ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အကျိတ်ရှုံ့သွားဖို့ အတွက် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး ပျံ့နှံ့စေတဲ့ ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးကို ပေးပြီး ကုသမှုအစီစဉ်ရဲ့နောက်ပိုင်းမှာ ခွဲစိတ်မှုနဲ့ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ကျောက်ကပ်၏ အခြေခံပစ္စည်းများကို ချန်လှပ်၍ခွဲစိတ်မှု ဆိုတာဟာ ကျန်းမာတဲ့ကျောက်ကပ်တစ်ရှုးများကိုရှောင်ရှားပြီး အကျိတ်ကိုခွဲစိတ်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်လမ်းဖြစ်ပါတယ်။ အတတ်နိုင်ဆုံး လူနာရဲ့ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှုကို ထိန်းသိမ်းပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဟာက ကျောက်ကပ်နှစ်ဖက်စလုံးမှာဖြစ်ပွားနေတဲ့ Wilms Tumor မှာ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ကျောက်ကပ်ပျက်စီးမှု၊ ကျောက်ကပ်ဆေးခြင်းနဲ့ အစားထိုးမှုတွေကို ရှောင်ရှားဖို့ အထူး အရေးပါပါတယ်။ ကျောက်ကပ်၏ အခြေခံပစ္စည်းများကို ချန်လှပ်၍ခွဲစိတ်မှုကို ကနဦးကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးပြီးနောက် ပြုလုပ်ပါတယ်။ ခွဲစိတ်တဲ့အဖွဲ့ဟာ ဒီလိုပြုလုပ်ပုံပြုလုပ်နည်းတွေမှာ အတွေ့အကြုံရှိတာ သေချာဖို့ လိုပါတယ်။

    မိသားစုသမိုင်းအရ မျိုးဗီဇပင်ကိုယ်ပါမှု သို့ အမွေခံအခြေအနေတစ်ခု ကဲ့သို့ ကျောက်ကပ်အကျိတ်ဖြစ်လာနိုင်ခြေရှိတဲ့ကလေးတွေအတွက် အကျိတ်ပုံမှန်စစ်ဆေးဖို့ အကြံပေးပါတယ်။ ဝမ်းဗိုက်တီဗွီဓါတ်မှန်ကို အသက် ၈ နှစ်ထိ သုံးလတိုင်း ပြုလုပ်ပေးရလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားတဲ့လူနာတွေအတွက် စောစီးစွာ စစ်ဆေးတွေ့ရှိဖို့ အထောက်အကူဖြစ်ပါတယ်။

  2. ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာဆိုတာ ဘာလဲ။

    ကျောက်ကပ်ဆဲလ်ကင်ဆာ (RCC) ဟာ ကလေးတွေမှာ အလွန်ရှားပါးပါတယ်။ ကလေးဘဝ ၀ - ၁၈ နှစ်အကြားဖြစ်သော ကလေးဘဝ ကင်ဆာရဲ့ ၇% ဟာ ကျောက်ကပ်အကျိတ်ကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။ RCC ဟာ အဆိုပါကျောက်ကပ်အကျိတ်တွေရဲ့ ၅% သာရှိပါတယ်။ မြီးကောင်ပေါက်အရွယ်တွေဖြစ်တဲ့ ၁၅-၁၉ မှာ ပိုဖြစ်လေ့ရှိပြီး လူကြီးတွေမှာ အဖြစ်အများဆုံး ကျောက်ကပ်ကင်ဆာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ RCC ရဲ့မျိုးခွဲတွေမှာ နေရာပြောင်းလဲခြင်းအမျိုးအစား၊ ကြည်လင်ဆဲလ်၊ ပြွန်ချောင်းကဲ့သို့ အမျိုးအစားနဲ့ အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်မှုမရှိတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ လူကြီးတွေနဲ့နှိုင်းယှဉ်တဲ့အခါ ကျောက်ဆဲလ်ကင်ဆာနဲ့ကလေးတွေဟာ ရှာဖွေ အမည်တပ်စဉ်မှာ ပိုမိုပြင်းထန်အခြေအနေရှိတဲ့ရောဂါတွေ ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ် (ပြန်ရည်ဖုများထိပျံ့နှံ့)။ ဒါပေမယ့် အနီးအနားကပြန်ရည်ဖုပါမယ်ဆိုရင်တောင်မှ ကလေးတွေဟာ လူကြီးတွေထက် ပိုကောင်းတဲ့ရလဒ်တွေ ရလေ့ရှိပါတယ်။ ကင်ဆာသာ ကျောက်ကပ်နဲ့ပြန်ရည်ဖုရဲ့အပြင်ဘက်က အဆုတ် နဲ့ အသည်းလို တခြားနေရာတွေဆီ ပျံ့နှံ့သွားမယ်ဆိုရင် ရောဂါအလားအလာခန့်မှန်းချက်က မကောင်းပါဘူး။

