အဓိကအကြောင်းအရာ skip

St. Jude ၏ ဝဘ်ဆိုက်များ

ကျွန်ုပ်တို့၏ အဆင့်မြင့်ဆုံး သုတေသန၊ ကမ္ဘာ့-အဆင့်မှီ လူနာ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု၊ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများနှင့် နောက်ထပ်အရာများကို ရှာဖွေစူးစမ်းပါ။

St. Jude Children’s Research Hospital ပင်မစာမျက်နှာ


ဖျားခြင်းနှင့် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ လက္ခဏာများ

ဖျားခြင်းဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

ဖျားခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဖျားခြင်း၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းအရင်းမှာ ဘက်တီးရီးယား သို့မဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ်ကဲ့သို့သော ရောဂါပိုးမွှားများကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု ဖြစ်ပါသည်။ ဖျားခြင်း၏ အခြားအကြောင်းအရင်းများတွင် အပူဒဏ်နှင့် ထိတွေ့ခြင်း၊ ကင်ဆာရောဂါ၊ ကိုယ်ခံအားစနစ်က မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သော ရောဂါများ (Autoimmune Disorders)၊ အချို့သော ဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်သည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အနည်းငယ် ကွာခြားနိုင်ပြီး နေ့အချိန်နှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကဲ့သို့သော အကြောင်းအရင်းများပေါ်တွင်လည်း မူတည်နိုင်ပါသည်။ အပူချိန်တိုင်းတာသည့် နည်းလမ်းသည်လည်း ရလဒ်အပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သည်။

အပူချိန်တိုင်းတာနည်း အကြောင်းကို ပိုမိုလေ့လာပါ။

ဖျားနာခြင်းဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များ

ယေဘုယျအားဖြင့်၊ ဖျားနာခြင်းကို ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် 100.4°F (38.0°C) ရှိခြင်းဟု သတ်မှတ်သည်။ သို့သော် လမ်းညွှန်ချက်များသည် အောက်ပါအချက်များအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်-

  • အသက်အရွယ်
  • အပူချိန် တိုင်းတာသည့် နည်းလမ်း
  • သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး အခြေအနေ
  • သင့်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားချက်များ

အသက် 2 လကျော်သော ကလေးများတွင်၊ ဖျားနာခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်ပါသည်-

  • ပါးစပ်မှ တိုင်းတာသော အပူချိန် (Oral) သည် 100.9°F (38.3°C) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် မြင့်မားခြင်း
  • ပါးစပ်မှ တိုင်းတာသော အပူချိန် (Oral) သည် 100.4°F (38.0°C) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် မြင့်မားပြီး 1 နာရီကြာ ဆက်လက်ရှိနေခြင်း
  • ချိုင်းအောက်မှ တိုင်းတာသော (Axillary) အပူချိန်သည် 99.9°F (37.7°C) ရှိခြင်း
  • ချိုင်းအောက်မှ တိုင်းတာသော အပူချိန်သည် 99.4°F (37.4°C) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် မြင့်မားပြီး 1 နာရီကြာ ဆက်လက်ရှိနေခြင်း

အသက် 2 လအောက် ကလေးများတွင်၊ ဖျားနာခြင်းကို ချိုင်းအောက်မှ တိုင်းတာသော အပူချိန်သည် 99.4°F (37.4°C) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် မြင့်မားခြင်းဟု သတ်မှတ်ပါသည်။

ဖျားနာခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ သင့်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့၏ လမ်းညွှန်ချက်များကို အမြဲလိုက်နာပါ။

ဖျားနာခြင်း၏ လက္ခဏာများတွင် ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် ကိုယ်လက်ကိုက်ခဲခြင်း၊ အားအင်နည်းခြင်း၊ နေမကောင်းဖြစ်ခြင်း၊ အရေပြားကို ထိတွေ့ကြည့်သည့်အခါ ပူနွေးနေခြင်းနှင့် ပါးပြင်များ နီမြန်းနေခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။

ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ လက္ခဏာများ

ဖျားနာခြင်းသည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ အဖြစ်များသော လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ၎င်းသည် တစ်ခုတည်းသော လက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ အခြားလက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

  • ချမ်းတုန်ခြင်း
  • ချွေးထွက်ခြင်း
  • ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အနာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်ခြင်း
  • နှာရည်ယိုခြင်း၊ နှာခေါင်းပိတ်ခြင်း
  • ယခင်ကထက် ချောင်းဆိုးခြင်း
  • လည်ချောင်းနာခြင်း
  • အသက်ရှူမဝခြင်း
  • လည်ပင်းတောင့်တင်းခြင်း
  • အစာအိမ်နာခြင်း
  • ပျို့အန်ခြင်း
  • ဆီးသွားသည့်အခါ နာကျင်ခြင်း
  • မကြာခဏ ဆီးပိုသွားခြင်း
  • မိန်းမကိုယ်မှ အရည်ဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် ယားယံခြင်း
  • စအိုတစ်ဝိုက်တွင် အနာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်ခြင်း
  • ဝမ်းလျှောခြင်း

ဖျားနာခြင်းနှင့် နျူထရိုဖီးလ် အရေအတွက်နည်းခြင်း (Neutropenia)

နျူထရိုဖီးလ် အရေအတွက်နည်းခြင်း (Neutropenia) ဖြစ်စေသော ကင်ဆာရောဂါ သို့မဟုတ် အခြား ရောဂါတစ်မျိုးမျိုး ရှိသော ကလေးများတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုသည် အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ နျူထရိုဖီးလ် အရေအတွက်နည်းခြင်း (Neutropenia) သည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို တိုက်ဖျက်ပေးသော သွေးဖြူဥများ (နျူထရိုဖီးလ်များ) ၏ အရေအတွက် နည်းပါးနေသော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။

နျူထရိုဖီးလ် အရေအတွက်နည်းခြင်း (Neutropenia) ရှိသော လူနာများသည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုများကို ကောင်းစွာ မတိုက်ဖျက်နိုင်ပါ။ ၎င်းတို့သည် အချိန်တိုအတွင်း ပြင်းထန်စွာ ဖျားနာနိုင်ပါသည်။ သင့်ကလေးတွင် နျူထရိုဖီးလ် အရေအတွက်နည်းခြင်း (Neutropenia) ရှိပါက၊ ဖျားနာခြင်းသို့မဟုတ် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ အခြားလက္ခဏာများကို သေချာစွာ စောင့်ကြည့်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ နျူထရိုဖီးလ် အရေအတွက်နည်းခြင်း (Neutropenia) ရှိသော လူနာတစ်ဦးတွင် ဖျားနာခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုဖြစ်ပွားခြင်းသည် အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။

သင့်ကလေးတွင် ဖျားနာခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ လက္ခဏာများ ရှိပါက ဘာလုပ်သင့်သနည်း။

သင့်ကလေးတွင် ဖျားနာခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ အခြားလက္ခဏာများကို သတိပြုမိပါက၊ သင့်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူထံ ဆက်သွယ်ပါ သို့မဟုတ် အရေးပေါ်ကုသရေးဌာနသို့ ချက်ချင်း သွားပါ။

  • နေ့အချိန် ဖြစ်ပြီး သင့်ကလေး ကုသမှုခံယူနေသော ဆေးရုံအနားတွင် ရှိနေပါက၊ သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ သို့မဟုတ် အဓိက ကုသမှုပေးသော ဆေးခန်းသို့ ဖုန်းခေါ်ပါ။
  • အလုပ်ချိန်ပြင်ပ သို့မဟုတ် စနေ၊ တနင်္ဂနွေ ရက်များ ဖြစ်ပါက၊ သင့်ဆေးရုံ၏ အလုပ်ချိန်ပြင်ပ အရေးပေါ် အခြေအနေဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာပါ။ သင့်ကလေးတွင် ဖျားနာခြင်းရှိကြောင်း သိရှိသည်နှင့် တပြိုင်နက် အဓိက ကုသမှုပေးသော ဆေးခန်း သို့မဟုတ် တာဝန်ကျဆရာဝန်ထံ အမြန်ဆုံး အသိပေးပါ။
  • သင့်ကလေး ကုသမှုခံယူနေသော ဆေးရုံအနားတွင် မရှိပါက၊ ဒေသခံ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူထံ ဆက်သွယ်ပါ သို့မဟုတ် ဒေသခံဆေးရုံ၏ အရေးပေါ်ကုသရေးဌာနသို့ သွားပါ။

