အဓိကအကြောင်းအရာ skip

ကြိုဆိုပါသည်

Together သည် - လူနာများနှင့် မိဘများ၊ မိသားစုဝင်များနှင့် သူငယ်ချင်းများအပါအဝင် - ကလေးကင်ဆာကြောင့် ထိခိုက်မှုရှိသူတိုင်းအတွက် ရင်းမြစ်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

ပိုမိုလေ့လာရန်

ပြင်းထန်ပြီး လျင်မြန်စွာတိုးပွားသည့် မိုင်းလွိုက် လူခီးမီးယား (Acute Myeloid Leukemia (AML)

Acute Myeloid Leukemia ဆိုတာ ဘာလဲ။

Acute myeloid leukemia (AML) ဆိုသည်မှာ သွေးနှင့်ရိုးတွင်းခြင်ဆီတွင်ဖြစ်ပွားသည့် ကင်ဆာရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။ လူခီးမီးယားရောဂါတွင် ကင်ဆာဆဲလ်များက ကျန်းမာသောသွေးဆဲလ်များထက်ပိုပွားပြီး ယင်းက အဖျားတက်ခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းလျခြင်း၊ အလွယ်တကူ အညိုအမည်းစွဲခြင်း၊ သွေးယိုစီးခြင်း၊ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းနှင့် အခြားပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ပြင်းထန်ပြီး လျင်မြန်စွာတိုးပွားသည့် လူခီးမီးယားရောဂါဆိုသည်မှာ ရောဂါသွင်ပြင်လက္ခဏာများက အချိန်တိုအတွင်း ဆိုးရွားလာခြင်းကိုဆိုလိုပါသည်။ ကလေးများမှာ အလျင်အမြန် နာမကျန်းဖြစ်ပြီး ဆေးဖက်ဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်မှု ချက်ချင်းလိုအပ်လာနိုင်ပါသည်။

အနုကြည့်မှန်ပြောင်းအောက်ရှိပုံရိပ်က ပုံမှန်ရိုးတွင်းခြင်ဆီပုံစံပြသပါသည်။

ယခု ပုံရိပ်က အနုကြည့်မှန်ပြောင်းတစ်ခုအောက်တွင် ပုံမှန်၊ ကျန်းမာသည့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီပုံစံမျိုးပေါက်ကြောင်း ပြသပါသည်။

အနုကြည့်မှန်ပြောင်းပုံရိပ်က acute myeloid leukemia ရှိသော လူနာတစ်ဦး၏ ရိုးတွင်းခြင်ဆီကို ပြသပါသည်။

ဤပုံသည် acute myeloid leukemia ရှိသော ကလေးလူနာတစ်ဦး၏ ရိုးတွင်းခြင်ဆီဖြစ်ပါသည်။

AML က မိုင်းလွိုက် ပင်မဆဲလ်များ ဟု ခေါ်သော သွေးဆဲလ်များကို ထိခိုက်စေပါသည်။ သာမန်အားဖြင့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီသည် သွေးဆဲလ်များထုတ်လုပ်သည့် ပင်မဆဲလ်များကို ပြုလုပ်ပေးပြီး ယင်းတို့က မိုင်းလွိုက်ပင်မဆဲလ်များ သို့မဟုတ် လင့်ဖွိုက်ပင်မဆဲလ်များ တဖန်ပြန်ဖြစ်သွားသည်။ မိုင်းလွိုက် ပင်မဆဲလ်တစ်ခုသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီးသွေးဆဲလ်သုံးမျိုးအနက်မှ တစ်မျိုးမျိုး ထပ်မံဖြစ်လာသည် - 

  • သွေးနီဥ ဆဲလ်များ
  • သွေးဖြူဥဆဲလ်များဂရန်နျူလိုဆိုက်များ (granulocytes)ဟုလည်းခေါ်သည်
  • သွေးခဲစေသော သွေးဉမွှားဆဲလ်များ

ပြင်းထန်ပြီး လျင်မြန်စွာတိုးပွားသည့် မိုင်းလွိုက် လူခီးမီးယား၏ ရောဂါ လက္ခဏာများ

AMLရောဂါ လက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်ပါသည် -

  • အဖျား
  • အလွန်တရာနွမ်းနယ်သလို ခံစားရခြင်း
  • ကူးစက်ရောဂါများ
  • အလွယ်တကူ အညိုအမည်းစွဲလွယ်ခြင်း နှင့် သွေးယိုခြင်း
  • နှာခေါင်းသွေး မကြာခဏလျှံခြင်း
  • အသေးအမွှားထိရှမှုတစ်ခုမှပင်လျှင် ရပ်ရန်ခက်သည့် သွေးယိုစီးခြင်း
  • အရိုးများ သို့မဟုတ် အဆစ်များ နာကျင်ခြင်း
  • နံရိုးအောက်တွင် နာခြင်း သို့မဟုတ် ပြည့်တင်းသလိုခံစားရခြင်း
  • ရောင်နေသော ပြန်ရည်ကျိတ်များ
  • အစာစားချင်စိတ် နည်းပါးခြင်း

