ကိုယ်ခံအားကုထုံး (Immunotherapy)

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးသည် ကင်ဆာကို တိုက်ဖျက်ရန် ကိုယ်ခံအားစနစ် (Immune system) ကို အသုံးပြု၍ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို အသုံးပြုသော ကင်ဆာကုသမှုအမျိုးအစားတစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်ဆိုသည်မှာ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းနှင့် ဖျားနာမှု မဖြစ်စေရန် ခန္ဓာကိုယ်၏ ခုခံကာကွယ်မှုစနစ် ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ဘက်တီးရီးယားနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်များကဲ့သို့ ရောဂါပိုးများကို တိုက်ခိုက်ပေးပါသည်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ မကောင်းသော သို့မဟုတ် ပျက်စီးနေသောဆဲလ်များကိုလည်း ကူညီဖယ်ရှားပေးပါသည်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးကို ဇီဝဗေဒကုထုံး သို့မဟုတ် ဇီဝကုထုံးဟုလည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် ခေါ်ဆိုပါသည်။

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး၏ အခြေခံရည်ရွယ်ချက်မှာ ရိုးရှင်းပါသည်- အန္တရာယ်ရှိသော ကျူးကျော်ရောဂါများ၏ရန်မှ ခုခံကာကွယ်နိုင်အောင် ခန္ဓာကိုယ်ကို ကူညီပေးရန်ဖြစ်ပါသည်။ သို့ရာတွင် ကင်ဆာဆဲလ်များသည် လှည့်စားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ကိုယ်ခံအားစနစ်က ၎င်းတို့ကို မမြင်နိုင်အောင် ပြောင်းလဲရန် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေလေ့ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ခုခံမှုစနစ်မှ တိုက်ခိုက်ရန်ကြိုးစားချိန်တွင် ထိုစနစ်ကို ပိတ်ရန်အတွက် နည်းလမ်းများစွာကိုလည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးများသည် ကင်ဆာရောဂါများမှရှောင်တိမ်းရန် အသုံးပြုသည့် မတူညီသောနည်းလမ်းအချို့ကို အောက်ပါနည်းလမ်းများသုံး၍ တန်ပြန်တုံ့ပြန်ခြင်းဖြင့် ကုသပေးပါသည်-

ကိုယ်ခံအားစနစ်မှ ကင်ဆာဆဲလ်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး တိုက်ခိုက်နိုင်အောင် ကူညီပေးခြင်း
ကိုယ်ခံအားစနစ်၏ ကင်ဆာရောဂါအား တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းအားကို တိုးမြှင့်ပေးခြင်း

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး အမျိုးအစားများစွာရှိပြီး ကုထုံးအသီးသီးသည် ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုအားကောင်းလာအောင် မတူညီသော နည်းလမ်းများဖြင့် လုပ်ဆောင်ပါသည်။

ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များနှင့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး- T ဆဲလ်များနှင့် NK ဆဲလ်များ

ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် ရောဂါပိုးများနှင့် အခြားကျူးကျော်ရောဂါပိုးများကို တိုက်ခိုက်ရန် လင်ဖိုဆိုက်ဟုခေါ်သည့် ဆဲလ်များအပါအဝင် အထူးသွေးဖြူဥဆဲလ် အမျိုးအစားအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုပါသည်။ အမျိုးအစား နှစ်မျိုး လင်ဖိုဆိုက်များ (Lymphocytes)၊ T ဆဲလ်များနှင့် မွေးရာပါ သတ်ဖြတ်သူ (NK) ဆဲလ်များသည် လက်ရှိကင်ဆာရောဂါဆိုင်ရာ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးများ၏ အဓိကအားထားရသည့် ဆဲလ်များဖြစ်ပါသည်။