    ကျောက်ကပ်ဆဲလ်ကင်ဆာရဲ့ အကြိုလက္ခဏာနဲ့ ရောဂါလက္ခဏာများ

    RCC ရဲ့ယေဘုယျလက္ခဏာများမှာ ပါဝင်တာကတော့-

    • ဝမ်းဗိုက်တွင်း ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အလုံးအဖုဖြစ်ခြင်း
    • ဆီးထဲသွေးပါခြင်း
    • ဗိုက်နာခြင်း

    တခြားရောဂါလက္ခဏာတွေအနေနဲ့တော့ သွေးတိုးခြင်း၊ဖျားခြင်း၊ အစာစားချင်စိတ်ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းခြင်းနဲ့ ဝမ်းချုပ်ခြင်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

    ကျောက်ကပ်ဆဲလ်ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) ဖြစ်ပွားရတဲ့အကြောင်းအရင်းများ

    အချို့မျိုးရိုးလိုက် လက္ခဏာတွေဟာ ကလေးကို ကျောက်ဆဲလ် ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေမြင့်မားစေပါတယ်။ RCC နဲ့ဆက်နွယ်တဲ့အခြေအနေတွေမှာ von Hipel-Lindau ရောဂါ၊ ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ကင်ဆာများဖြစ်ပွားမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သောရှားပါး မျိုးဗီဇ အခြေအနေနဲ့ တခြားမျိုးရိုးလိုက်တဲ့ မျိုးဗီဇအပြောင်း အလဲတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ကျောက်ဆဲလ်ကင်ဆာမျိုးကွဲတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ကျောက်ကပ်အတွင်းပိုင်းတစ်သျှူး ကင်ဆာ ဟာ တံစဉ်ဆဲလ်ရောဂါ (sickle cell disease) နဲ့ဆက်နွယ်နိုင်ပါတယ်။ ဓာတ်ရောင်ခြည် သို့ ၀ - ၁၈ နှစ်အကြားဖြစ်သော ကလေးဘဝ ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးနဲ့ ကလေးဘဝကင်ဆာများကို ယခင်ကကုသမှုမှာ RCC အပါအဝင် ကျောက်ကပ်အကျိတ်အတွက် အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အကြောင်းအရင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

    ကျောက်ကပ်ဆဲလ်ကင်ဆာအတွက် အလားအလာခန့်မှန်းချက်

    ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ လူနာတွေအတွက် အလားအလာခန့်မှန်းချက်ဟာ အကြောင်းအရင်းအမျိုးမျိုးပေါ်မူတည်ပါတယ်-

    • ရောဂါရဲ့ ပြန်ရည်ဖုများဆီ ပျံ့နှံ့မှု သို့ ကျော်လွန်မှု အပါအဝင် ရောဂါရှာဖွေ အမည်တပ်စဉ်မှာ ရောဂါရဲ့အတိုင်းအတာ
    • ခွဲစိတ်မှုက အကျိတ်ကို လုံးဝဖယ်ရှားနိုင်ခြင်းရှိမရှိ
    • ကင်ဆာက ပြန်ဖြစ်မဖြစ် (ပြန်ဖြစ်လာတယ်)

