ကျောက်ကပ်သည် သွေးထဲမှ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို ဖယ်ရှားပေးပါသည်။ ကင်ဆာကုသမှုသည် တစ်ခါတစ်ရံ ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
ကျောက်ကပ်များသည် လုပ်ဆောင်သင့်သည့်အတိုင်း အလုပ်မလုပ်သောအခါ ကျောက်ကပ်ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ အချို့သော ကျောက်ကပ်ပြဿနာများသည် ရုတ်တရက် ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ ဤအခြေအနေကို ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ်ထိခိုက်မိခြင်းဟု လူသိများသည်။ အခြားသော ကျောက်ကပ်ပြဿနာများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ဤအခြေအနေကို နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါဟု လူသိများသည်။ ပြင်းထန်သောအခြေအနေများတွင် ကျောက်ကပ်ရောဂါသည် ကျောက်ကပ်လုံးဝအလုပ်မလုပ်တော့သည့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်သွားနိုင်ပါသည်။
အချို့သော ရောဂါများ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ကုသမှုများသည် ရေတို သို့မဟုတ် ရေရှည် ကျောက်ကပ်ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သင့်ကလေးတွင် ကျောက်ကပ်ပြဿနာဖြစ်နိုင်ခြေနှင့် ကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများအကြောင်း သင်၏ စောင့်ရှောက်မှုပေးမည့်အဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပါ။
ကျောက်ကပ်ဆိုသည်မှာ ကျောရိုး၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်စီရှိ နံရိုးအိမ်အောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း 2 ခု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ပဲစေ့ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး သင်၏ လက်သီးဆုပ်ခန့် အရွယ်အစား ရှိကြပါသည်။ သင်သည် ကျောက်ကပ်နှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ရီနယ် (renal)၊ နက်ဖရို (nephro-)သို့မဟုတ် နက်ဖရွန် (nephron)ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းများကို ကြားဖူးကောင်း ကြားဖူးပါလိမ့်မည်။
ကျောက်ကပ်သည် သွေးကို သန့်စင်ပေးပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်မှ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများနှင့် ပိုလျှံနေသော အရည်များကို ဖယ်ရှားပေးခြင်းဖြင့် ဆီးကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။ ဆီးသည် ကျောက်ကပ်မှ ဆီးပြွန် (ureters) ဟုခေါ်သော ပြွန် ၂ ခုမှတစ်ဆင့် စီးဆင်းသွားပြီး ဆီးအိမ်ထဲသို့ စီးဝင်သွားပါသည်။ ဆီးကို ဆီးအိမ်ထဲတွင် သိုလှောင်ထားပြီး အပြင်ဆီးပြွန်မှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ စွန့်ထုတ်ပါသည်။ ကျောက်ကပ်၊ ဆီးပြွန်နှင့် ဆီးအိမ်တို့သည် ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ်ဟုခေါ်သော စနစ်တစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ကြပါသည်။
ကျန်းမာရေး ပြဿနာများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချက် ကောင်းမွန်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ကျောက်ကပ်သည်-
ကျောက်ကပ် ပြဿနာအများစုသည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ ပိုမိုဆိုးရွားလာသည့် အချိန်အထိ မည်သည့်လက္ခဏာမျှ ပြလေ့မရှိပါ။
ကျောက်ကပ် ပြဿနာများ၏ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
ကျောက်ကပ် ပြဿနာများသည် အောက်ပါကဲ့သို့သော ကျန်းမာရေး အခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်-