အိမ်အနီးရှိ ဆရာဝန်ထံ သို့မဟုတ် ဆေးရုံသို့ သွားရောက်ပါက၊ သင့်ကလေး၏ အခြေအနေအကြောင်းကို အဓိက ကုသမှုပေးသော ဆေးခန်း သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ထံ အမြန်ဆုံး အသိပေးပါ။

ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူများအား သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး အခြေအနေနှင့် မည်သည့်နေရာတွင် ကုသမှု ခံယူနေကြောင်းကို သေချာစွာ ပြောပြပါ။ ၎င်းတို့သည် သင့်ကလေးတွင် ဗဟိုသွေးပြန်ကြောပိုက် (Central Venous Catheter) (central line) ရှိ၊ မရှိနှင့် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို အားနည်းစေသော အခြားဆေးဝါးများ ခံယူနေခြင်း ရှိ၊ မရှိကိုလည်း သိရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။‌

ဖျားနာခြင်းနှင့် ဆစ်ကယ်လ်-ဆဲလ် ရောဂါ (Sickle Cell Disease)

ဆစ်ကယ်လ်-ဆဲလ် ရောဂါ (Sickle Cell Disease) ရှိသော ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များသည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။ ဖျားနာခြင်းသည် ဆစ်ကယ်လ်-ဆဲလ် ရောဂါ (Sickle Cell Disease) ရှိသူများအတွက် အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

အသက် 2 လကျော်သော ဆစ်ကယ်လ်-ဆဲလ် ရောဂါ (Sickle Cell Disease) ရှိသည့် ကလေးများတွင်၊ အောက်ပါ အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်ပါက ဆေးကုသမှု ချက်ချင်းခံယူပါ-

  • ပါးစပ်မှ တိုင်းတာသော အပူချိန် (Oral) သည် 101°F (38.3°C) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် မြင့်မားခြင်း
  • ချိုင်းအောက်မှ တိုင်းတာသော အပူချိန် (Axillary) သည် 100°F (37.8°C) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် မြင့်မားခြင်း

အသက် 2 လအောက် ဆစ်ကယ်လ်-ဆဲလ် ရောဂါ (Sickle Cell Disease) ရှိသော ကလေးများတွင်၊ ချိုင်းအောက်မှ တိုင်းတာသော အပူချိန်သည် 100.4°F (38.0°C) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် မြင့်မားပါက ဖျားနာခြင်းဟု သတ်မှတ်ပါသည်။   

ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်နည်း

ရိုးရှင်းသော အဆင့်များသည် ကူညီနိုင်သည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုများကို ကာကွယ်ရန်-

