ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ (Kidney Tumors)
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ (Kidney tumors) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။
ကျောက်ကပ် အကျိတ်များသည် ကျောက်ကပ်တစ်ရှူးများအတွင်း ကင်ဆာဆဲလ်များ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဖြစ်ပွားသည်။ ဤအကျိတ်များသည် ကလေးကင်ဆာရောဂါများ အားလုံး၏ 7% ခန့် ရှိသည်။
ကလေးများတွင် ဖြစ်ပွားသော ကျောက်ကပ်အကျိတ်များသည် အမျိုးအစားအမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) (နက်ဖရိုဘလက်စတိုမာ (Nephroblastoma)) သည် ကလေးများတွင် ဖြစ်ပွားသော ကျောက်ကပ်အကျိတ် အမျိုးအစားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကျောက်ကပ်များသည် ဝမ်းဗိုက်၏ နောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး ကျောရိုး၏ ဘေးနှစ်ဖက်၌ တည်ရှိသော ကိုယ်အင်္ဂါအစုံ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သွေးကို စစ်ထုတ်သန့်စင်ပေးသည်။ ကျောက်ကပ်များသည် ဆီးကိုလည်း ထုတ်လုပ်ပေးသည်။
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ကို နက်ဖရိုဘလက်စတိုမာ (Nephroblastoma) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် ကလေးများတွင် အဖြစ်အများဆုံး ကျောက်ကပ်ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် ကလေး 500 ခန့်တွင် ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ရှိသည်ဟု ရောဂါ ရှာဖွေအတည်ပြုရသည်။ ဤရောဂါကို အသက် 5 နှစ်အောက် ကလေးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။
ကျောက်ကပ် ဆဲလ် ကင်ဆာ (cell carcinoma) သည် အသက် 15–19 နှစ်အရွယ် ဆယ်ကျော်သက်များတွင် အဖြစ်အများဆုံး ကျောက်ကပ်အကျိတ် ဖြစ်သည်။
အခြားသော ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- ကျောက်ကပ်၏ ကြည်လင်သော ဆဲလ် ဆားကိုမာ (Clear cell sarcoma)
- ကင်ဆာဆန်သော ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ် (Malignant rhabdoid tumor)
- မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Mesoblastic nephromas)
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကင်ဆာသည် ရောဂါရှာဖွေ အတည်မပြုမီကတည်းက အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့ပြီး ဖြစ်နေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် သင့်ကလေးတွင် ဖြစ်ပွားသော အကျိတ်အမျိုးအစားပေါ် မူတည်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) သည် ဦးနှောက်သို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း ဖြစ်ခဲသည်။
ကင်ဆာ ပျံ့နှံ့နိုင်သော နေရာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
- အဆုတ်များ
- အသည်း
- အရိုးများ
- ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes)
ကျောက်ကပ်အကျိတ် အများစုအတွက် ကုသမှုသည် အကျိတ်အမျိုးအစားပေါ် မူတည်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ (Kidney tumors) ၏ ကုသမှုနှင့် ရောဂါအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက် (Prognosis) သည် အကျိတ်အမျိုးအစားနှင့် အခြားအင်္ဂါများသို့ ပျံ့နှံ့မှုရှိ၊ မရှိပေါ် မူတည်သည်။ သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များ ရရှိရန် အကောင်းဆုံးသူ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- ဝမ်းဗိုက်တွင် အဖုရှိခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း
- ဆီးထဲ သွေးပါခြင်း
- ဝမ်းဗိုက် နာကျင်ခြင်း
- သွေးတိုးခြင်း
- ဖျားခြင်း
- ခံတွင်းပျက်ခြင်း
- ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်း
- ဝမ်းချုပ်ခြင်း ကုသမှု ခံယူပြီးနောက်လည်း မသက်သာခြင်း
- မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
- စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း
- အလွန်အမင်း ရေဆာခြင်း
- ပျို့အန်ခြင်း
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ၏ ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားစေသော အကြောင်းရင်းများ
အချို့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာစုများ သို့မဟုတ် အခြားကျန်းမာရေးအခြေအနေများ သည် ကျောက်ကပ်အကျိတ် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ သို့သော် ကျောက်ကပ်အကျိတ်အများစုသည် မျိုးရိုးဗီဇကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်း မဟုတ်ပါ။
ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အခြေအနေများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- ဝါဂါ ရောဂါလက္ခဏာစု (WAGR syndrome)
- ဒင်းနစ်-ဒရက်ရှ် ရောဂါလက္ခဏာစု (Denys-Drash syndrome)
- ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားမှု လွန်ကဲသော ရောဂါလက္ခဏာစုများ (Overgrowth syndromes) (ဘက်ဝစ်-ဝီဒီမန်း ရောဂါလက္ခဏာစု (Beckwith-Wiedemann syndrome) ကဲ့သို့သော)
သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့က အကျိတ်သည် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အခြေအနေတစ်ခုကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်ဟု ယူဆပါက၊ မျိုးရိုးဗီဇစစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ရန် အကြံပြုနိုင်သည်။
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များကို ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုခြင်း
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များကို ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုရန် အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်-
- လူနာ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝင်
- ကင်ဆာရောဂါသည် မိသားစုတွင် မျိုးရိုးလိုက် ဖြစ်ပွားခြင်း ရှိ၊ မရှိ သိရှိနိုင်ရန် မိသားစုကျန်းမာရေး ရာဇဝင်။
- ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှု
- သွေးနှင့် ဆီးကို စစ်ဆေးသည့် ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- သွေးဆဲလ်အရေအတွက် အပြည့်အစုံစစ်ဆေးခြင်း (Complete Blood Count)
- အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို စစ်ဆေးသည့် စစ်ဆေးမှုများ
- ဆိုဒီယမ်၊ ကလိုရိုက်၊ မဂ္ဂနီဆီယမ်၊ ပိုတက်စီယမ်နှင့် ကယ်လ်စီယမ် ပမာဏများကို စစ်ဆေးသည့် အီလက်ထရိုလိုက် စစ်ဆေးမှုများ (Electrolyte tests)
- ဆီးအတွင်း သကြားဓာတ်၊ ပရိုတင်း၊ သွေးနှင့် ဘက်တီးရီးယားများ ရှိမရှိ စစ်ဆေးသည့် ဆီးစစ်ဆေးမှု (Urinalysis)
- အကျိတ်ရှိ၊ မရှိ၊ အကျိတ်၏ အရွယ်အစား မည်မျှရှိသည်နှင့် အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့မှု ရှိ၊ မရှိ သိရှိနိုင်ရန် ဝမ်းဗိုက်ကို ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးခြင်း။
- အကျိတ်မှ ထုတ်ယူထားသော တစ်ရှူးကို စစ်ဆေးခြင်း။ ဤစစ်ဆေးမှုသည် ကင်ဆာအမျိုးအစားနှင့် ပတ်သက်၍ ဆရာဝန်များကို ပိုမိုသိရှိစေသည်။ ယင်းကို အသားစနမူနာယူ စစ်ဆေးခြင်း (Biopsy) လုပ်နေစဉ်ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် အကျိတ်ကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားပြီးနောက်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်နိုင်သည်။
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ (Kidney tumors) ၏ ရောဂါအဆင့်
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ (Kidney tumors) ကို အကျိတ်၏ အရွယ်အစားနှင့် ကင်ဆာ ပျံ့နှံ့မှု ရှိ၊ မရှိအပေါ် မူတည်၍ အမျိုးအစားခွဲခြား သတ်မှတ်သည်။ ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ၊ ခွဲစိတ်ကုသမှုနှင့် ရောဂါဗေဒစစ်ဆေးချက် (Pathology) တို့မှ ရရှိသော အချက်အလက်များသည် ရောဂါအဆင့်ကို သတ်မှတ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်။ ကျောက်ကပ်အကျိတ် (Kidney tumor) အမျိုးအစားအားလုံးအတွက်-
- အဆင့် 1 နှင့် အဆင့် 2 ရောဂါအဆင့်များသည် ကင်ဆာသည် ကျောက်ကပ်ပြင်ပသို့ မပျံ့နှံ့သေးကြောင်း ဆိုလိုသည်။
- အဆင့် 3 ရောဂါအဆင့်တွင် ကင်ဆာသည် ကျောက်ကပ်ပြင်ပသို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကင်ဆာသည် ဝမ်းဗိုက်အတွင်း၌သာ ရှိသေးသည်။
- အဆင့် 4 ရောဂါအဆင့်တွင် ကင်ဆာသည် ဝမ်းဗိုက်ပြင်ပသို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အောက်ပါနေရာများတွင် ရှိနေနိုင်သည်-
- ရင်ဘတ်ပိုင်း
- ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes)
- အဆင့် 5 ရောဂါအဆင့် (ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) အတွက်သာ) သည် ကျောက်ကပ်နှစ်ဖက်လုံး ထိခိုက်နေကြောင်း ဆိုလိုသည်။
ကင်ဆာသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားသော လူနာများတွင် ရောဂါအခြေအနေခန့်မှန်းချက် (Prognosis) ပိုမိုဆိုးရွားသည်။ အကြောင်းမှာ ကင်ဆာရောဂါသည် ပိုမိုပြင်းထန်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကုသရန်လည်း ပိုမိုခက်ခဲသည်။
ကျောက်ကပ်အကျိတ် အမျိုးအစားများ
-
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor)
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) (WT) ကို နက်ဖရိုဘလက်စတိုမာ (Nephroblastoma) ဟုလည်း ခေါ်ပြီး၊ ကလေးများတွင် အဖြစ်အများဆုံး ကျောက်ကပ်ကင်ဆာ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် လူနာအသစ် 500 ခန့် တွေ့ရှိရသည်။ ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုသော လူနာများ၏ 75% ခန့်မှာ အသက် 5 နှစ်အောက် ကလေးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) သည် ကျောက်ကပ်တစ်ဖက် သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ရှိသော ကလေးများသည် ကျောက်ကပ် နှစ်ဖက်လုံး ထိခိုက်ပါက (Bilateral) အသက် 2–3 နှစ်ခန့်တွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ကပ်တစ်ဖက်တည်း ထိခိုက်ပါက (Unilateral) အသက် 3–4 နှစ်ခန့်တွင်လည်းကောင်း ရောဂါ ရှာဖွေအတည်ပြုလေ့ရှိသည်။
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) သည် ကလေးငယ်များတွင် အဓိက ဖြစ်ပွားသော ကျောက်ကပ်ကင်ဆာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကုသမှုများအကြောင်းကို ဤဗီဒီယိုတွင် လေ့လာနိုင်သည်။
ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်တွင် လူနာများ၏ 5–10% ခန့်တွင် ကျောက်ကပ်နှစ်ဖက်လုံး ထိခိုက်သော (Bilateral) သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်တစ်ခုအတွင်း အကျိတ်အများအပြားရှိသော (Multicentric) ရောဂါအခြေအနေကို တွေ့ရသည်။
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော အောက်ပါ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ပါဝင်သည်-
- ဝမ်းဗိုက်တွင် အဖုရှိခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း
- ဆီးထဲ သွေးပါခြင်း
- ဝမ်းဗိုက် နာကျင်ခြင်း
- သွေးတိုးခြင်း
- ဖျားနာခြင်း
- ခံတွင်းပျက်ခြင်း
- ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်း
- ဝမ်းချုပ်ခြင်း
- မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
- အလွန်အမင်း ရေဆာခြင်း
- ပျို့အန်ခြင်း
အချို့ကလေးများသည် ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ရောဂါ ရှာဖွေအတည်မပြုမီ လပေါင်းများစွာ ဝမ်းချုပ်ခြင်း (Constipation) အတွက် ကုသမှု ခံယူနေကြရသည်။
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ မြင့်မားစေသော အကြောင်းအရင်းများ
အခြေအနေ အများစုတွင်၊ ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းကို ရှင်းလင်းစွာ မသိရှိရပါ။
- ဤရောဂါသည် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများတွင် ဖြစ်ပွားနှုန်း တူညီကြသည်။
- အမျိုးသမီးများတွင် ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုချိန်၌ ကျောက်ကပ်နှစ်ဖက်လုံး ထိခိုက်နေခြင်းကို ပိုမိုတွေ့ရနိုင်သည်။
- ဤရောဂါကို လူဖြူကလေးများထက် လူမည်းကလေးများတွင် ပိုမိုတွေ့ရသည်။
- အာရှလူမျိုးများတွင်မူ ဖြစ်ပွားမှု နည်းပါးသည်။
- ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) လူနာများ၏ 10% ခန့်တွင် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသော မျိုးရိုးလိုက် ရောဂါအခြေအနေများ ရှိကြသည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- ဝါဂါ ရောဂါလက္ခဏာစု (WAGR syndrome)
- ဒင်းနစ်-ဒရက်ရှ် ရောဂါလက္ခဏာစု (Denys-Drash syndrome)
- ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားမှု လွန်ကဲသော ရောဂါလက္ခဏာစုများ (Overgrowth syndromes) (ဘက်ဝစ်-ဝီဒီမန်း ရောဂါလက္ခဏာစု (Beckwith-Wiedemann syndrome) ကဲ့သို့သော)
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) အား ကုသမှု
သင့်ကလေးတွင် ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ရှိနိုင်သည်ဟု ကုသရေးအဖွဲ့က ယူဆပါက၊ ကျောက်ကပ်ကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်ကုသမှု ကို အများအားဖြင့် ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။
ကျောက်ကပ် 1 ဖက်တည်း ထိခိုက်ပါက၊ ကျောက်ကပ်တစ်ခုလုံးကို မကြာခဏ ဖယ်ရှားလေ့ရှိသည်။ လူများသည် ကျောက်ကပ် 1 ဖက်တည်းဖြင့်လည်း ပုံမှန်ကျန်းမာသော ဘဝကို နေထိုင်နိုင်သည်။
သင့်ကလေး၏ ကျောက်ကပ်အကျိတ်ကို ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်တွင် ဖယ်ရှား၍ မရနိုင်ပါက သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်နှစ်ဖက်လုံးတွင် အကျိတ်များ ရှိပါက၊ ခွဲစိတ်ကုသမှု မပြုလုပ်မီ ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ကို ခံယူရမည် ဖြစ်သည်။
သင့်ကလေးတွင် ကျောက်ကပ်နှစ်ဖက်လုံး၌ ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ရှိပါက၊ ကျောက်ကပ်တစ်ဖက်စီ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကိုသာ ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်ကုသမှု ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ခွဲစိတ်ကုသမှုပြီးနောက် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ကို ထပ်မံ ခံယူရမည် ဖြစ်သည်။
သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေပေါ် မူတည်၍၊ ကုသမှုတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation therapy)လည်း ပါဝင်နိုင်သည်။
သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသော လူနာများသည် ဆေးပညာသုတေသန စမ်းသပ်ကုသမှု (Clinical trial)တွင် ပါဝင်ရန် စဉ်းစားနိုင်သည်။
ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) ၏ ရောဂါအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက် (Prognosis)
ယေဘုယျအားဖြင့်၊ ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) သည် ပျောက်ကင်းနိုင်သော ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပြင်းထန်မှုနည်းသော တစ်ရှူးဖွဲ့စည်းပုံ (Histology) ရှိသည့် ဝီလမ်စ်အကျိတ် (Wilms tumor) လူနာများ၏ ငါးနှစ် အသက်ရှင်နိုင်နှုန်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် 90% ကျော် ရှိသည်။
ရောဂါအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက် (Prognosis) သည် အောက်ပါအချက်များပေါ် မူတည်သည်-
- ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုချိန် အသက်အရွယ်။ အသက် 10 နှစ်မတိုင်မီ ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိသော လူနာများသည် အများအားဖြင့် ရောဂါအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက် ပိုကောင်းသည်။
- ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုချိန်ရှိ ကင်ဆာအဆင့်
- အကျိတ်၏ ရောဂါဗေဒစစ်ဆေးချက် (Pathology) (အကျိတ်ဆဲလ်များကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်း (Microscope) ဖြင့် ကြည့်ရှုသည့်အခါ တွေ့ရသည့် ပုံသဏ္ဌာန်) နှင့်/ သို့မဟုတ် အကျိတ်၏ မော်လီကျူးဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ အကျိတ်ဆဲလ်များကို အခြေအနေကောင်း သို့မဟုတ် အခြေအနေမကောင်း ဟူ၍ သတ်မှတ်သည်။
- အခြေအနေမကောင်းသော တစ်ရှူးဖွဲ့စည်းပုံ (histology) (ဆဲလ်ပုံသဏ္ဌာန် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ပြောင်းလဲခြင်း (Anaplasia) ဟုလည်း ခေါ်သည်) ဆိုသည်မှာ လျင်မြန်စွာ ကွဲတတ်ပြီး ပွားများသော ကင်ဆာဆဲလ်များ ပိုမိုများပြားပြီး ပုံမှန်ဆဲလ်များနှင့် အလွန်ကွာခြားနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဤဆဲလ်များသည် ကုသရန် ပိုမိုခက်ခဲပြီး အသက်ရှင်နိုင်နှုန်း နိမ့်ကျခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ၎င်းတို့သည် နေရာတစ်ခုတည်းတွင်သာ ရှိနိုင်သည် (Focal) သို့မဟုတ် အကျိတ်တစ်ခုလုံးအနှံ့ ပျံ့နှံ့နေနိုင်သည် (Diffuse)။
- အကျိတ်၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်များနှင့် မော်လီကျူး ဇီဝအမှတ်အသားများ (Molecular markers)
- ကင်ဆာ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း ရှိ၊ မရှိ
သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များ ရရှိရန် အကောင်းဆုံးသူ ဖြစ်သည်။
-
ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma)
ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) (RCC) သည် ကလေးများတွင် တွေ့ရခဲသော ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်သည်။ ကျောက်ကပ်အကျိတ်များသည် ကလေးကင်ဆာရောဂါများ အားလုံး၏ 7% ခန့် ရှိသည်။ RCC သည် ထိုကျောက်ကပ်အကျိတ်များ၏ 5% ခန့်သာ ရှိသည်။
RCC ကို အသက် 15–19 နှစ်အရွယ် ဆယ်ကျော်သက်များတွင် ပိုမိုတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူများတွင် အဖြစ်အများဆုံး ကျောက်ကပ်ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်သည်။ RCC ၏ အမျိုးအစားခွဲများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- ထရန်စလိုကေးရှင်း အမျိုးအစား (Translocation type)
- ကြည်လင်သောဆဲလ် (Clear-cell)
- ပက်ပီလာရီ (Papillary)
- အမျိုးအစားခွဲခြား၍ မရသော အမျိုးအစား (Unclassified)
RCC ရှိသော ကလေးများကို အရွယ်ရောက်ပြီးသူများထက် ပိုမိုအဆင့်မြင့်သော ကင်ဆာအခြေအနေတွင် ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုရလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ကလေးများ၏ ကုသမှုရလဒ်သည် ပိုမိုကောင်းမွန်လေ့ရှိသည်။ ကင်ဆာသည် အနီးအနားရှိ ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes) သို့ ပျံ့နှံ့သွားသည့်တိုင် ဤအချက်သည် မှန်ကန်ဆဲ ဖြစ်သည်။
ကင်ဆာသည် ကျောက်ကပ်နှင့် ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes) ကို ကျော်လွန်၍ အဆုတ် သို့မဟုတ် အသည်း ကဲ့သို့သော နေရာများသို့ ပျံ့နှံ့သွားပါက၊ ရောဂါအခြေအနေခန့်မှန်းချက် (Prognosis) သည် မကောင်းနိုင်ပါ။
ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ
RCC တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများမှာ အောက်ပါတို့ ဖြစ်သည်-
- ဝမ်းဗိုက်တွင် အဖုရှိခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း
- ဆီးထဲ သွေးပါခြင်း
- ဝမ်းဗိုက် နာကျင်ခြင်း
အခြားသော ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
- သွေးတိုးခြင်း
- ဖျားခြင်း
- ခံတွင်းပျက်ခြင်း
- ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်း
- ဝမ်းချုပ်ခြင်း
ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ မြင့်မားစေသော အကြောင်းရင်းများ
အချို့သော မျိုးရိုးလိုက် အခြေအနေများ သည် ကလေးများတွင် ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- ဗွန် ဟစ်ပယ်-လင်ဒေါ ရောဂါ (Von Hippel-Lindau disease)
- တျူဘရပ်စ် စကလီရိုစစ် (Tuberous sclerosis)
- မျိုးရိုးလိုက် လီယိုမိုင်အိုမာတိုစစ် (Hereditary leiomyomatosis) နှင့် ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ ရောဂါလက္ခဏာစု (renal cell carcinoma syndrome) (HLRCC)
- မိသားစုအတွင်း မျိုးရိုးလိုက်သော အခြား မျိုးရိုးဗီဇ ပြောင်းလဲမှုများ
ကျောက်ကပ်အတွင်းပိုင်း မက်ဒူလာ ကင်ဆာ (Renal medullary carcinoma) သည် ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) ၏ ရှားပါးသော အမျိုးအစားတစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး တံစဉ်ပုံသဏ္ဌာန် သွေးနီဥရောဂါ (Sickle cell disease) နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။
