(ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin's lymphoma) သို့မဟုတ် ဟော့ဂ်ကင် ရောဂါ (Hodgkin's disease) ဟုလည်း ခေါ်သည်)
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) သည် ပြန်ရည်ကြောစနစ် (Lymphatic system) သို့မဟုတ် ပြန်ရည် စနစ် (Lymph system) ၏ ကင်ဆာရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပြန်ရည်စနစ် (Lymph system) သည် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ခံအားစနစ် (Immune system) ကို အသုံးပြု၍.
ပြန်ရည်စနစ် (Lymph system) ၏ တစ်ရှူးများနှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများသည် လင်ဖိုဆိုက်များ (Lymphocytes)ဟုခေါ်သော သွေးဖြူဥများ (White blood cells) ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ဤဆဲလ်များသည် ရောဂါပိုးဝင်ရောက်မှုများနှင့် ရောဂါများကို တိုက်ဖျက်ပေးသည်။
ပြန်ရည်စနစ် (Lymph system) စနစ်တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
ပြန်ရည်စနစ် (Lymphatic system) သည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ရောဂါပိုးဝင်ရောက်မှုများ (Infections) မှ ကာကွယ်ပေးသည်။ ၎င်းကို ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes)၊ ပြန်ရည်ကြောများ (Lymphatic vessels)၊ အာသီး (Tonsils)၊ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ (Bone marrow)၊ သရက်ရွက် (Spleen) နှင့် သိုင်းမပ်စ်ဂလင်း (Thymus) အပါအဝင် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနှင့် တစ်ရှူးများ (Tissues) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အသက် 15-19 နှစ်အရွယ် ဆယ်ကျော်သက်များ၌ အဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အသက်ရှင်နိုင်နှုန်း (Survival rate) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် 95% ရှိသည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ၏ အဖြစ်အများဆုံး ရောဂါလက္ခဏာမှာ ပြန်ရည်ကျိတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း (Swollen lymph nodes) ဖြစ်သည်။ ဤကင်ဆာအတွက် အဓိကကုသမှုမှာ ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy)ဖြစ်သည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ကို ဟော့ဂ်ကင်စ် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin's lymphoma) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ယခင်က ၎င်းကို ဟော့ဂ်ကင် ရောဂါ (Hodgkin's disease) ဟု သိရှိခဲ့ကြသည်။
လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Lymphoma) သည် ပြန်ရည်စနစ် (Lymphatic system) ၏ ကင်ဆာရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကလေးများတွင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Lymphoma) ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ရောဂါရှာဖွေအတည်ပြုခြင်းနှင့် ကုသမှုအကြောင်း လေ့လာရန် ဤဗီဒီယိုကို ကြည့်ရှုပါ။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ၏ အဖြစ်အများဆုံး ရောဂါလက္ခဏာမှာ ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes) ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လည်ပင်း၊ ရင်ဘတ်၊ ချိုင်းကြား သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံတို့တွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် နာကျင်မှု မရှိပါ။
အခြား အဖြစ်များသော ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ကို ရောဂါ ရှာဖွေအတည်ပြုရာတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ကို ရောဂါအတည်ပြုရန် ပြန်ရည်ကျိတ်တစ်ရှူး (Lymph node tissue) မှ အသားစနမူနာယူစစ်ဆေးခြင်း (Biopsy) ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။
ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်စဉ်တွင် ဆရာဝန်သည် ယေဘုယျ ကျန်းမာရေး လက္ခဏာများကို စစ်ဆေးပြီး ပုံမှန်မဟုတ်ဟု ထင်ရသော အဖုများ (Lumps) သို့မဟုတ် ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes) ကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် သရက်ရွက် သို့မဟုတ် အသည်း ကြီးနေခြင်း ရှိမရှိ သိရှိရန် လူနာ၏ ဝမ်းဗိုက်ကိုလည်း စမ်းသပ်စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဆရာဝန်သည် ယခင်ကျန်းမာရေး ပြဿနာများအကြောင်းကိုလည်း မေးမြန်းမည်ဖြစ်သည်။
သွေးစစ်ဆေးမှုများ (Blood tests) တွင် သွေးဆဲလ်အရေအတွက် အပြည့်အစုံစစ်ဆေးခြင်း (Complete Blood Count) (CBC) နှင့် သွေးဓာတုဗေဒ စစ်ဆေးမှု (Blood Chemistry Study)တို့ ပါဝင်နိုင်သည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) တွင် သွေးစစ်ဆေးမှုရလဒ် အများစုသည် ပုံမှန်ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ လူနာများတွင် ESR (သွေးနီဥ အနည်ထိုင်နှုန်း (erythrocyte sedimentation rate)) သို့မဟုတ် CRP (စီ-ရီအက်တစ် ပရိုတင်း (C-reactive protein)) ပမာဏ မြင့်တက်နေတတ်သည်။ အချို့လူနာများတွင် ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်၌ အယ်လ်ဘျူမင် (Albumin) ပမာဏ နည်းပါးနေနိုင်သည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) လူနာ 3 ဦးတွင် 2 ဦးခန့်သည် ရင်ဘတ်အတွင်း အဖုအကျိတ် (Mass) ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ၎င်းကို ဓာတ်မှန် (X-ray)တွင် မကြာခဏ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် ကြီးမားလာသော ပြန်ရည်ကျိတ် (Enlarged lymph node) မှ တစ်ရှူးနမူနာကို ဖယ်ရှားရန် အသားစနမူနာယူစစ်ဆေးခြင်း (Biopsy) ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။ ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဆရာဝန်များ (Pathologists) သည် တစ်ရှူးနမူနာကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်း (Microscope) အောက်တွင် စစ်ဆေးကြည့်ရှုကြသည်။
ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဆရာဝန် (Pathologist) သည် ကင်ဆာဆဲလ်များ ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် တစ်ရှူးနမူနာကို ကြည့်ရှုမည်ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်မဟုတ်သော ဆဲလ်များ တွေ့ရှိပါက၊ ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဆရာဝန် (Pathologist) သည် သီးခြား ဇီဝအမှတ်အသားများ (Markers) ကို ရှာဖွေရန် နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရက်အနည်းငယ် ကြာမြင့်နိုင်သည်။
ဆရာဝန်များသည် ရောဂါအဆင့်ကို သိရှိရန် နောက်ထပ် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ရောဂါအဆင့်သည် ကင်ဆာသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင် ရှိနေသည်ကို ဖော်ပြပေးသည်။
ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ရှိ ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes) သည် အချင်းချင်း ဆက်စပ်နေသောကြောင့် ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) တွင် ရောဂါအဆင့်သတ်မှတ်ခြင်းသည် အခြားကင်ဆာများနှင့် မတူညီပါ။ ကင်ဆာသည် နေရာအများအပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းကြောင့် အခြားကင်ဆာအမျိုးအစားများတွင်ကဲ့သို့ ကုသရန် ပိုမိုခက်ခဲသွားခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုအန္တရာယ်များလာခြင်း မရှိပါ။ ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ၏ ရောဂါအဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း သည် အောက်ပါတို့အပေါ် မူတည်သည်-
ရိဒ်-စတန်ဘာ့ဂ် ဆဲလ်များ (Reed-Sternberg cells) သည် နျူကလိယပ် (Nuclei) နှစ်ခု ပါရှိသောကြောင့် ထူးခြားပြီး အချို့သူများက ၎င်းတို့ကို “ဇီးကွက်မျက်လုံးများ (Owl eyes)” နှင့် တူသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ရိဒ်-စတန်ဘာ့ဂ် ဆဲလ်များ (Reed-Sternberg cells) ရှိနေခြင်းသည် ထိုလင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Lymphoma) ကို ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။
