ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီး အကျိတ်များ

ဦးနှောက်အကျိတ်အမျိုးအစားများ

ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီးအကျိတ်များ၏ လက္ခဏာများ

ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီးထဲတွင် အကျိတ်အမျိုးအစားများစွာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများသည် ကျယ်ပြန့်စွာ ကွဲပြားနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများသည် အကျိတ်၏ တည်နေရာနှင့် ၎င်း၏ အရွယ်အစား၊ အကျိတ်ပြန့်ပွားနှုန်း၊ ကလေး၏ အသက်အရွယ်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှု အဆင့်အပေါ် မူတည်သည်။

ကလေးများတွင် ဖြစ်တတ်သည့် CNS အကျိတ်များ၏ ကြီးထွားနှုန်းမှာ နှေးသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများသည် အပျော့စားလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ပေါ်လိုက်ပျောက်လိုက်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဥ် သို့မဟုတ် ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍ ရသောပုံစံကို လိုက်နာလေ့ မရှိပါ။

ဦးနှောက်အကျိတ်၏ ပြင်ပလက္ခဏာများနှင့် ခံစားရသော လက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

• ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် မနက်ပိုင်းတွင် အဖြစ်များသည်
• မအီမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့အန်ခြင်း (အထူးသဖြင့် မနက်ပိုင်းတွင်)
• အမြင်အာရုံပိုင်းတွင် ပြဿနာရှိခြင်း
• မျက်စိစောင်းခြင်း (မျက်စိစောင်းခြင်း သို့မဟုတ် မျက်စိစွေခြင်း)
• စကားပြောမှုအပိုင်း သို့မဟုတ် အကြားအာရုံအပိုင်းတွင် ပြဿနာရှိခြင်း
• ဟန်ချက်မထိန်းနိုင်ခြင်း၊ ချိတ်ဆက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှု အပိုင်းတွင် ပြဿနာများရှိခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ရာတွင် ခက်ခဲခြင်း
• လက် သို့မဟုတ် ခြေထောက်များ အားနည်းနေခြင်း
• ရုတ်တရက် တက်ခြင်းများ
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေခြင်း သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်သည့် အတိုင်းအတာ ပြောင်းလဲသွားခြင်းများ
• အကြောင်းရင်းမဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် တက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျခြင်း
• ဆက်စပ်ရောဂါလက္ခဏာများ အင်ဒိုခရိုင်း (Endocrine) ရေအလွန်ဆာတတ်လာခြင်း သို့မဟုတ် အရွယ်ရောက်ချိန်စောခြင်းကဲ့သို့သော ဟိုမုန်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲများ
• ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး ပြောင်းလဲခြင်း
• ကျောင်းနှင့်ဆိုင်သည့် စွမ်းဆောင်ရည်ပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲခြင်း
• စဥ်းစားတွေးခေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် မှတ်ဉာဏ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ
• ခန္ဓာကိုယ်၏ (လက် သို့မဟုတ် ခြေထောက် သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးစလုံး) တစ်ခြမ်း အားနည်းခြင်း၊ ထုံကျဉ်ခြင်း၊ စပ်ဖျဥ်းဖျဥ်းဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခံစားမှုပြောင်းလဲခြင်း
• ကျော သို့မဟုတ် လည်ပင်းနာခြင်း  
• ခေါင်းတစ်ဖက်သို့ စောင်းနေခြင်း
• မွေးကင်းစ ကလေးများတွင် ဦးခေါင်းအရွယ်အစား ကြီးလာခြင်း

ကျောရိုးမကြီးအကျိတ်၏ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

• ကျောရိုးစောင်းခြင်း (ကျောရိုး ဘေးသို့ကောက်သွားခြင်း)
• ကျော သို့မဟုတ် လည်ပင်းနာခြင်း
• လက်မောင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်များ အားနည်းနေခြင်း
• လမ်းလျှောက်ရန် ခက်ခဲလာခြင်း
• အိမ်သာတက်ရန် အခက်အခဲရှိခြင်း

အချို့သော အခြေအနေများတွင် ဦးနှောက် သို့မဟုတ် ကျောရိုးမကြီး အကျိတ် ရှိနေသော ကလေးငယ်တစ်ဦးသည် ၎င်းတို့၏ အသက်အရွယ်အလိုက် ရှိရမည့် အစောပိုင်းဖွံ့ဖြိုးမှုအဆင့်ဆင့် သို့ရောက်ရှိရန် ပြဿနာများရှိနိုင်သည်။ သင့်ကလေး၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မေးခွန်းများရှိပါက သင့်ကလေး၏ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးပါ။

ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီးအကျိတ်များအား ရောဂါရှာဖွေ ဖော်ထုတ်ခြင်း

ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီးအကျိတ်များဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများသည် မပြင်းထန်သည့်အလျောက် ရောဂါဖြစ်စတွင် သတိထားမိရန်ခဲယဥ်းသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကနဦးပိုင်း ရောဂါလက္ခဏာများသည် ကလေးများတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သည့် အခြားသော အဖျားရောဂါများနှင့် အလားသဏ္ဍာန်တူသည်။ အကျိတ်အမျိုးအစားနှင့် ၎င်း၏ ကြီးထွားနှုန်းပေါ်မူတည်၍ အချိန် အတိုင်းအတာတစ်ခု ကြာပြီးမှသာ အကျိတ်ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်၍ ရတတ်သည်။

ရောဂါရှာဖွေခြင်းတွင် များသောအားဖြင့် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

• ကိုယ်ခန္ဓာ စစ်ဆေးမှုနှင့်ဆေးဖက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝင် ရောဂါလက္ခဏာများ၊ အထွေထွေ ကျန်းမာရေး၊ ယခင်က နာမကျန်းဖြစ်ဖူးခြင်းနှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို မြင့်တက်စေသော အချက်များအကြောင်း လေ့လာရန်
• ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော စနစ် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ကြည့်ရှူရန် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း
• သံလိုက်စွမ်းအားဖြင့် ပုံရိပ်ဖော်၍ ရောဂါရှာဖွေခြင်း (MRI)နှင့် ကွန်ပျူတာ တိုမိုဂရပ်ဖီ (CT) ကဲ့သို့သော ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများကို အသုံးပြုပါသည်
• ကင်ဆာ၏လက္ခဏာများကိုစစ်ဆေးရန် ကျောရိုးမကြီးအတွင်းရှိ အရည်နမူနာကို ထုတ်ယူသောကျောရိုးမကြီးထဲမှ အရည်ထုတ်ယူစစ်ဆေးခြင်း
• တစ်ရှူးနမူနာကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းအောက်တွင် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရန် အကျိတ်မှ အသားစထုတ်ယူစစ်ဆေးခြင်း 
• အကျိတ်နမူနာကို မော်လီကျူးအဆင့် စမ်းသပ်ခြင်း။ ကျန်းမာရေးပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့များသည် အကျိတ်၏ မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများကို ရှာဖွေရန် မျိုးဗီဇစစ်ဆေးမှုများကို အသုံးပြုကြသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုများသည် ဆရာဝန်များကို ရောဂါရှာဖွေအတည်ပြုရန်၊ ကုသမှုအစီအစဉ်ဆွဲရန်နှင့် ရောဂါအခြေအနေကို ခန့်မှန်းရန် ကူညီပေးပါသည်။

ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီးအကျိတ်များအတွက် ကုသမှုများ

ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီးအကျိတ်များအတွက် အဓိကကုထုံးဖြစ်သည်။ အခြားကုသမှုများတွင် ဓာတုကုထုံး၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး၊ နှင့် ပစ်မှတ်ထားကုထုံးတို့ ပါဝင်သည်။

ကုသမှုများသည် အကျိတ်အမျိုးအစားနှင့် တည်နေရာ၊ ကလေး၏ အသက်၊ ခွဲစိတ်ကုထုံးဖြင့် ဖြတ်ထုတ်နိုင်မည့် အကျိတ်ပမာဏအပေါ် မူတည်သည်။

ဦးနှောက် ခွဲစိတ်ကုထုံးပြုလုပ်သူ လူနာအများစုသည် ဦးနှောက်ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရန် စတီးရွိုက်ဆေးဝါးများကို သုံးရပါမည်။ အချို့လူနာများသည် အတက်-ကျဆေးများကို သုံးရနိုင်ပါသည်။

အချို့သော အခြေအနေများတွင် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များသည် ဦးနှောက်အတွင်း အရည်များစုပုံလာခြင်း (ဦးခေါင်းတွင်းရေပမာဏများသည့် ရောဂါ) ကို ကာကွယ်ရန် ဦးနှောက်ထဲတွင် အရည်ထုတ်ပိုက် (shunt) တစ်ခုကို ထည့်သွင်းပေးလေ့ရှိသည်။ အရည်ထုတ်ပိုက် (shunt) သည် ယာယီ သို့မဟုတ် ရာသက်ပန် ဖြစ်နိုင်သည်။