ကလေးဘဝ ကင်ဆာရောဂါများအတွက် ယခင်က ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) သို့မဟုတ် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ခံယူခဲ့ဖူးခြင်းသည် ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ၊ အထူးသဖြင့် ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသော အကြောင်းအရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) ၏ ကုသမှု
ကျောက်ကပ်နှင့် ထိခိုက်နေသော ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes) ကို ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်ကုသမှု သည် ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) အတွက် အဓိက ကုသမှုဖြစ်သည်။
RCC သည် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) သို့မဟုတ် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ကို ကောင်းစွာ မတုံ့ပြန်ပါ။ ဤကင်ဆာအမျိုးအစားအတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation therapy) မရှိသေးပါ။
အကျိတ်ငယ်များကို ကင်ဆာဆဲလ်များကို အေးခဲစေခြင်း သို့မဟုတ် လောင်ကျွမ်းစေခြင်းဖြင့် ဖျက်ဆီးသော အဘလေးရှင်း ကုသမှု (Ablation) ဖြင့် ကုသနိုင်သည်။
အဆင့်မြင့် RCC သို့မဟုတ် အပြည့်အဝ ဖယ်ရှား၍ မရနိုင်သော ပစ်မှတ်ထားကုသနိုင်သည့် ရောဂါနေရာ (Targetable lesion) ရှိသည့် RCC လူနာများတွင် ကိုယ်ခံအားကုထုံး (Immunotherapy) ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
အချို့သော ပစ်မှတ်ထားကုသမှုများကိုလည်း အဆင့်မြင့် RCC ရှိသော အရွယ်ရောက်ပြီးသူများတွင် အသုံးပြုခဲ့ဖူးသော်လည်း ကလေးများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လေ့လာထားခြင်း မရှိသေးပါ။
သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသော လူနာများသည် ဆေးပညာသုတေသန စမ်းသပ်ကုသမှု (Clinical trial)တွင် ပါဝင်ရန် စဉ်းစားနိုင်သည်။
ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) ၏ ရောဂါအခြေအနေခန့်မှန်းချက် (Prognosis)
ကျောက်ကပ်ဆဲလ် ကင်ဆာ (Renal Cell Carcinoma) လူနာများ၏ ပျောက်ကင်းနိုင်ခြေသည် အောက်ပါအချက်များပေါ် မူတည်သည်-
- ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်ရှိ ကင်ဆာအဆင့်
- အဆင့် 1- 90%
- အဆင့် 2- 80%
- အဆင့် 3- 70%
- အဆင့် 4- 15%
- ခွဲစိတ်ကုသမှုဖြင့် အကျိတ်ကို အပြည့်အဝ ဖယ်ရှားနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ
- ကင်ဆာ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း (Recurrent cancer) ရှိ၊ မရှိ
သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များ ရရှိရန် အကောင်းဆုံးသူ ဖြစ်သည်။
-
ရှားပါးသော ကလေးဘဝ ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ (childhood kidney tumors) တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- ကင်ဆာဆန်သော ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ် (Malignant rhabdoid tumor)
- ကျောက်ကပ်၏ ကြည်လင်သော ဆဲလ် ဆားကိုမာ (Clear cell sarcoma)
- မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Mesoblastic nephromas)
ကျောက်ကပ်၏ ကင်ဆာဆန်သော ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ် (Malignant rhabdoid tumor)
ကင်ဆာဆန်သော ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ် (Malignant rhabdoid tumor) (MRT) ကို မွေးကင်းစကလေးများနှင့် ကလေးငယ်များတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ ဤအကျိတ်များကို ရောဂါအခြေအနေ ပိုမိုအဆင့်မြင့်လာမှသာ ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုရလေ့ရှိသည်။
ကျောက်ကပ်၏ ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ် (Rhabdoid tumor) သည် ဦးနှောက်နှင့် အဆုတ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကျောက်ကပ်၏ ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ် (Rhabdoid tumor) သည် အမျိုးအစားမမှန်သော တီရာတွိုက်-ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ် (Atypical Teratoid Rhabdoid Tumor)ဟုခေါ်သော ဦးနှောက်အကျိတ်နှင့်အတူ တစ်ချိန်တည်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ်များ (Rhabdoid tumors) တွင် တူညီသော မျိုးရိုးဗီဇ ပြောင်းလဲမှုတစ်မျိုး ရှိသည်။ ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုပြီးနောက် သင့်မိသားစုအတွက် မျိုးရိုးဗီဇ စစ်ဆေးမှု ကို စဉ်းစားနိုင်သည်။
ကလေးများတွင် ဤမျိုးရိုးဗီဇ ပြောင်းလဲမှု (Mutation) သည် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ဆဲလ်တိုင်း၌ ရှိနေနိုင်သည်။
သင့်ကလေးတွင် ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ် (Rhabdoid tumor) ရှိပါက၊ မျိုးရိုးဗီဇ အကြံပေးပညာရှင် နှင့် တွေ့ဆုံနိုင်ပြီး ဆွေးနွေးမှုတွင် အကျိတ်ဆဲလ်များနှင့် ပုံမှန်ကျန်းမာသော ဆဲလ်များကို စစ်ဆေး၍ ဤအကျိတ်များ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သော မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများ (mutations) ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးခြင်းအကြောင်း ဆွေးနွေးနိုင်သည်။