ပြင်းထန်ပြီး လျင်မြန်စွာတိုးပွားသည့် မိုင်းလွိုက် လူခီးမီးယားရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း

လူခီးမီးယားကို ရောဂါအမည်တပ်ရာတွင် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စစ်ဆေးမှုများ အမြဲလိုအပ်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်စမ်းသပ်မှု ပြုလုပ်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်းယူခြင်းနှင့် သွေးစစ်ဆေးမှုအဖြေများကို စစ်ဆေးအပြီးတွင် ဆရာဝန်များအနေဖြင့် လူခီးမီးယားရောဂါကို သံသယစတင်ရှိနိုင်ပါသည်။ လူခီးမီးယားရောဂါရှိသော ကလေးများတွင် ၎င်းတို့၏သွေးအတွင်း ပုံမှန်အားဖြင့် သက်တမ်းနု သွေးဖြူဥ အရေအတွက်မြင့်နေတတ်သည်။

အကယ်၍ ကင်ဆာဟုဆုံးဖြတ်ထားပါက ကင်ဆာမျိုးကွဲများကို တိတိကျကျညွှန်ပြရန် ထပ်ဆောင်းစစ်ဆေးမှုများကို လုပ်ဆောင်ပါသည်။ ဤစမ်းသပ်မှုများတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ပါသည်။

ကင်ဆာပျံ့နှံ့မှုရှိမရှိကို ဆုံးဖြတ်သည့် စစ်ဆေးစမ်းသပ်မှုများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်ပါသည် -

Acute Myeloid Leukemia အတွက် ကုသမှု

ကုသမှုက AML အမျိုးအစားပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ AML ပုံစံ သုံးမျိုး— ပြင်းထန်ပြီး လျင်မြန်စွာတိုးပွားသည့် ပရိုမိုင်လိုဆိုက်တစ် လူခီးမီးယား (acute promyelocytic leukemia( (APL)၊ ဒေါင်းဆင်ဒရုန်းရှိသည့် ကလေးများတွင်ဖြစ်ပွားသည့် AML၊ နှင့် FLT3-mutated AML —ကို အခြား AMLအမျိုးအစားများနှင့် မတူကွဲပြားစွာ ကုသပါသည်။ ကီမိုဆေးသွင်းခြင်း ကုထုံးAML အတွက် ပင်မကုသမှုဖြစ်သည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးခြင်း ကလည်း အခြားရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

၁။ အစပျိုးခြင်း

အစပျိုးခြင်းအဆင့်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ သွေးအတွင်း နှင့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီအတွင်းရှိ လူခီးမီးယားဆဲလ်များကို သုတ်သင်၍ ရောဂါကို ယာယီပျောက်ကင်းသည့်အဆင့်သို့ ယူဆောင်ရန်ဖြစ်သည်။ AML လူနာများမှာ ရောဂါပိုးဝင်ရန် လွယ်ကူသည့်အတွက် ပဋိဇီဝဆေးများပါသည့်ထောက်ကူပေးသည့် ကုထုံး ကိုလည်း ပေးပါသည်။ ယခုအချိန်အတွင်း ဦးနှောက် နှင့် အာရုံကြောမကြီးအတွင်း ကျန်ရှိနေသော လူခီးမီးယားဆဲလ်များကို သတ်ရန်ဗဟိုနဗ်ကြောအဖွဲ့အစည်း (Central nervous system) (CNS) ကိုကင်းရှင်းစေသည့် ကုထုံး(CNS ကာကွယ်ဆေးဟုလည်းခေါ်သည်) ကိုလည်း ပေးနိုင်ပါသည်။ ဆေးဝါးများကို ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးကို ဖုံးအုပ်ထားသည့် တစ်ရှူးအလွှာများအကြားရှိ အရည်ဖြင့်ပြည့်နေသော နေရာအတွင်းသို့ ထိုးသွင်းပေးပြီး ယင်းကို (အင်ထရာသီကယ်လ် (intrathecal))ပေးသည်ဟု ခေါ်ပါသည်။

အစပျိုးသည့်ကုထုံးတွင် ဆိုက်တာရာဘင်း (cytarabine) နှင့်အခြား အန်သရာ ဆိုက်ကလင်း ဆေးဝါးတစ်မျိုး (anthracycline drug( ၊ အများဆုံးပေးလေ့ရှိသည်မှာဒေါ်နိုရူဘီဆင် (daunorubicin)ကို အီတိုပိုဆိုက် (etoposide) နှင့်/သို့မဟုတ် သီအိုဂွါနင်း (thioguanine).ဖြင့်တွဲပေးသည့် ဆေးဝါးစုပေါင်းအတွဲတစ်ခု အစဉ်အလာအားဖြင့် ပါဝင်ပါသည်။ 