T ဆဲလ်များ

T ဆဲလ်များကို အန္တရာယ်ရှိသောဆဲလ်နှင့် ပတ်သက်သည့် လိုအပ်သော အချက်အလက်အတိအကျကို ရရှိပြီးမှသာ တိုက်ခိုက်ရန် ညွှန်ကြားချက်သွင်းထားခြင်းဖြစ်သောကြောင့် T ဆဲလ်အခြေပြု ကိုယ်ခံအားကို လိုက်လျောညီထွေ ပြုပြင်နိုင်သော သို့မဟုတ် မွေးရာပါမဟုတ်သော ကိုယ်ခံအားဟု ခေါ်သည်။ အခြားတစ်နည်းဖြင့်ဆိုရသော် T ဆဲလ်များအတွက် အန္တရာယ်ရှိသော ဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်ရန် “အဆင်ပြေသည်” ဟူသော အချက်ပြမှုတစ်ခုကို ရရှိရန် ၎င်းတို့သည့် ၎င်းတို့ ရင်ဆိုင်နေရသည့် ဆဲလ်အကြောင်း အချက်အလက်များကို အရင်ဆုံး ရယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ T ဆဲလ်များသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ပိုင်ဆဲလ်များအဖြစ် ၎င်းတို့က အသိအမှတ်ပြုသော်လည်း ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံရခြင်းကဲ့သို့သော တစ်စုံတစ်ခုသည် ၎င်းတို့အား အန္တရာယ်ပြုနေကြောင်းကို ပြသသည့် ဆဲလ်များကို ပစ်မှတ်ထားပါသည်။ T ဆဲလ်များသည် ဆဲလ်၏မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ပြင်ပမှအရာ သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု ၎င်းတို့သိရှိထားသည့် ပဋိဇာတ်ဟုခေါ်သည့် ပရိုတင်းဓာတ်တစ်ခုကို ရှာဖွေထောက်လှမ်းခြင်းဖြင့် ၎င်းကို လုပ်ဆောင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် T ဆဲလ် ရီဆပ်တာတစ်ခုဖြင့် ပဋိဇာတ်ကို ရှာဖွေထောက်လှမ်းပါသည်။

T ဆဲလ်ကို အခြေခံသည့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး အများစုသည် ကင်ဆာဆဲလ် မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ပဋိဇာတ်ကို T ဆဲလ်က မြင်နိုင်စွမ်းအပေါ် မူတည်ပါသည်။ T ဆဲလ်များက တိကျသော ကင်ဆာပဋိဇာတ်တစ်ခုကို မှတ်သားလိုက်သည်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်သည် အဆိုပါပဋိဇာတ်ပါသည့် အခြားကင်ဆာဆဲလ်များကို ရှာဖွေ၍ တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ထိုပဋိဇာတ်ကို မှတ်မိနိုင်သည့် တီဆဲလ်ကို နောက်ထပ်မိတ္တူများစွာ ပွားလိုက်ပါသည်။ T ဆဲလ်အချို့သည် ထိုပဋိဇာတ်ကို မှတ်မိပြီး ထပ်မံမြင်တွေ့သောအခါတွင်လည်း ထပ်မံတုံ့ပြန်နိုင်ပါသည်။ ဤ “မှတ်ဉာဏ်” သည် T ဆဲလ်ကို အခြေခံသည့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးများမှ ထိုပဋိဇာတ်ပါသည့် ကင်ဆာဆဲလ်များ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း (ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း) ကို ရပ်တန့်စေနိုင်သည့် အရေးကြီးသောနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

T ဆဲလ်ကို အခြေခံသည့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးအမျိုးအစားများတွင် ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ရာတွင် နှောင့်ယှက်သည့် ပရိုတင်းများကို ဟန့်တားပေးသည့် ဆေးများ၊ ကာကွယ်ဆေးများ၊ ဆိုက်တိုကိုင်းန်များနှင့် T ဆဲလ်လွှဲပြောင်းမှုတို့ ပါဝင်ပါသည်။