MRT အတွက် ခွဲစိတ်ကုသမှုလိုအပ်သည်။ ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ဆေးဝါးများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် အဓိက ကုသမှုဖြစ်သည်။ သုတေသီများသည် ဆေးပညာသုတေသန စမ်းသပ်ကုသမှုများ (Clinical trials)မှတစ်ဆင့် အခြား ကုသမှုနည်းလမ်းများကို လေ့လာရှာဖွေနေကြသည်။
ရက်ဘ်ဒွိုက်အကျိတ် (Rhabdoid tumor) ရှိသော အသက်ပိုကြီးသည့် လူနာများတွင် ပြန်လည်သက်သာနိုင်ခြေ ပိုမိုကောင်းမွန်လေ့ရှိသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် MRT ရှိသော ကလေးများ၏ အလုံးစုံ အသက်ရှင်နိုင်နှုန်းသည် 50% အောက်သာ ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ ပျံ့နှံ့သွားသော ရောဂါအခြေအနေရှိသည့် ကလေးများ၏ ရေရှည်ရောဂါအခြေအနေခန့်မှန်းချက်သည် မကောင်းပါ။
သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များ ရရှိရန် အကောင်းဆုံးသူ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ကပ်၏ ကြည်လင်သော ဆဲလ် ဆားကိုမာ (Clear cell sarcoma)
ကျောက်ကပ်၏ ကြည်လင်သောဆဲလ် ဆားကိုမာ (Clear Cell Sarcoma) (CCSK) သည် အလွန်ရှားပါးသော ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကလေးများတွင် ဖြစ်ပွားသော ကျောက်ကပ်အကျိတ်များ (Pediatric kidney tumors) ၏ 3% အောက်သာ ရှိသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် ကလေး 20 ခန့်ကိုသာ ကျောက်ကပ်၏ ကြည်လင်သောဆဲလ် ဆားကိုမာ (Clear Cell Sarcoma) ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုရသည်။
ဤရောဂါကို အသက် 1–4 နှစ်အရွယ် ကလေးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ ၎င်းကို ယောကျ်ားလေးများတွင် ပိုမိုတွေ့ရသည်။
အခြားသော ကျောက်ကပ်အကျိတ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက၊ CCSK သည် အရိုးများသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ခြေ ပိုမိုများသည်။ သို့သော် လူနာများ၏ 5% အောက်တွင်သာ ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုချိန်၌ ကင်ဆာ ပျံ့နှံ့နေပြီး ဖြစ်သည်။
ကင်ဆာ ပျံ့နှံ့လေ့ရှိသော နေရာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
- အဆုတ်
- အရိုး
- ဦးနှောက်
- တစ်ရှူးပျော့
CCSK အတွက် ကုသမှုတွင် ကျောက်ကပ်ကို ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်ကုသမှု ပါဝင်သည်။ ခွဲစိတ်ကုသမှု ပြီးနောက် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) နှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) တို့ကိုလည်း ခံယူရနိုင်သည်။ အနာဂတ်တွင်၊ ပစ်မှတ်ထားကုသမှုများ (Targeted therapies) ကဲ့သို့သော အခြားကုသမှုနည်းလမ်းများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ဖွယ် ရှိသည်။
CCSK အတွက် ကုသမှုခံယူထားသော ကလေးများတွင် နောင်တစ်ချိန်၌ အကျိတ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ရှိသည်။ ရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော နေရာများမှာ ဦးနှောက်နှင့် အဆုတ်တို့ ဖြစ်သည်။
ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုချိန်၌ အသက်ငယ်ခြင်းနှင့် ရောဂါပျံ့နှံ့မှု ပိုမိုများပြားခြင်းတို့သည် ကုသမှုရလဒ် ပိုမိုမကောင်းနိုင်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များ ရရှိရန် အကောင်းဆုံးသူ ဖြစ်သည်။
မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Mesoblastic Nephroma) သို့မဟုတ် မွေးရာပါ မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Congenital Mesoblastic Nephroma)
မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Mesoblastic Nephroma) ကို မွေးကင်းစကလေးများနှင့် နို့စို့အရွယ် ကလေးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ အဓိက ရောဂါလက္ခဏာမှာ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အဖုတစ်ခု သို့မဟုတ် အစုအဝေးလိုက် ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။
လူနာများ၏ 90% ခန့်ကို အသက် 1 နှစ်မတိုင်မီ ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုရသည်။ ဤရောဂါကို ယောကျ်ားလေးများတွင် ပိုမိုတွေ့ရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် မမွေးဖွားမီ ပြုလုပ်သော ကိုယ်ဝန်ဆောင် အာထရာဆောင်းစစ်ဆေးမှု (Prenatal ultrasound) မှတစ်ဆင့် ရောဂါရှာဖွေ အတည်ပြုနိုင်သည်။
အသက်ငယ်ခြင်း (3 လအောက်ရှိသော) သည် မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Mesoblastic Nephroma) လူနာများတွင် ကုသမှုရလဒ် ပိုမိုကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Mesoblastic Nephroma) တွင် အဓိက အမျိုးအစား 2 မျိုး ရှိသည်-
- ရိုးရိုး မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Classic Mesoblastic Nephroma)- မွေးဖွားမတိုင်မီ သို့မဟုတ် အသက် 3 လ မတိုင်မီ ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိလေ့ရှိသည်။