၂။ ပေါင်းစုခြင်း (Consolidation)/ ပြင်းအားများစေခြင်း (Intensification)/ အစပျိုးမှုအပြီး (Post-induction)

ယင်းအဆင့်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြန်လည်ကြီးထွားကာကင်ဆာရောဂါ ပြန်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (relapse)ဖြစ်စေနိုင်သော ကျန်ရှိနေသည့် မည်သည့်လူခီးမီးယားဆဲလ်မဆိုကို သုတ်သင်ရန်ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာစင်တာများက ပုံမှန်ဆဲလ် ၁၀၀၀ အကြားတွင်ရှိနေနိုင်သည့် AML ကင်ဆာဆဲလ်တစ်ခုကိုပင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်စွမ်းရှိသော စစ်ဆေးစမ်းသပ်မှုများကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ အစပျိုးသည့်အဆင့်အပြီးတွင် ပုံမှန်ဆဲလ် ၁၀၀၀ အကြားတွင် ကင်ဆာဆဲလ် တစ်ခုထက်ပိုရှိသောကလေးများအနေဖြင့် ရောဂါပြန်ဖြစ်ပွားရန် ကြီးမားသောအန္တရာယ်ရှိပါသည်။

ယင်း ပေါင်းစည်းသည့်အဆင့်ကို လူနာ၏ ယာယီပျောက်ကင်းချိန်အပြီးတွင် စတင်ပါသည်။ ယင်းတွင် ကီမိုဆေးသွင်းကုထုံး စက်ဝန်း ၂-၄ ပတ်လည်အောင် ပေးခြင်းပါဝင်ပြီး ယင်းက ၄ လ မှ ၆ လအထိ ကြာပါသည်။ ယင်းသို့သော ကုထုံးတွင် အစပျိုးသည့်အဆင့်၌အသုံးပြုခဲ့သော ဆေးဝါးအချို့ပါဝင်သလိုအပြန်အလှန်ခုခံမှုမပေးသည့်ဆေးဝါးများ (non-cross–resistant drugs) နှင့် ပမာဏများများ အစဉ်ပေးလေ့ရှိသောဆိုက်တာရာဘင်း (cytarabine)တို့ကို မိတ်ဆက်စတင်ပါသည်။.

ဟီမာတိုပွိုင်အက်တစ် ဆဲလ် (သွေးဖြစ်ဆဲလ်) အစားထိုးကုသမှု 

မူရင်းသွေးဆဲလ် အစားထိုးခြင်း (hematopoietic cell transplant) (ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးခြင်း (bone marrow transplant( သို့မဟုတ် ပင်မဆဲလ်အစားထိုးခြင်း (stem celltransplant) ဟုလည်းသိကြသည်) ကို ရောဂါပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ရန် အန္တရာယ်မြင့်မားသည့်ကလေးများ သို့မဟုတ် ကုသမှုကို ယဉ်ပါးသွားသော AML ရှိနေသည့်ကလေးများတွင် ပေးရန် တိုက်တွန်းအကြံပြုထားပါသည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီတစ်ခု် အစားထိုးခြင်း လိုမလိုကို ဆုံးဖြတ်ရန် အစပျိုးသည့် ကီမိုဆေးသွင်းကုထုံးက မည်မျှကောင်းကောင်းအလုပ်လုပ်သည်ကို ဆရာဝန်များက ကြည့်ရှုဖို့များပါလိမ့်မည်။

AML လူနာများအနေဖြင့် အလိုဂျနီးအစ် အစားထိုးခြင်း (allogeneic transplant)ရရှိကောင်း ရရှိနိုင်ပါသည်။