အပြာရောင်အဝိုင်းပုံစံရှိနေသည့် ကင်ဆာဆဲလ်တစ်ခုကို ဝိုင်းရံထားသည့် အနီရောင်နှင့် အစိမ်းရောင်ရှိသော သတ်ဖြတ်သူ T ဆဲလ်အစုအဝေးများကို ပုံကြီးချဲ့ပြထားသော ဓာတ်ပုံ။ — မွေးရာပါ သတ်ဖြတ်သူဆဲလ်များသည် ခန္ဓာကိုယ်ကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုကြပြီး ဘက်တီးရီးယားကဲ့သို့ “၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင်” မဟုတ်ဟု မှတ်သားထားသည့် ဆဲလ်များကို ရှာဖွေကြသည်။ ပုံကြီးချဲ့ပြထားသော ဤပုံတွင် Natural killer T (NKT) ဆဲလ်အုပ်စုတစ်ခုက ကင်ဆာဆဲလ်ကို ဝိုင်းရံထားပါသည်။ ဓာတ်ပုံကို အမျိုးသား ကင်ဆာသိပ္ပံ၏ ကွန်ယက်စာမျက်နှာ (https://www.cancer.gov) မှ ရရှိပါသည်။

မွေးရာပါ သတ်ဖြတ်သူဆဲလ်များ

မွေးရာပါ သတ်ဖြတ်သူဆဲလ်များ သို့မဟုတ် NK ဆဲလ်များသည် ကိုယ်ခံအားတွင် အရေးကြီးသည့် နောက်ထပ်လင်ဖိုဆိုက်အမျိုးအစား ဖြစ်ပါသည်။ NK ဆဲလ်များသည် ခန္ဓာကိုယ်ကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုကြပြီး ဘက်တီးရီးယားကဲ့သို့ “၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင်” မဟုတ်ဟု မှတ်သားထားသည့် ဆဲလ်များကို ရှာဖွေကြသည်။ NK ဆဲလ်များသည် ကင်ဆာဆဲလ်ပေါ်တွင် ရှိနေသည့် တိကျသော ပဋိဇာတ်တစ်ခုအပေါ်တွင် မူတည်ခြင်း မရှိပါ။ မွေးရာပါ ကိုယ်ခံအားဟု သိကြသည့် NK ဆဲလ်အခြေပြု ကိုယ်ခံအားသည် ပို၍ ယေဘုယျကျသော ကိုယ်ခံအားတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။

NK ဆဲလ်ကို အခြေခံသည့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး အမျိုးအစားများတွင် မိုနိုကလိုနယ် ပဋိပစ္စည်းများ (၎င်းတို့က ကင်ဆာဆဲလ်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီးနောက် NK ဆဲလ်များကို လာရောက်တိုက်ခိုက်ရန် အချက်ပြသောကြောင့်)၊ ဆိုက်တိုကိုင်းန်များနှင့် NK ဆဲလ်လွှဲပြောင်းမှုတို့ ပါဝင်ပါသည်။

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး အမျိုးအစားများ

မိုနိုကလိုနယ် ပဋိပစ္စည်းများ

ဆဲလ်ပွားတစ်ခုမှ ထုတ်ပေးသည့် ပဋိပစ္စည်းများသည် ဓာတ်ခွဲခန်းထဲတွင် ပြုလုပ်သည့် မော်လီကျူးငယ်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် အထူးသဖြင့် ကင်ဆာဆဲလ်၏ ပဋိဇာတ်များတွင် တွယ်ကပ်နေပါသည်။ ဆဲလ်ပွားတစ်ခုမှ ထုတ်ပေးသည့် ပဋိပစ္စည်းများသည် မတူညီသော နည်းလမ်းများဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို အောက်ပါတို့အတွက် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်-

ကိုယ်ခံအားစနစ် (NK ဆဲလ်များ) သည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး တိုက်ခိုက်နိုင်အောင် ကင်ဆာဆဲလ်များကို အချက်ပြရန်
ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ဖြတ်ရန်အတွက် အဆိပ်များ သို့မဟုတ် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ မော်လီကျူးများကို ကင်ဆာဆဲလ်များဆီသို့ တိုက်ရိုက်သယ်ဆောင်သွားပေးရန်
ကင်ဆာဆဲလ် ကြီးထွားမှုအတွက် အရေးကြီးသော အချက်ပြမှုများကို ပိတ်ဆို့တားမြစ်ရန်

