ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို မည်သို့ကာကွယ်ရမည်နည်း

နေအိမ်
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှု
ကူးစက်ရောဂါ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း
ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို မည်သို့ကာကွယ်ရမည်နည်း လက်ရှိစာမျက်နှာ

ပြင်းထန်သော ရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသော ကလေးများသည် ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားနိုင်ပါသည်။

အချို့သော ရောဂါဝေဒနာများနှင့် ဓာတုကုထုံး ကဲ့သို့သော ကုသမှုများသည် သင့်ကလေး၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို အားနည်းသွားစေနိုင်ပါသည် ကိုယ်ခံအားစနစ် (Immune system) ကို အသုံးပြု၍။ ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းနေသော လူတစ်ဦးကို ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူ ဟု သိရှိကြပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။

အကယ်၍ သင့်ကလေး၏ ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းနေပါက ကိုဗစ်-19 ရောဂါ (COVID-19)၊ တုပ်ကွေးရောဂါ (Flu)၊ နှင့် RSV ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်များသည် ကျန်းမာသော ကလေးတစ်ဦးတွင် ဖြစ်ပွားသည်ထက် ပိုမိုပြင်းထန်နိုင်ပါသည်။

ကလေးငယ်တစ်ဦး ဆပ်ပြာနှင့် ရေကို အသုံးပြု၍ လက်ဆေးနေသည့် အနီးကပ်ပုံရိပ် — သင့်လက်ကို မကြာခဏ ဆေးကြောခြင်းသည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန် သင်လုပ်ဆောင်နိုင်သော အရေးကြီးဆုံး အဆင့်များထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန် အကြံပြုချက်များ

အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းနေပါက ရောဂါဝေဒနာ ပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် ကာကွယ်ရန် အဆင့်များကို လုပ်ဆောင်ဖို့ အရေးကြီးပါသည်။ သင့်ကလေး၏ ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်ခြေ နှင့်ပတ်သက်၍ သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပါ။

တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းမှု ကောင်းမွန်အောင် လေ့ကျင့်ပါ

ရောဂါပိုးကူးစက်မှုများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးဖို့ သင့်ကလေးနှင့် ၎င်းတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းမှု ရှိစေရန် သေချာပါစေ။ ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ သင့်လက်များကို မကြာခဏ သန့်စင်ပေးရန် ဖြစ်ပါသည်။ သင့်လက်များကို ဆပ်ပြာနှင့် ရေဖြင့် သန့်စင်ပါ သို့မဟုတ် အယ်လ်ကိုဟောအခြေခံ လက်သန့်စင်ဆေးရည်ကို အသုံးပြုပါ။

ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန် မိမိကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်မှုသည် အရေးကြီးပါသည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-

သွားတိုက်ခြင်းနှင့် ကောင်းမွန်သော ခံတွင်းသန့်ရှင်းမှု ပြုလုပ်ခြင်း
နေ့စဉ် ရေချိုးခြင်း
တုံ့ပြန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော ပိုးမွှားကိုက်ခဲမှုများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ရန်များမှ အရေပြားကို ကာကွယ်ခြင်း
ဒဏ်ရာများကို ပတ်တီးများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားခြင်း
ဒဏ်ရာ နှင့် လိုင်း (line) သို့မဟုတ် ကက်သီတာ(catheter) ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းအတွက် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်ကို လိုက်နာခြင်း

ထိတွေ့မှု အန္တရာယ်ကို ကန့်သတ်ခြင်း

အကယ်၍ သင့်မိသားစုဝင် အခြားတစ်ဦးတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများ ရှိနေပါက ၎င်းတို့အား သင့်ကလေးနှင့် ဝေးဝေးတွင် ထားရှိပါ။
သင့်ကလေးသည် ဖျားနာနေသူ မည်သူမဆိုနှင့် 6 ပေ အကွာတွင် နေထိုင်သင့်ပြီး နှာခေါင်းစည်းကို ဝတ်ဆင်ထားသင့်ပါသည်။