allogeneic ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးမှုတစ်ခုတွင် ကလေးများအနေဖြင့် ကျန်းမာသော ရိုးတွင်းခြင်ဆီလှူဒါန်းသူထံမှ သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်သည့် ဆဲလ်များကို လက်ခံရရှိပါသည်။ အစားထိုးမှုတစ်ခုအတွက် အကျုံးဝင်ရရှိရန် လူနာများထံတွင် သင့်တော်သောလှူဒါန်းသူတစ်ဦး ရှိရပါမည်။ လှူဒါန်းသည့်ဆဲလ်များကို လက်ခံမရရှိမီ လူနာ၏ ရိုးတွင်းခြင်ဆီတွင်းရှိ လက်ရှိသွေးဆဲလ်များကို ကီမိုဆေးသွင်းကုထုံးပေးခြင်းဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးခြင်းဖြင့် ဖျက်ဆီးပါသည်။ လူနာသည် ကျန်းမာသော လှူဒါန်းသည့်သွေးဆဲလ်နှင့် ခြင်ဆီဆဲလ်များကို သွေးကြောတွင်းသို့ ပိုက်ဖြင့်ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် လက်ခံရရှိပါသည်။ အကယ်၍ အောင်မြင်ပါက ယင်းလှူဒါန်းသည့် ဆဲလ်သစ်များက လူနာ၏သွေးနှင့်ခြင်ဆီဆဲလ်များအတွင်း ရှင်သန်ကြီးထွားကာ အစားထိုးပေးပါလိမ့်မည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လူနာ၏ရိုးတွင်းချဉ်ဆီ (bone marrow) က ကျန်းမာသည့်ဆဲလ်များ စတင်ထုတ်လုပ်သင့်ပါသည်။

ပြင်းထန်ပြီး လျင်မြန်စွာတိုးပွားသည့် မိုင်းလွိုက် လူခီးမီးယားအတွက် ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်

ကလေးဘဝ AML အတွက် ငါးနှစ် အသက်ရှင်နိုင်နှုန်း 70 ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပါသည်။

AML ရောဂါရှိသောကလေးများ၏ 90 ရာခိုင်နှုန်းသည် ကနဦးကုသမှုပေးပြီးနောက်တွင် ၎င်းတို့၏ သွေးအတွင်း ကင်ဆာဆဲများ မရှိတော့ပါ။ AML ရောဂါရှိသောကလေးများ၏ 30 ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် ရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (relapse) သို့မဟုတ်ရောဂါဆေးယဉ်သည့် (တုံ့ပြန်မှုမရှိသော) ရောဂါရှိသည်။

ပြင်းထန်ပြီး လျင်မြန်စွာတိုးပွားသည့် မိုင်းလွိုက် လူခီးမီးယား၏ နောက်ပိုင်းသက်ရောက်မှုများ

နောက်ကျသက်ရောက်မှု (late effect) တစ်ခုဆိုသည်မှာ ရောဂါတစ်ခုအဖြစ် အမည်တပ်ပြီးနောက် သို့မဟုတ် ကုသမှုအဆုံးသတ်ပြီးနောက်ပိုင်း လပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာမှ ပေါ်ပေါက်သည့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းသက်ရောက်မှုများ (Late effects) က ကင်ဆာရောဂါကြောင့် ဖြစ်စေ ကင်ဆာရောဂါကုသမှုကြောင့်ဖြစ်စေ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ယင်းတို့တွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှင့် လူမှုရေးပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ နှင့် ဒုတိယကင်ဆာရောဂါများ ဝင်ရောက်ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

နောက်ပိုင်း သက်ရောက်မှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည် -

  • AML ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း
  • အရေပြားကင်ဆာ၊ ဦးနှောက်ကင်ဆာ၊ အရိုးကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာ၊ တစ်ရှူးပျော့များတွင်ဖြစ်ပွားသော ကင်ဆာ၊ နှင့် သိုင်းရွိုက်ကင်ဆာ တို့ကဲ့သို့သော ဒုတိယကင်ဆာများ
  • နှလုံးနှင့် အဆုတ် ပြဿနာများ
  • အရိုးပြဿနာများ
  • အတွင်းထုတ်ဂလင်း (Endocrine)ရှိ အခြေအနေများ
  • အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ (Gastrointestinal)ပြဿနာများ
  • စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲနိုင်မှုမရှိခြင်း၊ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်း၊ စီမံကိန်းဆွဲခြင်း နှင့် စနစ်တကျဖွဲ့စည်းလုပ်ဆောင်ခြင်း တို့တွင် အခက်အခဲများရှိခြင်း
  • စိတ်ကျရောဂါ
  • အိပ်စက်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ

လက်ရှိ Acute Myeloid Leukemia သုတေသန၏ အာရုံစိုက်မှု

လက်ရှိ သုတေသနက ကနဦးကုသမှုကို တုံ့ပြန်မှုမရှိသည့်ကင်ဆာရှိသော ကလေးများအတွက် ပိုမိုထိရောက်သည့် ကုသမှုများ တီထွင်ဖော်ထုတ်ရန်၊ ကင်ဆာဆဲလ်များကိုသာ ဦးတည်တိုက်ခိုက်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျန်းမာသောဆဲလ်များကို အန္တရာယ်မရောက်စေသည့်ကုသမှုများကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ရန်၊ နှင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းပါသည့် ထိရောက်မှုသော ကုထုံးများဒီဇိုင်းထုတ်ရန် အာရုံစူးစိုက်ပါသည်။

---
ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့သည့်ရက်စွဲ- ဇွန်လ 2018