၎င်းတို့သည် တိကျသော ပဋိဇာတ်များကို ပစ်မှတ်ထားသောကြောင့် ဆဲလ်ပွားတစ်ခုမှ ထုတ်ပေးသည့် ပဋိပစ္စည်းများဖြင့် ကုသမှုကို ပစ်မှတ်ထားကုထုံးအမျိုးအစားတစ်ခုအဖြစ်လည်း မှတ်ယူနိုင်ပါသည်။

ကိုယ်ခံအား စစ်ဆေးအချက် (checkpoint) ဟန့်တားဆေးများ

ကိုယ်ခံအား စစ်ဆေးအချက် (checkpoint) ဟန့်တားဆေးများသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်ပေါ်ရှိ “ဘရိတ်ခ်” ကို ပိတ်ပင်ဖယ်ရှားပေးသော ဆေးများ ဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်တွင် ၎င်းကို အရှိန်လျှော့ရန်ပြောသည့် အဓိကနေရာများ သို့မဟုတ် အချက်ပြစနစ်များ ရှိပါသည်။ အဆိုပါအဓိကနေရာများသည် ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုကို ထိန်းချုပ်မှုမှ လွတ်သွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် ကောင်းမွန်သောဆဲလ်များကို အန္တရာယ်မပြုအောင် ထိန်းချုပ်ရာတွင် အရေးကြီးပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကင်ဆာဆဲလ်များသည် အဆိုပါအချက်ပြမှုများကို အသုံးပြု၍ ကိုယ်ခံအားစနစ် မမြင်နိုင်အောင် ပုန်းနေတတ်ပါသည်။ ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ရာတွင် နှောင့်ယှက်သည့် ပရိုတင်းများကို ဟန့်တားပေးသည့် ဆေးများသည် ကိုယ်ခံအားစနစ် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်စေရန် အဆိုပါ “ရပ်ရန်” အချက်ပြမှုကို ပိတ်ဆို့ပေးနိုင်ပါသည်။

ကာကွယ်ဆေးများ

အကျိတ်ကို အခြေခံထားသည့် ကာကွယ်ဆေးများကို ကင်ဆာရောဂါခံစားနေရသည့် လူနာများအား ပေးပါသည်။ ယင်းသည် ရောဂါကာကွယ်ရန် အသုံးပြုသည့် အခြားကာကွယ်ဆေးများနှင့် မတူပါ။ ကင်ဆာရောဂါကုသရန် ကာကွယ်ဆေး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကိုယ်ခံအားစနစ်အား ၎င်းတိုက်ခိုက်ရန်လိုအပ်သည့်အရာကို လေ့လာသိရှိနိုင်အောင် ကူညီပေးရန်ဖြစ်ပါသည်။ ကာကွယ်ဆေးတွင် ကင်ဆာပဋိဇာတ် သို့မဟုတ် အခြားအကျိတ်အမှတ်အသားတစ်ခု ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ထိုအမှတ်အသားရှိသည့် အကျိတ်ဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်တတ်လာအောင် ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များကို လေ့ကျင့်ပေးရန် ဖြစ်ပါသည်။

ဆိုက်တိုကိုင်းန်များ

ဆိုက်တိုကိုင်းန်များသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ကူညီထိန်းညှိပေးသည့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ပရိုတင်းများ ဖြစ်ပါသည်။ အင်တာဖဲရွန်နှင့် အင်တာလူကင်းများသည် ကင်ဆာရောဂါကုသမှုတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် သီးခြားဆိုက်တိုကိုင်းန်များ ဖြစ်ပါသည်။ အဆိုပါ ပရိုတင်းများသည် NK ဆဲလ်များ၊ T ဆဲလ်များနှင့် ကင်ဆာဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်သည့် အခြားကိုယ်ခံအားဆဲလ်များကို လှုံ့ဆော်ပေးရန်အတွက် အချက်ပြမှုများအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပါသည်။