သွေးကင်ဆာ (Leukemia) နှင့် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Lymphoma) ၏ ဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းအရင်းများ၊ ကုသမှုနှင့် ဆိုးကျိုးများအကြောင်း ပိုမိုလေ့လာပါ။
| အဆင့် | ကင်ဆာတွေ့ရှိရာ နေရာ |
|---|---|
| အဆင့် 1 | ပြန်ရည်ကျိတ်အုပ်စု (Lymph node group) 1 ခုရှိ ပြန်ရည်ကျိတ် (Lymph node) 1 ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ပြန်ရည်ကျိတ်များထဲတွင် |
| အဆင့် 2 | ဝမ်းဗိုက်နှင့် ရင်ဘတ်ကို ခွဲခြားထားပေးသော ကြွက်သားလွှာ (Diaphragm) ၏ အပေါ်ဘက် သို့မဟုတ် အောက်ဘက် တစ်ဖက်တည်းရှိ ပြန်ရည်ကျိတ်အုပ်စု (Lymph node groups) 2 ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော အုပ်စုများထဲတွင် |
| အဆင့် 3 | ဝမ်းဗိုက်နှင့် ရင်ဘတ်ကို ခွဲခြားထားပေးသော ကြွက်သားလွှာ (Diaphragm) ၏ အပေါ်ဘက်နှင့် အောက်ဘက် နှစ်ဖက်လုံးရှိ ပြန်ရည်ကျိတ်အုပ်စုများ (Lymph node groups) ထဲတွင် |
| အဆင့် 4 | အသည်း၊ အဆုတ်များ သို့မဟုတ် ရိုးတွင်းခြင်ဆီကဲ့သို့သော ပြန်ရည်စနစ် (Lymphatic system) မဟုတ်သည့် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများတွင် |
ဆရာဝန်များသည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် ရောဂါအဆင့်အပြင် A၊ B၊ E သို့မဟုတ် S သတ်မှတ်ချက်များကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်။
A ဆိုသည်မှာ လူနာတွင် “B” ရောဂါလက္ခဏာများ မရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။
လူနာတွင် အောက်ပါ ရောဂါလက္ခဏာများအနက် အနည်းဆုံး 1 ခု ရှိပါက B ကို ထည့်သွင်းသတ်မှတ်သည်။
E ဆိုသည်မှာ ကင်ဆာသည် ပြန်ရည်ကျိတ်အုပ်စု (Lymph node group) မှ ပြန်ရည်စနစ် (Lymphatic system) ပြင်ပရှိ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခြင်း (Extension) ရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။
S ဆိုသည်မှာ ကင်ဆာကို သရက်ရွက်တွင် တွေ့ရှိကြောင်း ဆိုလိုသည်။
ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်တွင် ရောဂါအဆင့်သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်သော ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ (Imaging tests) တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုပ်ယူစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အသားစနမူနာယူစစ်ဆေးခြင်း (Bone marrow aspiration and biopsy) သည် ကင်ဆာကို ရိုးတွင်းခြင်ဆီတွင် တွေ့ရှိရခြင်း ရှိ၊ မရှိ ဖော်ပြပေးနိုင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ (Imaging tests) တစ်ခုတည်းဖြင့်လည်း ယင်းအချက်ကို သိရှိနိုင်သည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) တွင် အဓိက အမျိုးအစားခွဲ 2 မျိုး ရှိသည်- ပုံမှန် ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Classical Hodgkin lymphoma) နှင့် လင်ဖိုဆိုက်အများစုပါဝင်သော အဖုအမျိုးအစား ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Nodular lymphocyte-predominant Hodgkin lymphoma)။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ၏ အမျိုးအစားကို သိရှိခြင်းသည် ဆရာဝန်များအား အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုကို ရွေးချယ်နိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။
ပုံမှန် ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Classical Hodgkin lymphoma) သည် အဖြစ်အများဆုံး အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ပုံမှန် ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Classical Hodgkin lymphoma) တွင် အမျိုးအစား 4 မျိုး ရှိသည်။ ၎င်းတို့အားလုံးတွင် CD30 အကျိတ် ဇီဝအမှတ်အသား (Tumor marker) ကို တွေ့ရှိရသည်။ ပုံမှန် ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Classical Hodgkin lymphoma) ၏ အမျိုးအစားများမှာ-