- ဆဲလ်အမျိုးအစား မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Cellular Mesoblastic Nephroma)- မျိုးရိုးဗီဇ နေရာပြောင်းလဲမှု (Genetic translocation) နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ၎င်းတွင် ရောဂါပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။
ကျောက်ကပ်ကို ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်ကုသမှု သည် အဓိကကုသမှု ဖြစ်သည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင်၊ ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်များ ရှိသော အကျိတ်များအတွက် ပစ်မှတ်ထားကုသမှုများ (Targeted therapies) ကို ဆေးပညာသုတေသန စမ်းသပ်ကုသမှုများ (Clinical trials)တွင် လေ့လာနေကြသည်။
မက်ဆိုဘလတ်စတစ် နက်ဖရိုမာ (Mesoblastic Nephroma) ၏ အသက်ရှင်နိုင်နှုန်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် 95% ကျော် ရှိသည်။ သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များ ရရှိရန် အကောင်းဆုံးသူ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ကပ်ကင်ဆာ ကုသမှုအပြီး လူနာများအတွက် ပံ့ပိုးစောင့်ရှောက်မှု
ရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှုကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း
ကုသမှုပြီးဆုံးပြီးနောက် ရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှု (Recurrence) ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးရန် လူနာများသည် နောက်ဆက်တွဲ စောင့်ရှောက်မှုကို ခံယူရမည် ဖြစ်သည်။ သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ က သင့်ကလေး လိုအပ်မည့် စစ်ဆေးမှုများကို အကြံပြုပေးမည် ဖြစ်သည်။
သင့်ကလေးတွင် မိသားစုအတွင်း မျိုးရိုးလိုက်နိုင်သော ရောဂါလက္ခဏာစု သို့မဟုတ် မျိုးရိုးဗီဇကွဲပြားမှု ရှိပါက မျိုးဗီဇစစ်ဆေးမှု နှင့် အပိုဆောင်း စောင့်ရှောက်မှုများ လိုအပ်နိုင်သည်။
နက်ဖရက်တိုမီ (Nephrectomy) ခွဲစိတ်ကုသမှုအပြီး ဘဝ
ကျောက်ကပ်တစ်ဖက်ကို ဖယ်ရှားထားသော လူနာများသည် ပုံမှန်နှင့် တက်ကြွသော ဘဝကို နေထိုင်နိုင်သည်။
သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များ၊ လူနေမှုပုံစံ အလေ့အထများအကြောင်း ဆွေးနွေးရန် အရေးကြီးသည်။
သင့်ကလေးသည် အနည်းဆုံး တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုအပါအဝင် ပုံမှန် ဆေးကုသမှုများကို ခံယူရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။ စစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
- သွေးပေါင်ချိန်
- ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးမှု (BUN)၊ ခရီအာတင်း (Creatinine))
- ဆီးစစ်ဆေးမှု (Urinalysis)
သင့်ကလေးသည် နက်ဖရိုလိုဂျစ် (Nephrologist) ဟုခေါ်သော ကျောက်ကပ်အထူးကု ဆရာဝန်နှင့် ပြသရန် လိုအပ်နိုင်သည်။.
ကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများ
- တစ်နေ့လျှင် ရေ 6–8 ခွက်ခန့် သောက်ပါ။ အားကစား ပြုလုပ်နေချိန်နှင့် ရာသီဥတု ပူပြင်းချိန်များတွင် ရေလုံလောက်စွာ သောက်သုံးပါ။
- ကဖင်းဓာတ် စားသုံးမှုကို လျှော့ချပါ။
- စတီးရွိုက်မပါသော ရောင်ရမ်းနာကျင်မှု သက်သာစေသည့် ဆေးများ (Non-steroidal Anti-inflammatory Drugs) (NSAIDs) ကို အသုံးပြုရာတွင် သတိထားပါ။ ဤဆေးများကို မကြာခဏ အသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် ပမာဏများလွန်းစွာ သောက်သုံးခြင်းသည် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဖြစ်နိုင်ပါက ဤဆေးများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ၎င်းဆေးများကို သင့်ကလေး မသောက်သုံးမီ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးပါ။
- ဆေးအသစ်တစ်မျိုး မသောက်သုံးမီ ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ပါ။ ယင်းတွင် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသော ဆေးဝါးများ၊ ဆေးစာမလိုဘဲ ဝယ်ယူနိုင်သော ဆေးဝါးများနှင့် ဆေးဖက်ဝင် အပင်ထွက်ဖြည့်စွက်စာများ ပါဝင်သည်။ သင့်ကလေးတွင် ကျောက်ကပ်တစ်ဖက်တည်းသာ ရှိကြောင်း ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူများနှင့် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူများ အားလုံး သိရှိထားကြောင်း သေချာစေပါ။
- ရေလုံလောက်စွာ သောက်သုံးခြင်းနှင့် အမျှင်ဓာတ် ပါဝင်သော အစားအစာများ စားသုံးခြင်းဖြင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်း (Constipation) ကို ကာကွယ်ပါ။ သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့က အကြံပြုပါက ဝမ်းပျော့ဆေးများ (Stool softeners) ကို သောက်သုံးပါ။
- ဆီးအောင့်ထားကြောင့် ပြဿနာများ မဖြစ်စေရန် အိမ်သာအသုံးပြု လေ့ကျင့်ခြင်း မစတင်မီ သင့်ကလေး အဆင်သင့်ဖြစ်နေကြောင်း သေချာစေပါ။
- ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်း (Urinary Tract Infection) (UTI) သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်ပိုးဝင်ခြင်း၏ လက္ခဏာတစ်စုံတစ်ရာ တွေ့ရှိပါက ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်း ဆက်သွယ်ပါ။