    ရောဂါရဲ့အတိုင်းအတာက အလားအလာခန့်မှန်းချက်အပေါ် ကြီးမားစွာ သက်ရောက်ပါတယ်။ ကလေး RCC အတွက် ငါးနှစ်ရှင်သန်မှုနှုန်း -

    • အဆင့် ၁: ၉၀%
    • အဆင့် ၂:၈၀%
    • အဆင့် ၃: ၇၀%
    • အဆင့် ၄: ၁၅%

    ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာကုသမှု

    ကျောက်ကပ်နဲ့ သက်ရောက်တဲ့ပြန်ရည်ဖုများကိုဖယ်ရှားဖို့ ခွဲစိတ်ခြင်း ဟာ ကျောက်ဆဲလ်ကင်ဆာအတွက် အဓိကကုသမှုဖြစ်ပါတယ်။

    RCC ဟာ ဓာတ်ရောင်ခြည် နဲ့ ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးကို ကောင်းစွာ သက်ရောက်ခြင်းမရှိဘဲ ဒီကင်ဆာအတွက် သုံးတဲ့ စံပြုဓာတုကုထုံးနဲ့ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး မရှိပါဘူး။ ကင်ဆာဆဲလ်များကို လောင်ကျွမ်းစေခြင်း နဲ့ အေးခဲစေခြင်း တို့ဖြစ်စေပြီး အကျိတ်သေးတွေကို ဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် ကုသနိုင်ပါတယ်။

    ပိုမိုပြင်းထန်အခြေအနေ RCC နဲ့ လူတွေကို ကိုယ်ခံအားကုထုံး သုံးနိုင်ပါတယ်။

    မျိုးဗီဇနေရာပြောင်းရွှေ့ခြင်းလို မျိုးဗီဇအကြောင်းအရင်းတွေအတွက် အကျိတ်စစ်ဆေးမှုကို လူနာတွေက ပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။ သတ်မှတ်ချက်ကိုက်ညီတဲ့လူနာတွေဟာ tyrosine kinase ဟန့်တားပစ္စည်း၊ mTOR ဟန့်တားပစ္စည်း သို့မဟုတ် ALK ဟန့်တားပစ္စည်းကုထုံးများကဲ့သို့ ပစ်မှတ်ထားကုထုံးများအပါအဝင် ဆေးလက်တွေ့ စမ်းသပ်မှု များကို စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။

  3. ရှားပါးကလေးကျောက်ကပ်အကျိတ်များမှာ ပါဝင်တာတွေကတော့-

    • အန္တရာယ်ရှိကြွက်သားစင်းအကျိတ်
    • ကြည်လင် ကျောက်ကပ်ဆဲလ်ဆာကိုမာကင်ဆာ
    • မွေးရာပါရှားပါး ကျောက်ကပ် အကျိတ်ကင်ဆာ 

    အန္တရာယ်ရှိကြွက်သားစင်းကျောက်ကပ်အကျိတ်

    အန္တရာယ်ရှိကြွက်သားစင်းအကျိတ်ဟာ ကလေးများနဲ့ ရင်သွေးငယ်များမှာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါတယ်။ ဒီကင်ဆာဟာ ကျောက်ကပ်အပြင် ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ တခြားနေရာတွေမှာလည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံမှာ ဒီအကျိတ်တွေကို ရောဂါပိုမိုပြင်းထန်လာတဲ့ထိ စမ်းသပ်မတွေ့ရှိနိုင်ပါဘူး။ ကြွက်သားစင်းကျောက်ကပ်အကျိတ် (RTK)) ဟာ ဦးနှောက်နဲ့အဆုတ်များကို ပျံ့နှံ့နိုင်ပါတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံမှာ ကြွက်သားစင်းကျောက်ကပ်အကျိတ်တွေဟာ CNS ထဲက ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ တဲရာတွိုက်ကြွက်သားစင်းအကျိတ် (ATRT) နဲ့အတူတကွဖြစ်ပွားပါတယ်။