ပုံမှန် ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Classical Hodgkin lymphoma) အမျိုးအစားအားလုံးကို ကုသသည့်နည်းလမ်းမှာ တူညီသည်။
လင်ဖိုဆိုက်အများစုပါဝင်သော အဖုအမျိုးအစား ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Nodular lymphocyte-predominant Hodgkin lymphoma) တွင် CD20 အကျိတ် ဇီဝအမှတ်အသား (Tumor marker) ကို တွေ့ရှိရပြီး CD30 ကို မတွေ့ရှိရပါ။
လင်ဖိုဆိုက်အများစုပါဝင်သော အဖုအမျိုးအစား ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Nodular lymphocyte-predominant Hodgkin lymphoma) သည် ပုံမှန် ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Classical Hodgkin lymphoma) အမျိုးအစားတွင် မပါဝင်ပါ။ ၎င်းသည် ပိုမိုနှေးကွေးစွာ ကြီးထွားပြီး ကုသမှုပုံစံလည်း ကွဲပြားသည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) အတွက် အဓိကကုသမှုမှာ ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy)ဖြစ်သည်။ ရည်မှန်းချက်မှာ ရောဂါပျောက်ကင်းရန် လိုအပ်သော အနည်းဆုံးကုသမှုပမာဏကို အသုံးပြုရန် ဖြစ်သည်။ ကုသမှုနည်းပါးစွာ အသုံးပြုခြင်းသည် ကုသမှု၏ ရေရှည်ဆိုးကျိုးများနှင့် နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများကို ကာကွယ်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။
ကင်ဆာကုသရေးဌာနများသည် ကလေးများကို ကုသရန် ဆေးဝါးပေါင်းစပ်နည်းလမ်းများ အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုကြသည်။ မတူညီသော ဆေးဝါးများသည် ကင်ဆာကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် တွန်းလှန်ခြင်းအားဖြင့် အောင်မြင်စွာ ကုသနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် ဆေးဝါးတစ်မျိုးချင်းစီ၏ အသုံးပြုရသည့် ပမာဏကို လျှော့ချနိုင်သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်၊ ကလေးများ၏ ဟော့ဂ်ကင် ရောဂါ (Childhood Hodgkin disease) အတွက် အသုံးများသော ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး ပေါင်းစပ်နည်းလမ်းများ (Chemotherapy combinations) တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
ဥရောပနိုင်ငံများတွင်၊ အသုံးများသော ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး ပေါင်းစပ်နည်းလမ်းများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
ကင်ဆာကုသရေးဌာနများ (Cancer centers) သည် အထိရောက်ဆုံး ကုသမှုနည်းလမ်းများကို ရှာဖွေနိုင်ရန် ဆေးဝါးအသစ်များကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် အချို့ဆေးဝါးများကို ဖယ်ထုတ်ခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
အချို့လူနာများသည် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation therapy)ကိုလည်း ခံယူရနိုင်သည်။ ယခင်က လူနာအားလုံးသည် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ပြီးဆုံးပြီးနောက် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation therapy) ကို ခံယူခဲ့ကြသည်။ ဤကုသမှုသည် အလွန်ထိရောက်သည်။ သို့သော် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation therapy) သည် နောက်ပိုင်းတွင် ဆင့်ပွားကင်ဆာကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ယနေ့တွင်၊ ဆရာဝန်များသည် ကင်ဆာ၏ ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) အပေါ် တုံ့ပြန်ပုံကို အခြေခံ၍ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation therapy) အသုံးပြုရန် လိုအပ်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
ကုသမှုအစီအစဉ် ရေးဆွဲရာတွင် အန္တရာယ်အုပ်စုများ (Risk groups) ကို အသုံးပြုသည်။ ဆရာဝန်များသည် ကင်ဆာ၏ လက္ခဏာများ၊ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ရောဂါအဆင့်တို့အပေါ် အခြေခံ၍ အန္တရာယ်အုပ်စုများကို သတ်မှတ်ကြသည်။ အန္တရာယ်အုပ်စုအလိုက် သတ်မှတ်ထားသော ကုသမှုကို ခံယူပါက အန္တရာယ်အုပ်စုအားလုံးတွင် ကုသမှုရလဒ် တူညီကြသည်။
