ဟော့ဂျ်ကင် မဟုတ်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Non-Hodgkin Lymphoma)

ဟော့ဂျ်ကင် မဟုတ်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Non-Hodgkin Lymphoma) ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ

ဟော့ဂျ်ကင် မဟုတ်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Non-Hodgkin Lymphoma) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းများ

အန္တရာယ်ရှိစေသော အချက်များသည် သင့်ကလေးတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်သည်။ ကလေးများတွင် NHL အတွက် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းများ အကြောင်း အနည်းငယ်သာ သိရှိရပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ ယခုအချိန်အထိ သိရှိထားသော ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းများမှာ-

• အရိုးတွင်းခြင်ဆီ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားစနစ် (Immune system) ကို အသုံးပြု၍ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း အစားထိုးကုသမှုခံယူပြီးနောက်
• ကိုယ်ခံအား အားနည်းနေခြင်း အက်ပ်စတိုင်း-ဘာ ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် လူ့ကိုယ်ခံအားကျဆင်းစေသော ဗိုင်းရပ်စ် (HIV)
• မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာရောဂါ ကြွက်သားထိန်းချုပ်မှုပျက်ပြားပြီး သွေးကြောမျှင်ကျယ်ခြင်း ရောဂါ (Ataxia-Telangiectasia) ကဲ့သို့သော
• အမျိုးသမီးများထက် အမျိုးသားများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များသည်
• လူမည်းကလေးများထက် လူဖြူကလေးများတွင် ပို၍အဖြစ်များသည်

ဟော့ဂျ်ကင် မဟုတ်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Non-Hodgkin Lymphoma) ရှာဖွေခြင်း

ကင်ဆာရောဂါကို ရောဂါရှာဖွေသတ်မှတ်ရန် စစ်ဆေးမှုများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများလိုအပ်သည်။ ဆရာဝန်က သင့်ကလေးအား ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ပြီး သူတို့ရဲ့ ဆေးမှတ်တမ်းကို မေးမြန်းကာအောက်ပါစစ်ဆေးမှုတွေကို ညွှန်ကြားပေးပါလိမ့်မည်။

• အသားစနမူနာယူ စစ်ဆေးခြင်း (Biopsy)
• ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ (Imaging tests)
• အာထရာဆောင်း စစ်ဆေးမှု (Ultrasound)
• သွေးစစ်ဆေးမှုများ- သွေးဆဲလ်အရေအတွက် အပြည့်အစုံစစ်ဆေးခြင်း၊ သွေးဓာတုဗေဒ၊ (LDH) ပမာဏကို စစ်ဆေးသည့်၊ ဇီဝဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု နှင့်/သို့မဟုတ် ယူရစ်အက်ဆစ် HIV စစ်ဆေးခြင်း
• HIV စစ်ဆေးမှု သို့မဟုတ် EBV စစ်ဆေးမှု

စစ်ဆေးမှုရလဒ်များကို စောင့်ဆိုင်းခြင်းကို ကြည့်ပါ

ရောဂါဗေဒပညာရှင်သည် အသားစနမူနာတွင် ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာဆဲလ်များကို တွေ့ရှိပါက ဓာတ်ခွဲခန်းသည် နမူနာပေါ်တွင် ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးမှုများ ပိုမိုပြုလုပ်ပါမည်။ ဤစစ်ဆေးမှုများ ရရှိနိုင်ပါက ဖလို ဆိုက်တိုမီထရီ (Flow cytometry), အီမျူနိုဖီနိုတိုက်ပင်း (Immunophenotyping)နှင့် ဆိုက်တိုဂျင်နက်တစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု (Cytogenetic analysis)၊ အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ 

ဟော့ဂျ်ကင် မဟုတ်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Non-Hodgkin Lymphoma) ၏ အဆင့်များ

ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် ကင်ဆာရောဂါအဆင့်ပေါ် မူတည်၍ ကုသမှုကို စီစဉ်သည်။ အကျိတ်အချို့သည် အလျင်အမြန်ကြီးထွားလာသောကြောင့် ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Lymphoma) ကို အမြန်ဆုံး အဆင့်သတ်မှတ်ရပါမည်။ 