    ဒီအကျိတ်တွေဟာ ယေဘုယျမျိုးဗီဇပုံမှန်မဟုတ်မှုရှိပြီး SMARCB1မျိုးဗီဇ ထဲက အပြောင်းအလဲတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ် (INI1, SNF5 နဲ့ BAF47 မျိုးဗီဇ)။ တချို့ဖြစ်လေ့မရှိတဲ့ အခြေအနေတွေမှာ အန္တရာယ်ရှိကြွက်သားစင်းအကျိတ်ဟာ SMARCA4 မျိုးဗီဇ အပြောင်းအလဲတစ်ခုကြောင့်လည်းဖြစ်ပွားတတ်ပါတယ်။ ကလေးတွေဟာ သူတို့ရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တိုင်းမှာ ဒီပြောင်းလဲမှု ရှိနိုင်ပါတယ်။ (မျိုးပွားဆဲလ် ဗီဇပြောင်းလဲမှု) ကြွက်သားစင်းအကျိတ်လူနာတွေဟာ မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးသင့်ပြီး မျိုးဗီဇဆိုင်ရာဆွေးနွေးမှုတွေကို ရယူသင့်ပါတယ်။

    လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာမကောင်းတဲ့ ဆဲလ်ဗေဒနဲ့ ပုံပျက်နေတဲ့ဆဲလ်များ (လျင်မြန်စွာ ပျံ့ပွားပြီး ပုံမှန်ဆဲလ်တွေကနေ အလွန်ခြားနားပုံရှိတဲ့ ကင်ဆာဆဲလ်များ) ဟာ ရှင်သန်နှုန်းနိမ့်မှုနဲ့ ဆက်နွယ်ပါတယ်။ ကြွက်သားစင်းအကျိတ်မှာ သက်ကြီးလူနာတွေဟာ ပြန်ကောင်းနိုင်ခြေပိုရှိပါတယ်။ အန္တရာယ်ရှိကြွက်သားစင်းအကျိတ်ရှိတဲ့ကလေးတွေအတွက် ရှင်သန်နိုင်ခြေအားလုံးဟာ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်ဖြစ်ပါတယ်။ ပျံ့ပွားရောဂါ နဲ့ကလေးတွေဟာ အလွန်ညံ့တဲ့ အလားအလာခန့်မှန်းချက်ရရှိပါတယ်။

    အန္တရာယ်ရှိ ကြွက်သားစင်းအကျိတ်တွေ (MRT) ဟာ ခွဲစိတ်မှုလိုအပ်ပါတယ်။ ခွဲစိတ်မှုမှာ နှောင့်နှေးတာဟာ ရှင်သန်နိုင်ခြေနည်းပါးမှုနဲ့ ဆက်နွယ်ပါတယ်။ ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးဆေးဝါးများကို ကုသမှုအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေနဲ့ သုံးနိုင်သော်လည်း ခွဲစိတ်မှုကတော့ ဗဟိုကုထုံးဖြစ်ပါတယ်။ vVincristine နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်တခုလုံးပျံ့နှံ့စေသော ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံး Cyclophosphamide, Doxorubicin, Carboplatin နဲ့ Etoposide အပါအဝင် ပုံစံစုံကုထုံးတွေကို သုတေသမားသများတွေက လေ့လာနေပါတယ်။ ပစ်မှတ်ထား​​ကုထုံး ကိုလည်း ဆေးလက်တွေ့စမ်းသပ်မှုမှတစ်ဆင့် စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။ 