အန္တရာယ်အုပ်စုများ-
ကုသမှု 2 ကြိမ်ပြီးနောက်၊ လူနာများကို ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ (Imaging tests) ထပ်မံ ပြုလုပ်ပေးသည်။ ပီအီးတီ စကင်ဖတ်စစ်ဆေးမှု (PET scan) သည် ကင်ဆာ၏ ကုသမှုအပေါ် တုံ့ပြန်မှုကို စစ်ဆေးပေးသည်။
ကင်ဆာသည် ကုသမှုကို ကောင်းစွာ တုံ့ပြန်သော လူနာများတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation therapy) မလိုအပ်နိုင်ပါ။
ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) အတွင်း ကင်ဆာသည် ကုသမှုကို ကောင်းစွာ မတုံ့ပြန်သော လူနာများတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation therapy) ကို ခံယူရနိုင်သည်။
အချို့သော အခြေအနေများတွင် လူနာများသည် အခြားထပ်ဆောင်း ကုသမှုများကို ခံယူရနိုင်သည်။
ပစ်မှတ်ထားကုသမှု (Targeted therapy) ကို ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) လူနာအချို့တွင် အသုံးပြုသည်။ ဘရန်တူဇူမက်ဘ် ဗီဒိုတင် (Brentuximab vedotin) နှင့် ရီတူဇူမက်ဘ် (Rituximab) တို့သည် ဥပမာများ ဖြစ်သည်။ အခြားဆေးဝါး အများအပြားကိုလည်း လေ့လာစမ်းသပ်လျက် ရှိသည်။ ဘရန်တူဇူမက်ဘ် ဗီဒိုတင် (Brentuximab vedotin) သည် CD30 ဇီဝအမှတ်အသား (CD30 marker) ကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်သည်။ ရီတူဇူမက်ဘ် (Rituximab) သည် CD20 ကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်သည်။
ပမ်ဘရိုလီဇူမက်ဘ် (Pembrolizumab) သို့မဟုတ် နီဗိုလူမက်ဘ် (Nivolumab) ကို တစ်ခါတစ်ရံ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားတတ်ပြီး သို့မဟုတ် ကုသမှုကို မတုံ့ပြန်သော ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) အတွက် ကုသမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ကိုယ်ခံအားစနစ်မှ ရှောင်ကွင်းပုန်းကွယ်နိုင်စေသော အချက်ပြလမ်းကြောင်း တစ်ခုကို ပိတ်ဆို့ပေးသည်။ ထိုအချက်ပြလမ်းကြောင်း (Signaling pathway) ကို ပိတ်ဆို့လိုက်ပါက၊ ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။
ကုသမှုကို မတုံ့ပြန်သော သို့မဟုတ် ကုသမှုခံယူပြီးနောက် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားသော ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) လူနာများသည် ပင်မကလပ်စည်း အစားထိုးကုသမှု (Stem cell transplant)ကို လိုအပ်နိုင်သည်။ ဤကုသမှုကို တစ်ခါတစ်ရံ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးကုသမှု (Bone marrow transplant) သို့မဟုတ် သွေးဖြစ်စေသော ဆဲလ်အစားထိုးကုသမှု (Hematopoietic cell transplant) ဟုလည်း ခေါ်သည်။
ခွဲစိတ်ကုသမှု သည် ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) အတွက် ပုံမှန်ကုသမှုနည်းလမ်း မဟုတ်ပါ။ ကင်ဆာဖြစ်နေသော ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Cancerous lymph nodes) အားလုံးကို အန္တရာယ်ကင်းစွာ ဖယ်ရှားနိုင်ပါက လင်ဖိုဆိုက်အများစုပါဝင်သော အဖုအမျိုးအစား ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Nodular lymphocyte-predominant Hodgkin lymphoma) အတွက် ခွဲစိတ်ကုသမှုကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ၏ ကုသမှုကာလသည် များသောအားဖြင့် 2-6 လအထိ ကြာမြင့်လေ့ရှိသည်။
PET (ပိုစစ်ထရွန် ထုတ်လွှတ်မှု ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးခြင်း (Positron Emission Tomography)) စကင်ဖတ်စစ်ဆေးမှုသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အင်္ဂါများနှင့် တစ်ရှူးများ မည်သို့ အလုပ်လုပ်နေကြောင်း ဖော်ပြပေးသော စစ်ဆေးမှုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
PET စက်ကို ဖွင့်လိုက်သောအခါ၊ လူနာသည် အနီရောင် လေဆာအလင်းတန်းများကို မြင်ရမည်ဖြစ်သော်လည်း ယင်းအလင်းတန်းများကြောင့် မည်သည့်ခံစားမှုမျှ ရှိမည် မဟုတ်ပါ။