တံစဉ်ပုံသွေးနီဆဲလ်ရောဂါ (Sickle cell disease) ရှိသော ကလေးငယ်များသည် တံစဉ်ပုံသွေးနီဆဲလ်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်သည့် ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် တံစဉ်ပုံပုံသဏ္ဌာန် သွေးနီဥဆဲလ်များက ကျောက်ကပ်အတွင်းနှင့် ကျောက်ကပ်ပတ်လည်ရှိ သွေးနှင့် အောက်ဆီဂျင် စီးဆင်းမှုကို ပိတ်ဆို့ကာ ကျောက်ကပ် ပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကင်ဆာ သို့မဟုတ် အခြားပြင်းထန်သော ရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသည့် ကလေးငယ်များအတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး၊ ကီမိုဆေးသွင်းခြင်း၊ အခြားဆေးဝါးများ၊ ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများတွင် သုံးသည့် အရောင်ဆေးရည်နှင့် ခွဲစိတ်ကုသမှုများကဲ့သို့သော ဆေးကုသမှုများသည် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး အချို့သောအခြေအနေများတွင် ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်ပါသည်။
ကျောက်ကပ်ဧရိယာ သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်အနီး ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှုများနှင့် တစ်ကိုယ်လုံး ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးခြင်းတို့သည် ကျောက်ကပ် ပျက်စီးမှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ကျောက်ကပ်သည် သွေးကို သန့်စင်ပေးပြီး ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှ ဆေးဝါးများကို ဖယ်ရှားပစ်ရန် ကူညီပေးသည်။ အချို့သော ဆေးဝါးများသည် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ သင့်ကလေးသည် ဆေးဝါးများကို ပမာဏအများကြီးဖြင့် ရေရှည်သောက်သုံးပါက သို့မဟုတ် တစ်ပြိုင်နက်တည်းတွင် ဆေးဝါးအမျိုးမျိုးကို တွဲဖက်သောက်သုံးပါက ဤသို့ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။
ကျောက်ကပ် ပြဿနာများကို ပိုမိုဖြစ်ပွားစေနိုင်သည့် ဆေးဝါးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
ကျောက်ကပ်ခွဲစိတ်မှုအပြီးတွင် ဆီးပြွန်၊ ဆီးအိမ် သို့မဟုတ် အနီးနားရှိ သွေးကြောများ၌ ပျက်စီးမှု သို့မဟုတ် အမာရွတ်တစ်ရှူးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် အချို့သော လူနာများအတွက် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ကျောက်ကပ်တစ်ခုလုံး သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားထားသော လူနာများသည် နောင်တစ်ချိန်တွင် ကျောက်ကပ် ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသည်။ ကျန်းမာသော ကျောက်ကပ် 1 ခုတည်းသာ ရှိသည့်တိုင်အောင် လူတစ်ယောက်သည် သာမန်ဘဝအတိုင်း နေထိုင်နိုင်ပြီး ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချက် ကောင်းမွန်စွာ ရှိနေနိုင်ဆဲဖြစ်ကြောင်း သိထားရန် အရေးကြီးပါသည်။
ရိုးတွင်းခြင်ဆီ (စတမ်ဆဲလ်) အစားထိုးကုသမှုများသည် နောင်တစ်ချိန်တွင် ကျောက်ကပ် ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးကုသမှု ခံယူထားသော လူနာများသည် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်းတို့၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သင့်ပါသည်။ ကင်ဆာရောဂါမှ ပြန်လည်သက်သာလာသူများသည် မိမိတို့၏ကင်ဆာအလွန် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ် မိတ္တူကို မိမိတို့ကို ကုသပေးနေသည့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူအားလုံးအား ပြသထားသင့်ပါသည်။
ရောဂါတစ်ခုခု၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် သွေးပေါင်ချိန် အလွန်အမင်း ကျဆင်းခြင်း (ရှော့ခ်ရခြင်း) တို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် နှလုံးနှင့် အသည်း ကဲ့သို့သော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ အလုပ်မလုပ်တော့သည့်အခါတွင်လည်း ကျောက်ကပ် ပြဿနာများသည် နောက်ဆက်တွဲအနေနှင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။
အကယ်၍ သင့်ကလေးသည် ကျောက်ကပ် ပြဿနာဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိပါက ကုသရေးအဖွဲ့သည် ၎င်းတို့၏ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် ပြောင်းလဲသွားခြင်း ရှိ၊ မရှိနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သည်ကို သိရှိနိုင်ရန် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပါလိမ့်မည်။ စစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