သင့်ကလေးသည် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးမှုများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့တွင် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ကုထုံးများနှင့် အမြင်အာရုံ၊ စကားပြောခြင်း၊ အကြားအာရုံ၊ ခွန်အားနှင့် လှုပ်ရှားမှုတို့ အပါအဝင် ပံ့ပိုးကူညီစောင့်ရှောက်မှုများ ပါဝင်သည်။ စိတ်ပညာ  နှင့် ကျောင်းပံ့ပိုးမှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများသည် စိတ်ခံစားမှု၊ လူမှုရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် လေ့လာသင်ယူရေးလိုအပ်ချက်များကို ထောက်ကူပေးနိုင်ပါသည်။

ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီးအကျိတ်များအတွက် ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်

ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီး အကျိတ်များအတွက် ရောဂါ ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်သည် အကြောင်းအချက်များစွာအပေါ် မူတည်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-

• အကျိတ်အမျိုးအစားနှင့် ပြင်းထန်မှုအဆင့်
• အကျိတ်၏ မော်လီကျူးဆိုင်ရာတွင် ရှိနေသည့် ရောဂါသွင်ပြင် လက္ခဏာများ
• ကလေး၏ အသက်အရွယ်
• အကျိတ်သည် အသစ် သို့မဟုတ် ပြန်ဖြစ်ခြင်းလား
• ကင်ဆာသည် အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း ရှိ၊ မရှိ
• အကျိတ်ကို ခွဲစိတ်ကုထုံးနဲ့ ဖယ်ရှားနိုင်လျှင်
• ကုသမှုကို အကျိတ်မှ ကောင်းမွန်စွာ တုံ့ပြန်ပုံ

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီးကင်ဆာရှိသော ကလေးလူနာများအတွက် ပျမ်းမျှရှင်သန်နှုန်းမှာ 75% ခန့်ရှိသည်။ သို့သော် ရောဂါအခြေအနေခန့်မှန်းချက်မှာ ကင်ဆာအမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ အလွန်အမင်း ကွဲပြားခြားနားနိုင်ပါသည်။ သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေခန့်မှန်းချက်နှင့် ပတ်သက်၍ သင့်ကလေးပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးပါ။

ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီး အကျိတ် ခံစားနေရသော လူနာများအတွက် ပံ့ပိုးကူညီမှု

ကလေးတစ်ယောက်၏ လူနေမှုဘဝ အရည်အသွေးအပေါ် ဦးနှောက်အကျိတ်၏ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ကလေးတစ်ယောက်နှင့် တစ်ယောက် မတူဘဲ ကွဲပြားမှုများသည်။ အချို့သော လူနာများသည် ကုသမှုခံယူပြီးနောက် ကျန်းမာရေးနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများအပေါ် ရေရှည်တည်တံ့သော ထိခိုက်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိတတ်သည်။ အခြားကလေးများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ အသိမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုများတွင် ရေရှည် ပြဿနာများကို ကြုံရနိုင်သည်။ ဤပြဿနာများသည် အကျိတ်ကြောင့် သို့မဟုတ် ကုသမှု၏ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် ပံ့ပိုးကူညီစောင့်ရှောက်မှု

ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ဝန်ဆောင်မှုများသည် ဦးနှောက်အကျိတ်ဖြစ်ပြီးနောက် နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝ အရည်အချင်းများကို တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ ထိုဝန်ဆောင်မှုများတွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံး၊ လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ ကုထုံး၊ စကားပြော ဆက်သွယ်မှု ကုထုံး၊ အမြင်အာရုံ အထောက်အကူနှင့် နားကြားကိရိယာ အထောက်အကူများပါဝင်သည်။

ဦးနှောက်အကျိတ်ကုသမှုခံယူသောလူနာများအား ဆောင်ရွက်မှုအပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲမှု သို့မဟုတ် ပြဿနာများအတွက် အောက်ပါတို့ကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးသင့်သည်− ၎င်းတို့တွင် အတက်ရောဂါ သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲများ ပါဝင်နိုင်သည်-

• ခွန်အား၊ ဟန်ချက်ညီမှုနှင့် ညှိနှိုင်းမှု
• တွေးခေါ်မှု၊ သင်ယူမှု၊ မှတ်ဉာဏ်၊ အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် အချက်အလက်များကို စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း
• အပြုအမူ၊ စိတ်ခံစားမှုများနှင့် လူမှုရေး လုပ်ဆောင်ချက်
• စကားပြောခြင်း၊ အကြားအာရုံနှင့် အမြင်အာရုံ
• ဟော်မုန်းနှင့် အင်ဒိုခရိုင်းလုပ်ဆောင်ချက်

စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုသည် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ၊ ဖွံဖြိုးရေးဆိုင်ရာနှင့် အသိမြင်မှုဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များကို ထောက်ကူပေးနိုင်ပါသည်။ လူနာများသည် ကျောင်းပြန်တက်ရန်အတွက် အပိုဆောင်းပံ့ပိုးကူညီမှုများကို မကြာခဏ လိုအပ်လေ့ရှိသည်။ ကုထုံးမစမီနှင့် ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အာရုံကြောပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို အကဲဖြတ်သုံးသပ်ခြင်းသည် မိသားစုများအတွက် ပညာရေးလိုအပ်ချက်များကို ထုတ်ဖော်နိုင်အောင် ထောက်ကူပေးနိုင်ပါသည်။ စမ်းသပ်မှုနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များအကြောင်း သင့်ကလေး၏ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးပါ။

ကျန်းမာစေသည့် အမူအကျင့်များ

ရိုးရှင်းသည့် လူနေမှုဘဝပုံစံ အမူအကျင့်များသည် ဦးနှောက်ကျန်းမာရေးကို ထောက်ကူပေးပြီး အလုံးစုံကျန်းမာရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေနိုင်ပါသည်။

• ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်အောင် စားပါ
• တက်တက်ကြွကြွ လှုပ်ရှားပါ
• အိပ်ရေးဝဝ အိပ်ပါ
• စိတ်ဖိစီးမှုကို စီမံပါ

ကုသမှု၏ နောက်ပိုင်း သက်ရောက်မှုများ

ကလေးဘဝတွင် ကင်ဆာရောဂါမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သောသူများသည် ရေရှည်နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို ရယူသင့်သည်။ အချို့သောကုသမှုများသည် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဒါတွေဟာ ကုသမှု ပြီးဆုံးပြီး လ သို့မဟုတ် နှစ်အနည်းငယ်အကြာမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ ဖြစ်ပါတယ်။

အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူထံတွင် ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများနှင့် ဆေးစစ်မှုများ ခံယူရန် အရေးကြီးပါသည်။ ကုသမှုပြီးသည်နှင့် သင့်ကလေးသည် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများအတွက် စောင့်ရှောက်မှုအစီအစဉ် ရရှိသင့်သည်။ ဤအစီအစဥ်တွင် လမ်းညွှန်ချက်များ၊ ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိတဲ့ အချက်များနဲ့ ကျန်းမာရေးတိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲဆိုတဲ့ အချက်များ ပါဝင်သည်။ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများသည် ဤအစီအစဥ်အား ၎င်းတို့၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများနှင့် မျှဝေသင့်သည်။

သင်၏ ကုသရေးအဖွဲ့ကို မေးရန် မေးခွန်းများ

• ကျွန်ုပ်ကလေးမှာ ဘယ်လို ဦးနှောက်အကျိတ်အမျိုးအစား ရှိနေတာလဲ။
• ဒီလို ကလေးဦးနှောက်အကျိတ်အမျိုးအစားကို အထူးပြုကုသပေးတဲ့ သီးသန့်ကုသရေးစင်တာများ ရှိပါသလား။
• ဤဦးနှောက်အကျိတ်အမျိုးအစားအတွက် ကုသမှုရွေးချယ်စရာများက ဘာတွေလဲ။
• ဒီအကျိတ်အမျိုးအစားကို ဘယ်နှစ်ကြိမ် ကုသဖူးပါသလဲ။
• ခွဲစိတ်မှုက အကျိတ်ကို လုံးဝဖယ်ရှားနိုင်သလား။
• ကုသမှုတွင် မည်သည့်ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်နိုင်သနည်း။
• ကျွန်ုပ်တို့အနေနှင့် စမ်းသပ်လေ့လာမှုတစ်ခုတစ်ဆင့် ကုသရန် စဉ်းစားသင့်ပါသလား။
• ဤဦးနှောက်အကျိတ်အမျိုးအစားအတွက် ရေရှည်မျှော်မှန်းချက် သို့မဟုတ် ရောဂါအခြေအနေခန့်မှန်းချက်က ဘာဖြစ်မလဲ။
• ကျွန်ုပ်၏ကလေးအတွက် မည်သည့် အထောက်အကူပြုဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိနိုင်ပါသလဲ။

ဆက်စပ် အကြောင်းအရာများ