  • ဆပ်ပြာနှင့်ရေဖြင့် မကြာခဏ လက်များကို ဆေးကြောပါ သို့မဟုတ် လက်သန့်ဆေးရည် အသုံးပြုပါ။
  • ဖျားနာနေသူများနှင့် ထိတွေ့မှုကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
  • ရေချိုးသန့်စင်ခြင်းနှင့် အနာများကို သန့်ရှင်းစွာ ထားရှိခြင်းအပါအဝင် တစ်ကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းရေးကို ကောင်းမွန်စွာ လိုက်နာပါ။
  • သင့်ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း ကာကွယ်ဆေးများကို အချိန်မီ ထိုးထားပါ။
  • အကြံပြုထားသည့်အတိုင်း မျက်နှာဖုံး (Face Mask) တပ်ဆင်ပြီး လူအချင်းချင်း ခပ်ခွာခွာနေခြင်းကို လိုက်နာပါ။
  • သင့်ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားချက်များအတိုင်း နေ့စဉ် ခံတွင်း (oral) စောင့်ရှောက်မှုကို ပြုလုပ်ပါ။ ၎င်းသည် ပိုမိုပြင်းထန်သော ရောဂါပိုးကူးစက်မှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည့် ခံတွင်းအနာများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီနိုင်သည်။
  • လူနာ နေထိုင်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သန့်ရှင်းစွာ ထားရှိပါ။
  • ပန်းများ၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့် မြေကြီးကဲ့သို့သော ရောဂါပိုးကူးစက်မှု အရင်းအမြစ်များကို သတိပြုပါ။
  • အနှီးလဲခြင်း၊ ပိုက်လိုင်း စောင့်ရှောက်မှု (Line Care)၊ အနာအုပ်လဲခြင်း သို့မဟုတ် အနာစောင့်ရှောက်မှု ကဲ့သို့သော ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရာတွင် တစ်ခါသုံးလက်အိတ်များကို ဝတ်ဆင်ပြီး ရောဂါပိုးမွှားများ မပြန့်ပွားစေရန် ဂရုစိုက်ပါ။

သင်၏ စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ကို မေးရမည့် မေးခွန်းများ

  • သင့်ကလေး၏ အပူချိန်ကို မည်မျှ မကြာခဏ တိုင်းတာသင့်သနည်း။
  • စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ကို မည်သည့်အချိန်တွင် ခေါ်ဆိုသင့်ပါသနည်း။‭
  • မည်သည့် ရောဂါလက္ခဏာများကို အထူးစိုးရိမ်သင့်သနည်း။
  • ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းများမှာ အဘယ်နည်း။
  • ဖျားနာခြင်း သက်သာပြီးနောက် မည်သည့်အချိန်တွင် ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှုများသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် အန္တရာယ်ကင်းသနည်း။

ဖျားနာခြင်းနှင့် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ လက္ခဏာများနှင့် ပတ်သက်သော အဓိကအချက်များ

  • ဖျားနာခြင်းသည် အများအားဖြင့် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန် မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
  • အသက် 2 လနှင့်အထက် ကလေးများတွင်၊ ဖျားနာခြင်းကို ပါးစပ်မှ တိုင်းတာသော အပူချိန် (Oral) သည် 100.9°F (38.3°C) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် မြင့်မားခြင်း၊ သို့မဟုတ် ပါးစပ်မှ တိုင်းတာသော အပူချိန် (Oral) သည် 100.4°F (38.0°C) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် မြင့်မားပြီး 1 နာရီကြာ ဆက်လက်ရှိနေခြင်းဟု သတ်မှတ်သည်။
  • အပူချိန် တိုင်းတာနည်းနှင့် ဖျားနာခြင်း ဖြစ်ပွားသည့်အခါ မည်သည့်အချိန်တွင် ဆေးကုသမှုခံယူသင့်သည်တို့ အပါအဝင် ဖျားနာခြင်းဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များအတွက် သင့်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာပါ။
  • လက်များကို မကြာခဏ ဆေးကြောခြင်း၊ နေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို သန့်ရှင်းစွာ ထားရှိခြင်း၊ ဖျားနာနေသူများနှင့် ဝေးဝေးနေခြင်းနှင့် အကြံပြုထားသော ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးခြင်းတို့ဖြင့် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်နိုင်ရန် ကူညီပါ။
  • သင့်ကလေးတွင် ဖျားနာခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ အခြား လက္ခဏာများ ရှိပါက သင့်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ထံ ဆက်သွယ်ပါ။

ဆက်စပ် အချက်အလက်စာရွက်များ


ပြန်လည်သုံးသပ်သည့်ရက်စွဲ- နိုဝင်ဘာလ 2025 ခုနှစ်

ဆက်စပ်သည့် အကြောင်းအရာ