ကျောက်ကပ် ပြဿနာများအတွက် ကုသမှုသည် ၎င်းတို့ ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းနှင့် သင့်ကလေး၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ကျောက်ကပ် ပြဿနာအချို့သည် ပေါ့ပါးပြီး ရေတိုသာ ဖြစ်တတ်သော်လည်း အချို့မှာမူ ပြင်းထန်ပြီး နာတာရှည် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
သင့်ကုသရေးအဖွဲ့တွင် ကျောက်ကပ်အထူးကုဆရာဝန် (nephrologist) သို့မဟုတ် ဆီးနှင့် ကျောက်ကပ်ခွဲစိတ်အထူးကုဆရာဝန် (urologist) ကဲ့သို့သော အထူးကုဆရာဝန်များ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ Nephrologist ဆိုသည်မှာ ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းတို့တွင် အထူးပြုသော ဆရာဝန် ဖြစ်သည်။ Urologist ဆိုသည်မှာ ဆီးလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို ရောဂါရှာဖွေ ကုသပေးသည့် ခွဲစိတ်ဆရာဝန် ဖြစ်သည်။
အခြေအနေအများစုတွင် ကျောက်ကပ် ပြဿနာများကို ဖြစ်ပွားစေသည့် အရင်းအမြစ် အကြောင်းရင်းကို ကုသပေးခြင်းဖြင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော ကျောက်ကပ်ရောဂါ သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ် ပျက်စီးခြင်းရှိသူများသည် အောက်ပါတို့ လိုအပ်နိုင်သည်-
ကျောက်ကပ် ပြဿနာများအတွက် ရောဂါပြန်လည်သက်သာနိုင်ခြေ အခြေအနေမှာ မည်သည့်အရာက ပြဿနာဖြစ်စေသနည်းဟူသည့် အချက်နှင့် လူနာ၏ ကုသမှုအပေါ် တုံ့ပြန်မှုတို့အပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။
နာတာရှည် ကျောက်ကပ် ပြဿနာများ၊ ကုသမှုများနှင့် ကျောက်ကပ်ဆေးရခြင်းတို့သည် လူမှုဘဝ အရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ နာတာရှည် ကျောက်ကပ် ပြဿနာရှိသော ကလေးငယ်များသည် ပုံမှန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ကြီးထွားမှုပိုင်းတွင် ပြဿနာများ ရှိလာနိုင်ပါသည်။ ဤစိန်ခေါ်မှုများသည် လူကြီးဘဝအထိ ဆက်လက် ပါရှိသွားနိုင်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော ကျောက်ကပ် ပြဿနာများသည် သင့်ကလေး၏ သက်တမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ အချက်အလက်များ ရယူရန် အကောင်းဆုံးသော အရင်းအမြစ် ဖြစ်ပါသည်။
အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ကျောက်ကပ် ပြဿနာရှိနေပါက နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများ မဖြစ်ပွားစေရန် ဆေးကုသမှု ခံယူဖို့ အရေးကြီးပါသည်။ သင် ကူညီပေးနိုင်သည့် အဆင့်အချို့မှာ-
—
ပြန်လည်သုံးသပ်သည့်ရက်စွဲ- နိုဝင်ဘာလ 2024 ခုနှစ်
ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းသည် သင့်ကလေး၏ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမှုနှင့် ကျန်းမာသက်သာမှုအတွက် အရေးကြီးပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ကုသမှုဆိုင်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ အကြောင်းကို နောက်ထပ်လေ့လာဖတ်ရှုပါ။
တံစဉ်ပုံသွေးနီဆဲလ်ရောဂါ (Sickle cell disease) သည် ကျောက်ကပ်များကို ပျက်စီးစေနိုင်ပြီး ကျောက်ကပ်ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ တံစဉ်ပုံသွေးနီဆဲလ်ကြောင့် ဖြစ်သည့် အာရုံကြောဆိုင်ရာရောဂါ (sickle cell neuropathy) ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းနှင့် ကုသမှုများအကြောင်းကို လေ့လာကြည့်ပါ။
ပုံသဏ္ဍာန်မမှန်သော သွေးနီဥများက သွေးကြောများကို ပိတ်ဆို့ပြီး ခန္ဓာကိုယ်သို့ သွေးနှင့် အောက်ဆီဂျင် ရောက်ရှိမှုကို လျော့နည်းစေသည့်အခါ နာကျင်မှုဖြစ်စဉ် (ပြင်းထန်စွာ နာကျင်မှုကို ခံစားရခြင်း) ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ နာကျင်မှုဖြစ်စဉ်များကို စီမံခန့်ခွဲကုသနိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို လေ့လာပါ။