မွေးစားဆဲလ်ကုထုံး

မွေးစားဆဲလ်ကုထုံးဆိုသည်မှာ သွေးထဲမှ ထုတ်ယူထားသည့် အလှူရှင်၏ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များ သို့မဟုတ် လူနာ၏ ကိုယ်ပိုင်ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များကို အသုံးပြုသည့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ မွေးစားဆဲလ်ကုထုံး အမျိုးအစားအချို့တွင် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ တိုက်ခိုက်နိုင်ရန်အတွက် လူနာ၏ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များကို ဓာတ်ခွဲခန်းထဲတွင် ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပါသည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးမှုလုပ်ဆောင်ပြီးနောက်တွင် ထပ်မံ၍ ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း လုပ်မထားသည့် T ဆဲလ်များ သို့မဟုတ် NK ဆဲလ်များကို အဓိက အသုံးပြုပါသည်။ ဤဆဲလ်များကို အလှူရှင်ထံမှ ရွေးချယ်ရယူပြီးနောက် အကျိတ်ဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန်အတွက် လူနာများထံသို့ ပြန်ပေးပါသည်။

ဆိုက်တိုကိုင်းန် မုန်တိုင်း (ဆိုက်တိုကင်းပမာဏ လွန်ကဲစွာ ထုတ်လုပ်မှု) မဖြစ်အောင် ကူညီရန် CAR T-ဆဲလ် ကုထုံးအကြောင်းကို ရှင်းပြထားသည့်ပုံ။ — ခိုင်မဲရစ် ပဋိဇာတ် ရီဆပ်တာ သို့မဟုတ် CAR T ဆဲလ် ကုထုံးသည် အကျိတ်ကို အတိအကျ ပစ်မှတ်ထားနိုင်သော T ဆဲလ်များကို ဖန်တီးသည့်နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကင်ဆာရောဂါကုသရာတွင် ဆရာဝန်များသည် အကျိတ်ဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် အဆိုပါ ပြောင်းလဲထားသည့် ဆဲလ်များကို လူနာထံ ပြန်ပေးပါသည်။

အကျိတ်အမျိုးအစားကိုလိုက်၍ T ဆဲလ်များကို ဖန်တီးရန်အတွက် လက်ရှိတွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှု နည်းလမ်းနှစ်ခုကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ နည်းလမ်းနှစ်ခုလုံးသည် တူညီသောလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါသည်။ အရင်ဆုံး လူနာထံမှ T ဆဲလ်များကို ရယူစုဆောင်းပါသည်။ ထို့နောက် ဓာတ်ခွဲခန်းထဲတွင် အထူးရီဆပ်တာတစ်ခုကိုသုံး၍ T ဆဲလ်များကို အကျိတ်ကို အတိအကျ ပစ်မှတ်ထားနိုင်စေရန် ပြုပြင်မွမ်းမံလိုက်ပါသည်။ ထို့နောက်တွင် အဆိုပါဆဲလ်များကို လူနာများထံသို့ ပြန်လည်ထိုးသွင်းမပေးမီ ထပ်မံကြီးထွားစေပါသည်။ ၎င်းတို့ကို လူနာ၏ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ သွင်းပေးပြီးနောက် ပြုပြင်မွမ်းမံထားသည့် T ဆဲလ်များသည် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးရှိ ကင်ဆာဆဲလ်များကို ရှာဖွေဖျက်ဆီးပစ်ပါသည်။ အကျိတ်အမျိုးအစားအလိုက် ရီဆပ်တာများကို T ဆဲလ် ရီဆပ်တာများ (TCR) နှင့် ခိုင်မဲရစ် ပဋိဇာတ် ရီဆပ်တာ (CAR) ဟု ခေါ်ပါသည်။ CAR များကို NK ဆဲလ်များထဲသို့ ပေါင်းထည့်ခြင်းအကြောင်း လေ့လာဖော်ထုတ်နေသည့် လေ့လာမှုများလည်း ရှိပါသည်။