ဆရာဝန်များသည် ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် 2 ပတ်မှ 1 လအတွင်း ကုသမှုကို စတင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ ထိုသို့ စောင့်ဆိုင်းရခြင်းမှာ စစ်ဆေးမှုရလဒ်များအပေါ် အခြေခံ၍ အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) သည် ကြီးထွားနှုန်း နှေးကွေးသော ကင်ဆာရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) လူနာများသည် အများအားဖြင့် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး 2 ကြိမ်ဖြင့် စတင်ကုသကြသည်။
ထို့နောက် လူနာများသည် ကင်ဆာ၏ ကုသမှုအပေါ် တုံ့ပြန်ပုံကို သိရှိရန် ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ (imaging tests) ကို ခံယူရသည်။ ကုသမှုအပေါ် တုံ့ပြန်မှုကို ကြည့်ပြီး လူနာသည် ရောဂါပျောက်ကင်းရေးအတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (radiation treatment) လိုအပ်ခြင်းရှိ၊ မရှိ ဆုံးဖြတ်သည်။
ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) သို့မဟုတ် “Chemo” ဆိုသည်မှာ အစွမ်းထက်သော ဆေးဝါးများကို အသုံးပြု၍ ကင်ဆာကို ကုသသည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (radiation) သည် X-ray သို့မဟုတ် ပရိုတွန် ဓာတ်ရောင်ခြည်တန်းများကို အသုံးပြု၍၊ အကျိတ်များကို ကျုံ့စေပြီး ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးပေးသည်။
အန္တရာယ်နည်း အုပ်စု လူနာများသည် နောက်ထပ် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (chemotherapy) ကို ခံယူရန် မလိုအပ်ပါ။ ၎င်းတို့သည် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (radiation) ကို ခံယူရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (radiation) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် 3 ပတ်ခန့် ကြာမြင့်လေ့ရှိသည်။
အန္တရာယ် အလယ်အလတ်ရှိ အုပ်စု လူနာများ သည် နောက်ထပ် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) 1–2 ကြိမ်ကို ခံယူရမည်ဖြစ်ပြီး ကုသမှုအဆုံးတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) ကို ခံယူရနိုင်သည် သို့မဟုတ် မခံယူရနိုင်ပါ။
အန္တရာယ်မြင့် အုပ်စု လူနာများ သည် နောက်ထပ် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) 4 ကြိမ်ကို ခံယူရမည်ဖြစ်ပြီး ကုသမှုအဆုံးတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) ကို ခံယူရနိုင်သည် သို့မဟုတ် မခံယူရနိုင်ပါ။
အန္တရာယ်မြင့် အုပ်စု လူနာများ၏ ကုသမှုသည် ယေဘုယျအားဖြင့် 6–9 လ ကြာမြင့်လေ့ရှိသည်။ ကုသမှုအစီအစဉ်ပေါ် မူတည်၍၊ ခန္ဓာကိုယ် ပြန်လည်အားပြည့်လာစေရန် ကုသမှုအကြိမ်များအကြား “အနားယူသည့် ရက်သတ္တပတ်များ” ကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့က ထည့်သွင်းပေးနိုင်သည်။
1–2 နှစ်
ပထမ 2 နှစ်အတွင်း လူနာသည် 3–4 လတစ်ကြိမ် နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆေးမှုများအတွက် ပြန်လည် လာရောက်ရနိုင်သည်။
ဤစစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
3–4 နှစ်
နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆေးမှုများကို 6 လတစ်ကြိမ် ပြုလုပ်ရန် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။
5 နှစ်
နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆေးမှုများကို တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ပြုလုပ်ရန် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ၏ ရောဂါအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက် (Prognosis)
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) ၏ အသက်ရှင်နိုင်နှုန်း (Survival rate) သည် 95% ကျော် ရှိသည်။