    ကျောက်ကပ် ကြည်လင်ဆဲလ်ဆာကိုမာကင်ဆာ

    ကျောက်ကပ် ကြည်လင်ဆဲလ်ဆာကိုမာကင်ဆာ (CCSK)) ဟာ အလွန်ရှားပါတယ်။ ဒီကင်ဆာဟာ ကလေးကျောက်ကပ်အကျိတ်တွေရဲ့ ၃% အောက်ကိုပဲ ကိုယ်စားပြုပါတယ်။ နှစ်စဉ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှာ ကြည်လင်ဆဲလ်ဆာကိုမာ တွေ့ရှိတဲ့ ကလေးပေါင်း ၂၀ ခန့်သာ ရှိပါတယ်။ ၁-၄ နှစ်အရွယ်ကလေးတွေမှာ တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ကောင်လေးတွေမှာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါတယ်။ စမ်းသပ်စစ်ဆေးစဉ်မှာ အသက်ငယ်ရွယ်မှုနဲ့ ရောဂါရဲ့ ကြီးမားတဲ့အတိုင်းအတာဟာ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိတဲ့ ရလဒ်နဲ့ ဆက်နွယ်မှုရှိပါတယ်။ အခြားကျောက်ကပ်အကျိတ်များနဲ့ နှိုင်းယှဉ်တဲ့အခါ CCSK ဟာ အရိုးကို ပိုပျံ့နှံ့နိုင်ခြေရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူနာ ၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်ဟာ ရောဂါစတင်စမ်းသပ် အမည်တပ်မှုမှာပဲ ပျံ့ပွားနေမှုကို ပြသလေ့ရှိပါတယ်။ ရောဂါပြန့်နှံမှုအတွက် တွေ့ရလေ့ရှိတဲ့နေရာတွေဟာ အဆုတ်၊အရိုး၊ဦးနှောက်နဲ့ တစ်ရှုးပျော့တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

    ကျောက်ကပ်ကြည်လင်ဆဲလ်ဆာကိုမာကင်ဆာကုသမှုမှာ ကျောက်ကပ်ကိုဖယ်ရှားမယ့်ခွဲစိတ်မှုတွေ ပါဝင်ပါတယ် (တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြတ်ထုတ်ခြင်း)။ CCSK ‌ရောဂါအမည်တပ်မှုကို အကျိတ်ရဲ့တစ်သျှူးဗေဒပေါ်မူတည်ပြီး ပြုလုပ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ပုံစံစုံကုထုံးမှာ Doxorubin နဲ့ ခွဲစိတ်ပြီး ဓာတ်ရောင်ခြည်အပါအဝင် ခွဲစိတ်မှုနဲ့ ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ မကြာသေးခင်က ကလေးအကျိတ်လေ့လာကုသမှုအုပ်စုရဲ့ လေ့လာချက်မှာ ကလေးတွေဟာ ပေါင်းစပ် ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးကို VincristineDoxorubicinCyclophosphamide တို့၊နဲ့ရရှိပြီး Etoposide ကို ခွဲစိတ်မှုနဲ့ ဓာတ်ရောင်ခြည်တို့နဲ့အတူ လက်ခံရရှိပါတယ်။

    ကျောက်ကပ်ကြည်လင်ဆဲလ်ဆာကိုမာuifqmကုသထားတဲ့ လူနာတွေဟာ နောက်ပိုင်း ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိပါတယ်။ ပြန်အဖြစ်တတ်ဆုံးနေရာတွေဟာ ဦးနှောက်နဲ့ အဆုတ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုအပါအဝင် ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုဟာ နောက်ဆက်တွဲဂရုစိုက်မှုရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။ ကျောက်ကပ်ရဲ့လုပ်ဆောင်မှုတွေနဲ့ ကုထုံးရဲ့နောက်ဆက်တွဲသက်ရောက်မှုတွေအတွက် လူနာတွေကိုလည်း စောင့်ကြည့်သင့်ပါတယ်။

    BCOR မျိုးဗီဇ အတွင်းပိုင်းအပြိုင်ပွားမှုဟာ ကျောက်ကပ်ကြည်လင်ဆဲလ်ဆာကိုမာကင်ဆာ (CCSK) မှာ တွေ့ရှိရပြီး ဒီမျိုးဗီဇပုံမှန်မဟုတ်မှုဟာ မျိုးဗီဇလက္ခဏာ သို့ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု အခြေအနေတွေနဲ့ ဆက်နွယ်ခြင်းမရှိပါဘူး။ အကျိတ်မျိုးဗီဇဟာပစ်မှတ်ထားကုထုံးနဲ့ အနာဂတ်ကုသမှုတွေအတွက် ခွင့်ပြုလာနိုင်ပါတယ်။