- အမြဲ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ကို ပြုလုပ်ပါ။ အားကစားအများစုနှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု အများစု (ထိတွေ့ကစားရသော အားကစားများ အပါအဝင်) သည် ကျောက်ကပ်ကျန်းမာရေးအတွက် အန္တရာယ် အနည်းငယ်သာ ရှိသည် သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိသလောက် ဖြစ်သည်။ ပြုလုပ်လိုသော လှုပ်ရှားမှုများနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများအကြောင်းကို သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးပါ။
နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများ
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များအတွက် ကုသမှုခံယူခဲ့သော ကလေးများသည် ကုသမှုနှင့် ဆက်စပ်သော နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ရှိသည်။
ကျန်းမာသော လူနေမှုပုံစံဖြင့် နေထိုင်ခြင်း၊ ကျန်းမာညီညွတ်သော အစားအသောက်များ စားသုံးခြင်း၊ ပုံမှန် စစ်ဆေးမှုများနှင့် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ ခံယူခြင်းတို့သည် သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်ရန် အထောက်အကူ ပြုနိုင်သည်။
ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ သက်ရောက်သော ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (chemotherapy) သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) ခံယူခဲ့သော ကင်ဆာရှင်သန်ကျန်ရစ်သူများသည် ကုသမှု၏ ချက်ချင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော ဆိုးကျိုးများနှင့် နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများ အတွက် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်သည်။ ခံယူခဲ့သော ကုသမှုအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍၊ အောက်ပါဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်-
- ဆင့်ပွားကင်ဆာများ
- ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် နှလုံး ကျရှုံးခြင်း
- မျိုးမပွားနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ
- နောက်ဆုံးအဆင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါ သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း
သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်သည် သင့်ကလေး၏ ရောဂါအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များ ရရှိရန် အကောင်းဆုံးသူ ဖြစ်သည်။
သင်၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ကို မေးရန် မေးခွန်းများ
- ကျွန်ုပ်တို့၏ ကုသမှုနည်းလမ်းများသည် အဘယ်နည်း။
- ကျွန်ုပ်၏ ကလေးသည် ခွဲစိတ်ကုသမှုပြီးနောက် ကန့်သတ်ချက်များ ရှိနိုင်မလား။
- ကုသမှုတစ်မျိုးချင်းစီ၏ ဖြစ်နိုင်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများသည် အဘယ်နည်း။
- နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မည်သည့်အရာများကို လုပ်ဆောင်နိုင်သနည်း။
- ကျွန်ုပ်၏ ကလေးသည် ကုသမှုအတွက် ဆေးရုံတက်ရန် လိုအပ်ပါသလား။
- ကုသမှုကို မည်သည့်နေရာတွင် ရရှိနိုင်သနည်း။ ၎င်းသည် အိမ်နှင့် နီးပါသလား သို့မဟုတ် ကျွန်ုပ်တို့ ခရီးသွားရမည်လား။
ကျောက်ကပ်အကျိတ်များအကြောင်း အဓိကအချက်များ
- ကျောက်ကပ်အကျိတ်များသည် ကျောက်ကပ်တစ်ရှူးများအတွင်း ကင်ဆာဆဲလ်များ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဖြစ်ပွားသည်။
- သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် ကျောက်ကပ်အကျိတ်ကို ရောဂါရှာဖွေရန် ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ (Imaging tests) အပါအဝင် စစ်ဆေးမှုအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုမည် ဖြစ်သည်။
- ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် ကျောက်ကပ်အကျိတ်များအတွက် အသုံးအများဆုံး ကုသမှုများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
- ကျောက်ကပ် 1 ခုတည်းဖြင့်လည်း ပြည့်စုံပြီး၊ တက်ကြွသော ဘဝကို နေထိုင်နိုင်ပါသည်။
- သင့်ကလေးသည် ကုသမှုပြီးနောက် ရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှု (Recurrence) နှင့် နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများအတွက် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုများ ဆက်လက်ခံယူရန် လိုအပ်သည်။
ဆက်စပ် အချက်အလက်စာရွက်များ
—
ပြန်လည်စစ်ဆေးထားသည်- ဩဂုတ်လ 2024 ခုနှစ်
-
မျိုးရိုးလိုက် ရောဂါများ (Genetic Disorders)
မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာရောဂါများနှင့် ကြိုတင်ဖြစ်လွယ်သော ရောဂါလက္ခဏာစုများ ဆိုသည်မှာ အချို့သောရောဂါများနှင့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည့် မျိုးရိုးလိုက်သော အခြေအနေများဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာရောဂါများအကြောင်း လေ့လာပါ။
-
ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy)
ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသခြင်းသည် ဆဲလ်များပွားနေစဉ်အတွင်း နှောင့်ယှက်ခြင်းဖြင့် အလုပ်လုပ်သည့် ဆေးဝါးများကို အသုံးပြု၍ ကင်ဆာရောဂါကို ကုသပါသည်။ ကင်ဆာဆေးအကြောင်းနှင့် ၎င်းအတွက် သင့်ကလေးအား မည်သို့ပြင်ဆင်ပေးရမည်ကို ပိုမိုလေ့လာပါ။