T ဆဲလ် ရီဆပ်တာ (TCR) ကုထုံး သည် လူနာ၏ T ဆဲလ်များအား ဆဲလ်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် တိကျသော ရီဆပ်တာတစ်ခုပုံပေါ်လာစေရန် ဓာတ်ခွဲခန်းထဲတွင် ပြုပြင်မွမ်းမံလိုက်သည်။ ကင်ဆာဆဲလ်ပေါ်ရှိ ပဋိဇာတ်သည် တီဆဲလ်ပေါ်ရှိ ရီဆပ်တာနှင့် ပေါင်းလိုက်ပါသည်။ အဆိုပါရီဆပ်တာသည် တီဆဲလ်အား ကင်ဆာဆဲလ်ကို ရှာဖွေပြီး၊ တိုက်ခိုက်စေပါသည်။

CAR (ခိုင်မဲရစ် ပဋိဇာတ် ရီဆပ်တာ) T ဆဲလ် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးသည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ရန် ပြုပြင်မွမ်းမံထားသည့် လူနာ၏ T ဆဲလ်များကိုလည်း အသုံးပြုသည်။ “ခိုင်မဲရစ်” (မတူညီသော ဇာစ်မြစ်နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားသည်ဟု သို့မဟုတ် မျိုးစပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့်) သည် ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုထဲတွင် တိကျသော ဆဲလ်ပွားတစ်ခုမှ ထုတ်ပေးသည့် ပဋိပစ္စည်း (mAb) တစ်ခု၏ အပိုင်းအစနှင့် T ဆဲလ် ရီဆပ်တာ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးထားသည့် T ဆဲလ် ရီဆပ်တာတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းပါသည်။ တိကျသော ကင်ဆာပဋိဇာတ်တစ်ခုကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်သည့် ဤခိုင်မဲရစ် ရီဆပ်တာကို လူနာ၏ T ဆဲလ်အချို့ထဲတွင် ထည့်လိုက်ပြီးနောက် T ဆဲလ်များသည် ရီဆပ်တာအသစ်ဖြင့် ကြီးထွားပွားများလာသည်။ လူနာများသည် ၎င်းတို့၏ ကင်ဆာပဋိဇာတ်များအတွက် အတိအကျကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်မွမ်းမံထားသည့် ဆဲလ်များကို ထိုးသွင်းခြင်း ခံယူကြပါသည်။ ထည့်လိုက်သည့် ခိုင်မဲရစ် ရီဆပ်တာသည် အဆိုပါ T ဆဲလ်များအား ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးရှိ ၎င်းတို့ပစ်မှတ်ထားသည့် ပဋိဇာတ်ပါသည့် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်စေပါသည်။

CAR T ဆဲလ် ကုထုံးအကြောင်းကို ပိုမိုလေ့လာပါ

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးကို မည်သို့ပေးသနည်း။

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး ဆေးများကို သွေးပြန်ကြော (IV) မှတစ်ဆင့် ထိုးသွင်းခြင်းဖြင့် ပေးလေ့ရှိပါသည်။ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များကို IV မှတစ်ဆင့် သို့မဟုတ် အကျိတ်ဧရိယာထဲသို့ တိုက်ရိုက်ထိုးသွင်းခြင်းဖြင့် ထည့်သွင်းပေးပါသည်။

ကုသမှု၏ ဆေးပမာဏနှင့် အချိန်ဇယားသည် ကုထုံးအမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပါသည်။ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးသည် အများအားဖြင့် အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်း ဆေးသွင်းကုသမှုအကြိမ်များစွာ ပါဝင်လေ့ရှိပါသည်။ ကုသမှုများကို တိကျသော အချိန်ဇယားအလိုက် သို့မဟုတ် ကုသမှုနှင့် အနားယူမှု စက်ဝန်းအလိုက် လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ အချိန်ဇယားဖြင့် လုပ်ဆောင်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး ထိရောက်မှုရှိစေရန်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပြန်လည်နာလန်ထူလာခွင့်ပေးရန် ဖြစ်ပါသည်။

ဆရာဝန်များသည် ကုထုံးမှာ မည်မျှကောင်းမွန်စွာအလုပ်ဖြစ်သည်ကို ကြည့်ရှုရန်နှင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို စောင့်ကြည့်ရန် လူနာများကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပါသည်။