    ရှားပါးကျောက်ကပ် အကျိတ်ကင်ဆာ (သို့)မွေးရာပါ ကျောက်ကပ် အကျိတ်ကင်ဆာ

    မွေးရာပါ ကျောက်ကပ်အကျိတ်ကင်ဆာဟာ မွေးခါစရင်သွေးငယ်တွေမှာ တွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ အကျိတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ အဓိကလက္ခဏာမှာ ဝမ်းဗိုက်တွင်း အလုံးအဖု (သို့)အထုံးတစ်ခုရှိတာဖြစ်ပါတယ်။ လူနာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို မွေးပြီး ပထမနှစ်အတွင်း စမ်းသပ်တွေ့ရှိပါတယ်။ ယောကျာ်းလေးတွေမှာ ပိုအဖြစ်များပါတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံ မမွေးဖွားမီ တီဗွီဓါတ်မှန်ရိုက်ကူးမှုမှတစ်ဆင့် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတစ်ခုကိုပြုလုပ်ပါတယ်။ ငယ်ရွယ်တဲ့အသက် (၃လသား) ဟာ မွေးရာပါ ကျောက်ကပ် အကျိတ်ကင်ဆာ အတွက် ပိုလက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ (အခြေအနေကောင်းသူများ)ဖြစ်ပါတယ်။

    မွေးရာပါ ကျောက်ကပ်အကျိတ်ကင်ဆာရဲ့ အဓိကအမျိုးအစားနှစ်ရပ်ဟာ classic နဲ့ cellular ဖြစ်ပါတယ်။ ကလပ်စစ်မွေးရာပါ ကျောက်ကပ်အကျိတ်ကင်ဆာဟာ မမွေးဖွားခင် (သို့)သုံးလသားမတိုင်မီကတည်းက စစ်ဆေးတွေ့ရှိတာဖြစ်ပါတယ်။ ဆဲလ်လူလာမွေးရာပါ ကျောက်ကပ်အကျိတ်ကင်ဆာဟာ မျိုးဗီဇနေရာရွှေ့ပြောင်းခြင်းနဲ့ ဆက်နွယ်ပြီး ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေကြီးမားပါတယ်။

    ကျောက်ကပ်ကိုဖယ်ရှားဖို့ခွဲစိတ်မှု (အားလုံးဖြတ်ထုတ်ခြင်း) ဟာ အဓိက ကုသမှုဖြစ်ပါတယ်။ အချို့ဖြစ်ရပ်တွေမှာ ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ မျိုးဗီဇအကြောင်းအရင်းများနဲ့ အကျိတ်များအတွက်ပစ်မှတ်ထားကုထုံး များကို လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများနဲ့ လေ့လာနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ မွေးရာပါကျောက်ကပ်အကျိတ်ကင်ဆာအတွက် ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်တွေက အလွန်ကောင်းပြီး ရှင်သန်နှုန်းဟာ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းထက်ပိုပါတယ်။

ကျောက်ကပ်ကင်ဆာပြီးနောက်ပိုင်း ဘဝ

ပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှုကို စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းခြင်း

ကုသမှုပြီးနောက် ပြန်ဖြစ်ပွားမှုတွေကို စစ်ဆေးနေဖို့ အချိန်တစ်ခုကြာအောင် နောက်ဆက်တွဲဂရုစိုက်မှု ကို လူနာတွေက လက်ခံရရှိပါတယ်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ဟာ လိုအပ်တဲ့ စစ်ဆေးမှုအမျိုးအစားများနဲ့ စစ်ဆေးဖို့လိုတဲ့ အကြိမ်ရေအတွက် တိကျတဲ့ အကြံပြုချက်များကို ပြုလုပ်ပါလိမ့်မယ်။ အချို့အမွေခံလက္ခဏာ (သို့) မျိုးဗီဇအခြေအနေများနဲ့ လူနာတွေဟာ အနာဂတ်ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိနိုင်ပြီး ထပ်‌ဆောင်းဂရုစိုက်မှု လိုအပ်ပါတယ်။