ခရီးသွားခြင်းကို ကန့်သတ်ပါ၊ လူစုလူဝေးကို ရှောင်ကြဉ်ပါ၊ လူထုအခြေပြု အများပြည်သူဆိုင်ရာ နေရာများတွင် နှာခေါင်းစည်းများ ဝတ်ဆင်ပါ၊ သင့်အိမ်ထောင်စုပြင်ပရှိ လူများနှင့် ထိတွေ့မှုကို ကန့်သတ်ပါ။

သင့်ကလေးအား ရောဂါပိုးမွှားများရန်မှ ကာကွယ်ပါ

ဖုန်မှုန့်များနှင့် အညစ်အကြေးများတွင်ပင် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသော ကလေးငယ်များအတွက် အန္တရာယ်ရှိသော ရောဂါပိုးမွှားများ ပါဝင်နေနိုင်ပါသည်။ ကြမ်းပြင်များနှင့် မျက်နှာပြင်ဧရိယာများကို အခြေခံကျကျ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပေးခြင်းက ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

သင့်ကလေး ဆေးကုသမှု ခံယူရန် သွားရောက်သည့် မည်သည့်နေရာကိုမဆို အထူးဂရုပြု သန့်စင်ပေးပါ။ ကလေးများ အသုံးပြုသည့် ကစားစရာများနှင့် အခြားဝတ္ထုပစ္စည်းများသည် ရောဂါပိုးမွှားများကို သယ်ဆောင်လာနိုင်ပါသည်။ ကစားစရာများနှင့် အီလက်ထရွန်နစ်ပစ္စည်းများကို ပုံမှန် သုတ်သင်သန့်စင်ပေးပါ။

ကစားစရာများ၊ စောင်များနှင့် အိပ်ရာခင်းများကို ရေပူဖြင့် လျှော်ဖွတ်ပါ။ အိပ်ရာခင်းများနှင့် အဝတ်အထည်များကို မကြာခဏ လဲလှယ်ပေးပါ။

သင့်အနေဖြင့် နှစ်စဉ် တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေး ကို အဘယ်ကြောင့် ထိုးနှံသင့်သနည်း

ကူးစက်ရောဂါဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ Hana Hakim, MD, MS က ပြင်းထန်သော ရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသည့် ကလေးငယ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများအတွက် တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရန် အရေးကြီးပုံကို ရှင်းလင်းပြောကြားထားပါသည်။

၎င်း၏ ဘလော့ဂ်ဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုပါ။

ကာကွယ်ဆေးထိုးပါ

အကယ်၍ သင့်ကလေးသည် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံရန် အကျုံးဝင်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ က သဘောတူပါက သင့်ကလေးကို ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံပေးပါ။
သင့်ကလေးအတွက် အပိုဆောင်း အကာအကွယ်တစ်ခု ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန် သင့်အိမ်ထောင်စုရှိ လူများ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံထားကြောင်း သေချာပါစေ။

ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်သော အရင်းအမြစ်များကို သတိပြုပါ

သင် ပုံမှန်အားဖြင့် ဂရုမပြုမိတတ်သော အရာများသည် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသော ကလေးငယ်များအတွက် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ဤအန္တရာယ်များနှင့် ပတ်သက်၍ သင့်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပါ-

လတ်ဆတ်သော ပန်းပွင့်များ- ပန်းပွင့်များနှင့် အပင်များတွင် အန္တရာယ်ရှိသော ဘက်တီးရီးယားများနှင့် မှိုများ ပါရှိနေနိုင်ပါသည်။
အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ- အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် မဟုတ်သော တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံထားကြောင်း၊ ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်ကြောင်းနှင့် ပုံမှန် ရေချိုးပေးကြောင်း သေချာပါစေ။
အညစ်အကြေးနှင့် မြေကြီး- လူနာအချို့သည် ဖုန်မှုန့်နှင့် မြေကြီးထဲတွင် ပါဝင်သော အက်စပါဂျီးလပ်စ် မှိုမျိုးစိတ် နှင့် အခြားသော ရောဂါပိုးမွှားများကြောင့် ဖျားနာလာနိုင်ပါသည်။ အက်စပါဂျီးလပ်စ် မှိုမျိုးစိတ် ဆိုသည်မှာ မှိုအမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကျန်းမာသော လူများသည် ၎င်းကို ရှူရှိုက်မိသော်လည်း ဖျားနာခြင်း မရှိနိုင်ပါ။ သို့သော်လည်း ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသော လူများတွင်မူ ၎င်းကြောင့် အက်ပ်စပါဂျီလိုစ်စ် (aspergillosis) ဟုခေါ်သော ရောဂါပိုးကူးစက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားလာနိုင်ပါသည်။