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသည် ကုသမှု အမျိုးအစားအပေါ် မူတည်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး၏ လက္ခဏာများမှာ ကိုယ်ခံအားစနစ် သက်ဝင်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို စတင်လိုက်သည့်အခါ ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်ပွားပါသည်။ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များသည် “ကျူးကျော်သူ” ဆဲလ်များရှိနေသည့် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများသို့ ရွေ့လျားသွားသောကြောင့် ၎င်းသည် နေရာကွက်၍ တုံ့ပြန်မှု သို့မဟုတ် နေရာမျိုးစုံတွင် တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အများအားဖြင့် လက္ခဏာများသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ အအေးမိခြင်း သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးကဲ့သို့ ကူးစက်ရောဂါတစ်ခုကို တိုက်ခိုက်သောအခါ ဖြစ်ပွားသည့်ပုံစံနှင့် ဆင်တူပါသည်။ လူနာများသည် ဖျားနာခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ် ကိုက်ခဲနာကျင်မှုများ၊ အနီကွက်ထခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းတို့ ခံစားရနိုင်ပါသည်။

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး၏ အခြားဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်-

ကိုယ်ခံအားဆဲလ် တုံ့ပြန်မှုကြောင့် ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန်တက်လာခြင်း
ခေါင်းကိုက်ခြင်းများနှင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း
သွေးပေါင်ချိန် ပြောင်းလဲမှု
နှလုံးခုန်ရင်တုန်ခြင်းများ
အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း
ဝမ်းလျှောခြင်း

ကလေးဘဝ ကင်ဆာရောဂါတွင် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံး၏ အနာဂတ်

ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များသည် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးသို့ လှည့်ပတ်သွားလာနိုင်သောကြောင့် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးသည် မူလအကျိတ်နေရာမှ အဝေးသို့ ပျံ့နှံ့နေသည့် ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ဖြတ်ရာတွင်လည်း ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ ကင်ဆာရောဂါကို ကုသရန်အတွက် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို အသုံးပြုခြင်း၏ နောက်ထပ်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည့် အကျိုးကျေးဇူးမှာ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်အချို့တွင် “မှတ်ဉာဏ်” ဖြင့် တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်စေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ T ဆဲလ်များသည် တိကျသော ပဋိဇာတ်များကို တိုက်ခိုက်ရန် လေ့လာမှတ်သားပြီး ထိုပဋိဇာတ် ပြန်ရောက်လာပါက မှတ်မိနိုင်ပါသည်။ T ဆဲလ်များသည် ထိုပဋိဇာတ်အမျိုးအစားကို ထပ်မံမြင်တွေ့သောအခါတွင် ပို၍မြန်ဆန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ပါသည်။ ဤကိုယ်ခံအားစနစ် မှတ်ဉာဏ်သည် ကင်ဆာပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှုကို ကာကွယ်တားဆီးပေးနိုင်သည့် အလားအလာကောင်းရှိသည်။

ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးသည် ကလေးဘဝ ကင်ဆာရောဂါတွင် အရေးပါလာသည့် သုတေသနနယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိလုပ်ဆောင်နေသည့် ဆေးလက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများတွင်လည်း ကလေးကင်ဆာရောဂါများတွင် ကိုယ်ခံစွမ်းအားကုထုံးအသုံးပြုပုံကို လေ့လာလျက်ရှိပါသည်။

—
ပြန်လည်စစ်ဆေးထားသည်- မတ်လ၊ 2024 ခုနှစ်

ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ

ပင်မဆဲလ် အစားထိုးကုသမှု
ပင်မဆဲလ် အစားထိုးကုသမှု (ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးကုသမှု) ကို ကလေးဘဝကင်ဆာနှင့် သွေးရောဂါအချို့အတွက် ကုသမှုအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ပင်မကလာပ်စည်း အစားထိုးကုသခြင်း (Stem cell transplant)အကြောင်းကို ပိုမိုလေ့လာပါ။