နွန်-ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Non-Hodgkin Lymphoma, NHL) ၏ ရောဂါအဆင့်ကို သတ်မှတ်ရန်၊ ဆရာဝန်များသည် အောက်ပါ ထပ်ဆင့်စစ်ဆေးမှုများကို ညွှန်ကြားနိုင်သည်-

• ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုပ်ယူစစ်ဆေးခြင်း (Bone marrow aspiration) နှင့် အသားစနမူနာယူစစ်ဆေးခြင်း (biopsy)
• ခါးရိုးမှတစ်ဆင့် ကျောရိုးအရည် ထုတ်ယူစစ်ဆေးခြင်း (Lumbar puncture) (Spinal tap)
• PET/CT ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှု (PET/CT imaging)

ရောဂါအဆင့်သည် မည်မျှပြင်းထန်သည်ကိုလည်းကောင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိနေခြင်း ရှိ၊ မရှိကိုလည်းကောင်း ဖော်ပြပေးပါသည်။

ကလေးသူငယ်များအတွက် နိုင်ငံတကာ ဟော့ဂျ်ကင် မဟုတ်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာ ရောဂါအဆင့်သတ်မှတ်ချက် စနစ်သည် ဤရောဂါကို အဆင့် 4 ဆင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်-

• အဆင့် 1 နှင့် 2 ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါများသည် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု နယ်ပယ်ကန့်သတ်ထားသော အဆင့်များဖြစ်ကြသည်။ အဆင့်နှစ်ဆင့်စလုံးအတွက် ကုသမှုမှာ အလားတူဖြစ်သည်။
• အဆင့် 3 နှင့် 4 ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါများသည် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ပြန့်နှံ့နေသော အဆင့်များ ဖြစ်ကြသည်။ အဆင့်နှစ်ခုစလုံးအတွက် ကုသမှုပုံစံမှာ ဆင်တူသော်လည်း ရောဂါအဆင့်ပေါ်မူတည်၍ ကုသရမည့် အချိန်ကာလမှာ ကွာခြားနိုင်ပါသည်။

ဟော့ဂျ်ကင် မဟုတ်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Non-Hodgkin Lymphoma) ကုသမှု

NHL သည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားပျံ့နှံ့နိုင်သော ကလေးများတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သောကြောင့် ကုသမှုကို အမြန်ဆုံးစတင်ရမည်။ ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) မြင့်မားသောအဆင့်များတွင် ပိုမိုပြင်းထန်သော ကုသမှု လိုအပ်ပါသည်။ 

ကုသမှုသည် အောက်ပါတို့အပေါ် မူတည်သည်-

• ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Lymphoma) အမျိုးအစား
• ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Lymphoma) ၏ အဆင့်
• ၎င်း၏ ကုသမှုအပေါ် မည်မျှကောင်း‌ကောင်း‌ တုံ့ပြန်နိုင်ပုံ
• ရရှိနိုင်သော ကုသမှုနည်းလမ်းများ
• လူနာ၏ အသက်အရွယ်နှင့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ

ကုသခြင်းတွင် ပါဝင်နိုင်သည်များမှာ-

• ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy)
• ပစ်မှတ်ထားကုသမှု (Targeted therapy) 
• ကိုယ်ခံအားကုထုံး (Immunotherapy)
• ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation therapy)

အချို့သော NHL အမျိုးအစားများအတွက် ကုသမှုအစီအစဉ်သည် ကုသမှုစတင်သည့်အခါတွင် ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Lymphoma) က မည်ကဲ့သို့ တုံ့ပြန်မှုရှိသည်ဆိုသည့် အချက်ပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ဤကုသမှုနည်းလမ်းကို ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေသော ကုထုံးဟုခေါ်ဆိုသည်။ ဆရာဝန်များသည် ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) သည် ကုသမှုကို မည်မျှကောင်းမွန်စွာ တုံ့ပြန်သည်အပေါ် အခြေခံ၍ ကုထုံးကို ရွေးချယ်ကြသည်။  