အစားအစာ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ

အစားအစာများကို ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် မစားသုံးမီ အချိန်များတွင် လက်ကို ဆေးကြောပါ။ အစားအစာ ပြင်ဆင်သည့် နေရာများကို သန့်ရှင်းအောင် ထားရှိပါ။ အစားအစာများကို စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းပြီး ချက်ပြုတ်ပါ။ သစ်သီးများနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို မစားသုံးမီ ဆေးကြောပါ။

ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အစားအစာများနှင့် ပတ်သက်၍ သင့်ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပြီး အစားအသောက်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာပါ။

ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ဖြစ်ပွားမှုကို သတိပြုစောင့်ကြည့်ပါ

ဓာတုကုထုံး၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး၊ သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရခြင်း တို့ကြောင့် ဝမ်းလျှောခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် ရေဖြင့် ဆေးကြောပြီး မျက်နှာပြင်များကို ပိုးသတ်ပါ။ ကလေးအနှီးလဲလှယ်ပေးသည့်အခါ တစ်ခါသုံးလက်အိတ်များကို ဝတ်ဆင်ပါ။

ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ လက္ခဏာများ

အကယ်၍ သင့်ကလေးသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးနှင့် ထိတွေ့မိပါက သို့မဟုတ် အောက်ပါတို့ကဲ့သို့သော ရောဂါဝေဒနာ လက္ခဏာများ ရှိနေပါက သင့်ကလေး၏ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ထံသို့ ဖုန်းခေါ်ဆိုပါ-

ဖျားခြင်း
ချောင်းဆိုးခြင်း
ချမ်းတုန်ခြင်း
ဝမ်းလျှောခြင်း
အသက်ရှူမဝခြင်း
ကိုယ်လက်ကိုက်ခဲခြင်း
နှာရည်ယိုခြင်း
လည်ချောင်းနာခြင်း

သွေးဆိပ်တက်ခြင်း- လက္ခဏာများကို သိရှိထားပါ

ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) သို့မဟုတ် အခြားပြင်းထန်သော ရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသည့် ကလေးတစ်ဦး၏ မိဘတိုင်းသည် သွေးဆိပ်တက်ခြင်းဆိုင်ရာ ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို သိရှိထားသင့်ပါသည်။

သွေးဆိပ်တက်ခြင်းအကြောင်း လေ့လာပါ။

ပြင်းထန်သော ရောဂါဝေဒနာ၏ သတိပေးလက္ခဏာများမှာ အောက်ပါတို့ ဖြစ်ကြပါသည်-

အသက်ရှူမဝခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း ပြဿနာများ
ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်အောင့်သလို ခံစားရခြင်း
နှုတ်ခမ်း သို့မဟုတ် မျက်နှာ ညိုမည်းလာခြင်း
စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း
နိုးနိုးကြားကြား မရှိဘဲ အိပ်ငိုက်နေခြင်း
သတိလစ်ခြင်း

ရောဂါလက္ခဏာရပ်များ ဖြစ်ပေါ်လာပါက မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်ကို သိရှိထားပါ။ အရေးပေါ်အခြေအနေမှလွဲ၍ ဆရာဝန်ထံ မသွားရောက်မီ ကြိုတင်၍ ဖုန်းခေါ်ဆိုပါ။ သင့်တွင် အပိုဆောင်း ဆေးဝါးများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ ရှိနေကြောင်း သေချာပါစေ။

သင့်ဆရာဝန်က ညွှန်ကြားထားခြင်းမရှိပါက ဆေးရုံဆေးခန်းပြသရက်များကို ရွှေ့ဆိုင်းခြင်း မပြုပါနှင့်။

အကယ်၍ သင့်တွင် သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး သို့မဟုတ် ကာကွယ်ဆေးများနှင့် ပတ်သက်၍ မေးခွန်းများ ရှိပါက သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပါ။ ၎င်းတို့သည် သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေးကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင် ကူညီပေးနိုင်မည့် အကောင်းဆုံးသော လမ်းညွှန်မှု အရင်းအမြစ် ဖြစ်ပါသည်။

ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့အား မေးမြန်းရမည့် မေးခွန်းများ

ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းများမှာ ဘာလဲ။
ကျွန်ုပ် ကလေးတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု ရှိနေကြောင်းကို ကျွန်ုပ် မည်သို့ သိရှိနိုင်မည်နည်း။
အကယ်၍ ကျွန်ုပ် ကလေးတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု ရှိနေပါက ကျွန်ုပ် မည်သို့ လုပ်ဆောင်သင့်သနည်း။
ကျွန်ုပ် ကလေးအနေဖြင့် စားသုံးသင့်သော သို့မဟုတ် ရှောင်ကြဉ်ရမည့် သီးခြားအစားအစာများ ရှိပါသလား။
ကျွန်ုပ်သည် သင့်ကလေး၏ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ထံသို့ မည်သည့်အချိန်တွင် ဖုန်းခေါ်ဆိုရမည်နည်း။

ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ခြင်း နှင့်ပတ်သတ်သော အဓိကအချက်များ

ပြင်းထန်သော ကလေးသူငယ် ရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသည့် ကလေးငယ်များတွင် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းနေနိုင်ပါသည်။
အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းနေပါက ၎င်းတို့သည် ဗိုင်းရပ်စ်များကြောင့် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုများပြားနိုင်ပါသည်။
သင့်ကလေးကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ရန်အတွက် သင်သည် အဆင့်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့တွင် လက်ကို မကြာခဏ ဆေးကြောခြင်း၊ လူစုလူဝေးကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနှင့် အကျုံးဝင်သည့်အခါ ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးနှံခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။
သင့်ကလေး၏ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် ကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု ကာကွယ်ရေးတို့နှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်နှင့် အကြံဉာဏ်များအတွက် အကောင်းဆုံးသော အရင်းအမြစ် ဖြစ်ပါသည်။
အကယ်၍ သင့်ကလေးသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးနှင့် ထိတွေ့မိပါက သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ လက္ခဏာများ ပြသလာပါက သင့်ကလေး၏ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ထံသို့ ဖုန်းခေါ်ဆိုပါ။

—
ပြန်လည်စစ်ဆေးထားသည်- နိုဝင်ဘာလ 2023 ခုနှစ်

ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ

ပြင်းထန်သောရောဂါခံစားနေရသည့် ကလေးများတွင် ကာကွယ်ဆေးများ
ကာကွယ်ဆေးများသည် ရောဂါအချို့ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အရေးကြီးသည့် နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကင်ဆာနှင့် အခြားရောဂါများခံစားနေရသည့် ကလေးများအတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း အစီအစဉ်အချိန်ဇယားများနှင့် ကာကွယ်ဆေးများအကြောင်းကို လေ့လာပါ။
ကူးစက်ရောဂါ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း
ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် ရောဂါပိုးဝင်မှုကို ကာကွယ်ပေးသော ခန္ဓာကိုယ်၏ ကာကွယ်ရေးစနစ် ဖြစ်ပါသည်။ အထူးဆဲလ်များ၊ တစ်ရှူးများနှင့် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သည့် ကွန်ရက်တစ်ခုသည် "ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသူများ" သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးမွှားများတို့၏ရန်မှ ခန္ဓာကိုယ်အား ကာကွယ်ပေးရန် အတူတကွအလုပ်လုပ်ကြပါသည်။
ဗဟိုသွေးပြန်ကြောပိုက်မှတစ်ဆင့် သွေးထဲသို့ ရောဂါပိုးများဝင်ရောက်ခြင်း
ဗဟိုသွေးပြန်ကြောပိုက်လိုင်းရှိသည့် ကလေးများသည် ဗဟိုသွေးပြန်ကြောပိုက်မှတစ်ဆင့် သွေးထဲသို့ ရောဂါပိုးများဝင်ရောက်ခြင်း (CLABSI) ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါသည်။ CLABSI အကြောင်းနှင့် ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းကို မည်သို့ကာကွယ်ရမည်အကြောင်းကို လေ့လာပါ။