ကျောက်ကပ်ဖယ်ထုတ်ပြီး ဘဝအခြေအနေ

ကျောက်ကပ်တစ်လုံးဖယ်ရှားထားတဲ့လူနာတွေဟာ ကျန်တစ်လုံးနဲ့ ပုံမှန်တက်ကြွတဲ့ဘဝကို နေထိုင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မိသားစုတွေဟာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာလိုအပ်ချက်များနဲ့ ဘဝနေထိုင်မှုအလေ့အထများကို သူတို့ရဲ့ဆရာဝန်တွေနဲ့ ဆွေးနွေးဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။ လူနာတွေဟာ နှစ်စဉ် ပုံမှန်ဆေးစစ်မှုတစ်ခုတော့ ပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။ စစ်ဆေးမှုတွေမှာ သွေးပေါင်ချိန်၊ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှု (BUN၊ Creatine) နဲ့ ဆီးစစ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သင့်ပါတယ်။ အဲလိုစစ်ဆေးတဲ့အခါ ပြဿနာရှိတယ်ဆိုရင် လူနာတွေကိုကလေးကျောက်ကပ်အထူးကုမှ ဆက်လက်ကြည့်ရှု့သင့်ပါတယ်။

ကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေးကိုကာကွယ်ရမယ့်နည်းလမ်းများ

  • တစ်ရက်ကို ၆-၈ ခွက်နှုန်းခန့် ရေကိုလုံလောက်အောင်သောက်ပြီး ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းကို ရှောင်ပါ။ အထူးသဖြင့် ပူပြင်းတဲ့ရာသီဥတုမှာ အားကစားလုပ်တဲ့အခါ ရေဓာတ်ရရှိအောင်နေထိုင်ဖို့ ဂရုစိုက်ပါ။
  • ကဖင်းဓာတ်သုံးစွဲမှုကို ကန့်သတ်ပါ။
  • စတီးရွိုက်မဟုတ်တဲ့ အရောင်ကျဆေးဝါးများ (NSAIDs) အသုံးပြုခြင်းကိုဂရုစိုက်ပါ။ ခဏခဏသုံးလွန်းခြင်း (သို့) တစ်ခါတည်းအများအပြားသုံးခြင်းတွေ ပြုလုပ်တဲ့အခါ အဆိုပါအလွန်အကျွံသုံးခြင်းကြောင့် ကျောက်ကပ်တွေကို ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။ ဒီဆေးဝါးများကို ရှောင်နိုင်သလောက်ရှောင်ရှားပြီး၊ သုံးရမယ်ဆိုရင် မသုံးခင် ဆရာဝန်တစ်ယောက်နဲ့ ဆွေးနွေးပါ။
  • ဆေးဝါးသစ်တစ်ခု မသုံးခင် ဆရာဝန် (သို့) ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးနဲ့ စစ်ဆေးပါ။ ဒီထဲမှာ ဆေးဘက်ဝင်အပင်အားဆေးများအပြင် ဆေးညွှန်းမပါဝယ်ယူနိုင်သောဆေးများနဲ့ ဆေးညွှန်းဖြင့်သာ ဝယ်ယူရမဲ့ဆေး များလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ လူနာမှာ ကျောက်ကပ်တစ်လုံးပဲရှိတာကို ကျန်းမာရေးထောက်ပံ့ပေးသူများနဲ့ ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူများ သိရှိအောင် သေချာ ပြုလုပ်ရမှာပါ။
  • အမျှင်ဓာတ်စားပြီး ရေဓာတ်ရရှိအောင်နေထိုင်ခြင်းနဲ့ ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို မဖြစ်အောင်ရှောင်ရှားပါ။ ဆရာဝန်က အကြံပြုရင် ဝမ်းပျော့စေဖို့ ဆေးသုံးပါ။
  • ဆီးချုပ်ခြင်းပြဿနာကို ရှောင်ရှားဖို့ အိမ်သာတည်လေ့ကျင့်ခန်းမစတင်ခင် ကလေးတွေက အသင့်ဖြစ်တာ သေချာပါစေ။ 
  • ကျောက်ကပ်ပိုးဝင်မှု (သို့) ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင် (UTI) တဲ့ လက္ခဏာ အနည်းငယ်ရှိလျှင် ဆရာဝန်ခေါ်ပါ။
  • ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ရှိပါစေ။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလှုပ်ရှားမှုအများစုနဲ့ အားကစားတွေဟာ (ခန္ဓာကိုယ်ခြင်းထိတွေ့အားကစားအပါအဝင်) ကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေးကို အန္တရာယ်နည်းနည်းမှ မရှိစေပါဘူး။ လှုပ်ရှားမှုများ၊နဲ့ သင့်စိုးရိမ်မှုများအကြောင်းကို ကျန်းမာရေးဂရုစိုက်မှုထောက်ပံ့သူကို ပြောပြပါ။