• ကုသမှုကို ကောင်းမွန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်သည့် ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Lymphoma) ရှိသော လူနာများသည် ဆေးဝါးသုံးစွဲမှု ပိုမိုနည်းပါးနိုင်ပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများလည်း ပိုမိုနည်းပါးနိုင်ပါသည်။
• ကုသမှုကို ကောင်းမွန်စွာ မတုံ့ပြန်နိုင်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Lymphoma) ရှိသည့် လူနာများသည် ပိုမိုပြင်းထန်သော ကုသမှုနည်းလမ်းများ လိုအပ်လေ့ရှိသည်။ 
• လူနာအားလုံးသည် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ လျော့ပါးအောင် ထောက်ကူပေးမည့် ဆေးဝါးများနှင့် အခြားကုထုံးများကို ခံယူရပါမည်။

သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် ကုသမှုရွေးချယ်စရာများကို သင့်မိသားစုနှင့် ဆွေးနွေးပါလိမ့်မည်။

NHL လူနာ၏ 10-30% ခန့်သည် ကုသရန်ခက်ခဲသော သို့မဟုတ် ကုသမှုပြီးနောက် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားသော ရောဂါတစ်ခုရှိသည်။ ကုသမှုရွေးချယ်စရာများသည် ရောဂါအမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-

• ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) 
• ပစ်မှတ်ထားကုသမှု (Targeted therapy)
• ပင်မကလပ်စည်း (ရိုးတွင်းခြင်ဆီ) အစားထိုးကုသမှု (Stem cell transplant) 
• ကိုယ်ခံအားကုထုံး (Immunotherapy)

လူနာအချို့သည် ကုသမှုနည်းလမ်းသစ်ကို စမ်းသပ်ရန်အတွက် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှု တစ်ခု ပါဝင်နိုင်ကြပါသည်။

Hodgkin မဟုတ်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာအတွက် ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်

ထို ရောဂါအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက် (Prognosis) NHL သည် အကြောင်းရင်းများစွာ အပေါ် မူတည်ပါသည်။ သင့်ကလေး၏ ရောဂါခန့်မှန်းချက် နှင့်ပတ်သက်သော အကောင်းဆုံး သတင်းအချက်အလက်မှာ သင့်ပြုစုကုသရေးအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များတွင် NHL ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအသစ်မှာ တစ်နှစ်လျှင် လူနာပေါင်း 800 ခန့်ရှိသည်။။ ကလေးများတွင်တွေ့ရှိရသော NHL များသည် လူကြီးများတွင်တွေ့ရှိရသော NHL များနှင့် မတူညီပါ။ ကလေးသူငယ် ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Childhood Lymphomas) များသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း၊ ဤကင်ဆာရောဂါအမျိုးအစားများသည် ကုသပျောက်ကင်းနိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားကြပါသည်။ အသက်ရှင်နိုင်ခြေနှုန်းသည် တစ်ဦးချင်း အချက်များပေါ်တွင် မူတည်သော်လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များ၏ အလုံးစုံ အသက်ရှင်နိုင်ခြေနှုန်းမှာ ကောင်းမွန်ပါသည် (90% နီးပါး)။

NHL သုတေသနပြုချက်သည် အောက်ပါတို့ကို အဓိကထားသည်-

• အသက်ရှင်နိုင်ခြေနှုန်းကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ပစ်မှတ်ထားကုထုံးအသစ်များနှင့် ကိုယ်ခံအားကုထုံးများ ပြုလုပ်ခြင်း
• မျိုးမပွားနိုင်ခြင်း၊ နှလုံးပြဿနာများ နှင့် နောက်ဆက်တွဲ ကင်ဆာရောဂါများကဲ့သို့သော ကုသမှု၏ ရေရှည်ဆိုးကျိုးများကို လျှော့ချခြင်းနှင့် ရပ်တန့်ခြင်း
• ကလေးသူငယ် ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Childhood Lymphomas) ကို ဖြစ်စေသော မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများကို ရှာဖွေခြင်းသည် ဆရာဝန်များအား အထောက်အကူပြုသည်-
  • ရောဂါအမျိုးအစား ဖော်ထုတ်ခြင်း
  • လူနာများက ကုသမှုကို မည်ကဲ့သို့ တုံ့ပြန်သည်ကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း
  • မျိုးရိုးဗီဇပြဿနာများနှင့် ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် သက်ရောက်မှုများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ကုသမှုအသစ်များကို တီထွင်ပါ