ကုသမှု ပြီးဆုံးပြီးနောက် ရေရှည်ဆိုးကျိုးများနှင့် နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများ ဆိုသည်မှာ ကုသမှုခံယူပြီးနောက် လများစွာ သို့မဟုတ် နှစ်များစွာ ကြာမှ ပေါ်လာသော ကုသမှုဆိုင်ရာ ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများ သည် အသုံးပြုခဲ့သော ကုသမှုအမျိုးအစားပေါ် မူတည်သည်။ ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) မှ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူများသည် နှလုံးဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Heart problems) သို့မဟုတ် ဆင့်ပွားကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများနိုင်သည်။ သို့သော် ယင်းပြဿနာများမှာ ရှားပါးသည်။
အချို့သော ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ဆေးဝါးများနှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) များသည် ဘဝနောက်ပိုင်းတွင် ကင်ဆာဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ သို့သော် ယင်းအန္တရာယ်သည် နှစ်များတစ်လျှောက် လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ ဆရာဝန်များသည် ဆင့်ပွားကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်ရန် ကုသမှုများကို မည်သို့ ချိန်ညှိရမည်ကို လေ့လာသိရှိလာကြသည်။ ထိုတိုးတက်မှုများတွင် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) နှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) တို့၏ ပမာဏကို လျှော့ချအသုံးပြုခြင်းများ ပါဝင်သည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင်၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) ကို အသုံးမပြုတော့ပါ။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) မှ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူများသည် အခြားအရွယ်ရောက်ပြီးသူများထက် အချို့သော ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများကို ပိုမိုစောစီးစွာ သို့မဟုတ် ပိုမိုမကြာခဏ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ရခြင်းမှာ ပြဿနာများကို ကုသရန် ပိုမိုလွယ်ကူသည့် အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာသော လူနေမှုပုံစံဖြင့် နေထိုင်ရန် အရေးကြီးသည်။ အချို့သော ပြဿနာများကို ကျန်းမာညီညွတ်သော အစားအသောက်ပုံစံ၊ ပုံမှန် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု နှင့် ကောင်းမွန်သော အိပ်စက်မှုအလေ့အထများဖြင့် ကာကွယ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် လျော့နည်းစေနိုင်သည်။
ဟော့ဂ်ကင် လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Hodgkin lymphoma) မှ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူတိုင်းသည် ကုသမှုပေးခဲ့သော ဆေးကုသရေးဌာနမှ ကင်ဆာရှင်သန်ကျန်ရစ်သူ စောင့်ရှောက်မှုအစီအစဉ် (Survivorship care plan) ကို ရရှိသင့်သည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် လူနာ၏ ရောဂါအခြေအနေ၊ ကုသမှုမှတ်တမ်းနှင့် အနာဂတ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်ချက်များအကြောင်း အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။
—
ဤ St. Jude™ မှ အတူတကွ™ အွန်လိုင်းအရင်းအမြစ်သည် ဤဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသော မည်သည့် အမှတ်တံဆိပ်ထုတ်ကုန် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းကိုမျှ ထောက်ခံထားခြင်း မရှိပါ။
—
ပြန်လည်စစ်ဆေးထားသည်- ဩဂုတ်လ 2024 ခုနှစ်
လင်ဖိုးမာ ကင်ဆာ (Lymphoma) သည် ပြန်ရည်စနစ် (Lymphatic system) ၏ ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်သည်၊ ပြန်ရည်စနစ် (Lymphatic system) သည် ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Nodes)၊ ဂလင်းများ (Glands) နှင့် ပြန်ရည်ကြောများ (Vessels) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကွန်ရက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး လင်ဖိုဆိုက်များ (Lymphocytes) ကို ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ သယ်ဆောင်ပေးသည်။