နောက်ပိုင်းသက်ရောက်မှုများ

ကျောက်ကပ်အကျိတ်ကုသမှုပြုလုပ်ထားတဲ့ကလေးတွေဟာ ကုထုံးနဲ့ပတ်သက်ပြီး နောက်ပိုင်းသက်ရောက်မှုတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ အထွေထွေကျန်းမာရေးနှင့် ရောဂါ ကာကွယ်ခြင်းအတွက် ကင်ဆာရောဂါပျောက်ကင်းသူ အားလုံးသည် ကျန်းမာသော နေထိုင်မှုပုံစံနှင့် စားသောက်မှု အလေ့အထများကို မွေးမြူသင့်ပါသည်။ ထို့ပြင် မူလအစကတည်းက ပြသခဲ့သော ဆရာဝန်ထံတွင် ပုံမှန် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများနှင့် မ်းသပ်စစ်ဆေးမှုများကိုလည်း ဆက်လက် လုပ်ဆောင်သင့်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး ပျံ့နှံ့စေသော ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံး (သို့) ဓာတ်ရောင်ခြည်နဲ့ ကုသရှင်သန်သူတွေကို ကုထုံးရဲ့ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာနောက်ပိုင်းသက်ရောက်မှုတွေအတွက် စောင့်ကြည့်သင့်ပါတယ်။ ၀ - ၁၈ နှစ်အကြားဖြစ်သော ကလေးဘဝ ကင်ဆာရှင်သန်သူလေ့လာချက်အရ ရှင်သန်သူ ၂၅%ခန့်ဟာ ရောဂါစစ်ဆေးတွေ့ရှိပြီးနောက် ၂၅နှစ်ကြာတဲ့ထိ ဆိုးဝါးတဲ့နာတာရှည်ကျန်းမာရေးအခြေအနေတွေ ရှိဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေမှာ ပါဝင်တာတွေကတော့ ဒုတိယကင်ဆာများ (ဓာတ်ရောင်ခြည်နဲ့ အချို့ ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးဆေးဝါးများကို ထိတွေ့ပြီးနောက် မြင့်မားလာတဲ့အန္တရာယ်)၊ သွေးစုပြီး နှလုံးရောင်ရမ်းပျက်စီးမှု (Doxorubicinနှင့် ထိတွေ့မှုကြောင့်)၊ မြုံခြင်း (မျိုးမအောင်ခြင်း) (သို့) ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ်အတွင်း ဖြစ်ပွားလာသော နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများ (ကင်ဆာဓာတုဆေးသွင်းကုထုံးဆေးဝါးစုံအမျိုးမျိုးကို ထိတွေပြီးနောက် မြင့်မားလာတဲ့အန္တရာယ်) နဲ့ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးမှု (သို့) နောက်ဆုံးအဆင့်ကျောက်ကပ်ရောဂါတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အားလုံးဖြတ်ထုတ်ထားတဲ့ရှင်သန်သူတွေဟာ ကျောက်ကပ်ပြဿနာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေမြင့်မားပါတယ်။

---
ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့သည့်ရက်စွဲ- ဇွန်လ 2018