ဟော့ဂျ်ကင် မဟုတ်သော ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာရောဂါ (Non-Hodgkin Lymphoma) ဝေဒနာရှင်များအတွက် ပံ့ပိုးမှု

ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) ရှာဖွေခြင်း နှင့် ကုသမှုကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခြင်းသည် လူနာနှင့် မိသားစုအတွက် စိတ်ဖိစီးမှုဖြစ်စေနိုင်သည်။ သင်သည် လူမှုရေးဝန်ထမ်း၊ စိတ်ပညာရှင် သို့မဟုတ် အခြားစိတ်ကျန်းမာရေးအထူးကုဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးရန် ဆန္ဒရှိနိုင်သည်။

သင့်ကလေးနှင့် ကင်ဆာရောဂါ (Cancer)အကြောင်း မည်သို့ပြောဆိုရမည်နည်းအကြောင်း ပိုမိုလေ့လာပါ။

ကုသမှုပြီးနောက် သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် ရောဂါပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှု ရှိ၊ မရှိ စောင့်ကြည့်ရန် ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ (Imaging tests) နှင့် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ကလေးသူငယ်ကင်ဆာရောဂါ (Childhood Cancer)မှ ရောဂါပျောက်ကင်းသူများသည် ရေရှည် နောက်ဆက်တွဲ စောင့်ရှောက်မှုကို ရယူသင့်သည်။ အချို့သော ကုသမှုများသည် နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ကုသမှုပြီးဆုံးပြီးနောက် လပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပွားသည့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများဖြစ်သည်။ 

ကုသမှုပြီးဆုံးပြီးနောက် သင့်ကလေးသည် အောက်ပါတို့ကို လုပ်ဆောင်ရန် အရေးကြီးပါသည်-

• အခြေခံ စောင့်ရှောက်မှုပေးသူမှ ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုများနှင့် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်သည်
• ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော အစားအစာများစားသုံးခြင်းအပါအဝင် ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်ရန် ကျန်းမာသော အလေ့အကျင့်များကို ထိန်းသိမ်းခြင်း
• ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်ပေးသူများနှင့် မျှဝေနိုင်ရန်အတွက် ဆက်လက်စောင့်ရှောက်မှုအစီအစဉ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်း၊ ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
  • ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ (Health screenings) ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များ
  • ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ မြင့်မားစေသော အကြောင်းရင်းများ
  • ကျန်းမာရေးကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် နည်းလမ်းများ

သင်၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ကို မေးရန် မေးခွန်းများ

• အသားစစစ်ဆေးခြင်းသည် ဘာကိုပြသသလဲ။
• ကျွန်ုပ်၏ ကလေးသည် မည်သည့် ကင်ဆာအဆင့် ရှိပါသလဲ။
• ကျွန်ုပ်၏ ကလေးအတွက် ကုသမှုရွေးချယ်စရာများမှာ အဘယ်နည်း။
• ကုသမှုတစ်မျိုးချင်းစီ၏ ဖြစ်နိုင်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများသည် အဘယ်နည်း။
• ကျွန်ုပ်ကလေးသည် ၎င်းတို့၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို မည်သို့စီမံခန့်ခွဲနိုင်မည်နည်း။
• ကျွန်ုပ်၏ ကလေးသည် ကုသမှုအတွက် ဆေးရုံတက်ရန် လိုအပ်ပါသလား။
• ကုသမှုကို မည်သည့်နေရာတွင် ရရှိနိုင်သနည်း။ ၎င်းသည် အိမ်နှင့် နီးပါသလား သို့မဟုတ် ကျွန်ုပ်တို့ ခရီးသွားရမည်လား။
• ဤရောဂါကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရန် ကျွန်ုပ်တို့အား မည်သည့်အရင်းအမြစ်များ ရရှိနိုင်သနည်း။
• ကုသမှုပြီးနောက် ကျွန်ုပ်၏ ကလေးသည် မည်သည့် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုများ ခံယူရန် လိုအပ်သနည်း။
• ကျွန်ုပ်၏ ကလေး ကျန်းမာစွာ နေထိုင်နိုင်ရန် မည်သို့ ကူညီပေးနိုင်မည်နည်း။
• ကုသမှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများမှာ အဘယ်နည်း။

အချက်အလက်များ ပိုမိုလေ့လာပါ

ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