အဓိကအကြောင်းအရာ skip

St. Jude ၏ ဝဘ်ဆိုက်များ

ကျွန်ုပ်တို့၏ အဆင့်မြင့်ဆုံး သုတေသန၊ ကမ္ဘာ့-အဆင့်မှီ လူနာ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု၊ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများနှင့် နောက်ထပ်အရာများကို ရှာဖွေစူးစမ်းပါ။

St. Jude Children’s Research Hospital ပင်မစာမျက်နှာ


ဝမ်းလျှောခြင်း

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ဆိုသည်မှာ ဝမ်းပျော့လာခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းသည် ရေလိုဖြစ်လာခြင်းနှင့် ဝမ်းသွားသည့် အကြိမ်ရေ ပိုမိုများလာသည့် အခြေအနေကို ဆိုလိုသည်။ လူနာသည် ဗိုက်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းကို မထိန်းနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

ယေဘုယျအားဖြင့်၊ 24 နာရီအတွင်း ပျော့သောဝမ်း 3 ကြိမ်ထက်ပို၍ သွားခြင်းကို ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) သည် ပြင်းထန်သော ရောဂါများ ခံစားနေရသော ကလေးများတွင် အဖြစ်များသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းအရင်းများတွင် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy)၊ ပဋိဇီဝဆေးဝါးများ (Antibiotics) နှင့် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု စသည်တို့ ပါဝင်နိုင်ကြသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင်၊ ဝမ်းလျှောခြင်းသည် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (Dehydration)၊ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း (Malnutrition) နှင့် ဇီဝကမ္မဓာတ် မညီမျှမှုများ (Metabolic Imbalances) ကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဝမ်းလျှောခြင်းကို ထိန်းချုပ်ရန် နည်းလမ်းများတွင် ဝမ်းလျှောပျောက်ဆေးများ (Anti-Diarrhea Medicines) နှင့် အစားအသောက် ပြောင်းလဲခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ထို့အပြင် သင့်ကလေးသည် အရည်များ သောက်သုံးခြင်း သို့မဟုတ် သွေးပြန်ကြောမှတစ်ဆင့် IV အရည်သွင်းကုသမှု ခံယူခြင်းဖြင့် ရေဓာတ် လုံလောက်စွာ ရရှိနေစေရန်လည်း အရေးကြီးပါသည်။

ဝမ်းလျှောခြင်းသည် ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်ပါက ရောဂါပိုးကို ကုသရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ ဝမ်းလျှောခြင်းသည် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ကဲ့သို့သော ကုသမှုကြောင့် ဖြစ်ပါက၊ သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာလာသည်အထိ ကုသမှုအချိန်ဇယားကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်ပါသည်။

ပြင်းထန်ရောဂါရှိသော ကလေးများတွင် ဝမ်းလျှောခြင်း ဖြစ်စေသော အကြောင်းအရင်းများ

  • ပဋိဇီဝဆေးဝါးများ (Antibiotics) နှင့် အခြားဆေးဝါးများ
  • ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးကုသမှု
  • ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသခြင်း
  • ၎င်းတို့၏ ရောဂါအခြေအနေများ၏ သက်ရောက်မှုများ
  • ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း
  • ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုထုံး
  • စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှု
  • ခွဲစိတ်ခြင်း

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ကို အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်း

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ကို အကဲဖြတ်စစ်ဆေးရာတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားသော အချက်များမှာ-

  • တစ်နေ့လျှင် ဝမ်းသွားသည့် အကြိမ်ရေ
  • ဝမ်း၏ ပုံသဏ္ဍာန်
  • ပျော့နေခြင်း
  • အရည်ပုံစံ ဖြစ်နေခြင်း
  • ရေလို ဖြစ်နေခြင်း
  • ဝမ်းမထိန်းနိုင်ခြင်း
  • ညအိပ်နေစဉ် နိုးထ၍ ဝမ်းသွားရခြင်း
  • နေ့စဉ် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေခြင်း

ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် ဇယားတစ်ခုကို အသုံးပြု၍ သင့်ကလေး၏ ဝမ်းပုံသဏ္ဍာန်ကို ဖော်ပြပေးရန် သင့်ကို တောင်းဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် အောက်ပါ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကိုလည်း အကဲဖြတ်စစ်ဆေးပါမည်-

  • ဖျားခြင်း
  • နာကျင်ခြင်းနှင့် ဗိုက်အောင့်ခြင်း
  • အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်း
  • စအိုဝမှ သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းထဲတွင် သွေးပါခြင်း
  • မအီမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့အန်ခြင်း
  • ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် ရေဓာတ်အခြေအနေ

ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးမှုများဖြင့် သွေးဆဲလ်အရေအတွက်၊ အီလက်ထရိုလိုက် ပမာဏများနှင့် ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချက်တို့ကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။

ဝမ်းနမူနာကိုလည်း ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် ဘက်တီးရီးယား ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဝမ်းလျှောခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော အဖြစ်များသော ရောဂါပိုးများမှာ-

  • ရိုတာဗိုင်းရပ်စ်
  • အက်ဒီနိုဗိုင်းရပ်စ် (Adenovirus) နိုရိုဗိုင်းရပ်စ် (Norovirus)
  • ဆယ်လ်မိုနဲလား (Salmonella)
  • ကမ်ပီလိုဘက်တာ (Campylobacter)
  • ရှီဂယ်လာ (Shigella)
  • ကလိုစထရီဒီအိုက်ဒီးစ် ဒီဖီစိုင်လ် (Clostridioides difficile) တို့ဖြစ်သည်

ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော ဝမ်းလျှောခြင်းသည် အခြားသော ဝမ်းလျှောခြင်းများနှင့် ကုသပုံ မတူနိုင်ပါ။

ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် ဆေးဝါးများအစားအသောက်ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အခြေအနေဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများကဲ့သို့ ဝမ်းလျှောခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သော အခြားအကြောင်းအရင်းများကိုလည်း အကဲဖြတ်စစ်ဆေးပါမည်။

အချို့သော အခြေအနေများတွင် ဝမ်းလျှောခြင်းကို အကဲဖြတ်စစ်ဆေးရန် ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများ ကို ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့သည် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းစနစ် (Gastrointestinal) Tract) ကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရန် အသုံးပြုပါသည်။

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) နှင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်း (Constipation) တို့သည် ကင်ဆာကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သော ရောဂါရှိသည့် ကလေးများတွင် အဖြစ်များသော ပြဿနာများ ဖြစ်သည်။

ဝမ်းလျှောခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများ

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) သည် အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဝမ်းလျှောခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများမှာ-

  • ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း
  • အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း
  • အီလက်ထရိုလိုက် မညီမျှမှုများ
  • ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း

အချို့သော အခြေအနေများတွင်၊ ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) နှင့် အခြားကုသမှုများကို လက္ခဏာများ သက်သာလာသည်အထိ ရွှေ့ဆိုင်းထားရနိုင်ပါသည်။

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းအရင်းများ

အစားအစာများသည် အစာခြေလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် ရွေ့လျားသွားစဉ် အာဟာရဓာတ်များနှင့် ရေကို စုပ်ယူပါသည်။ ကျန်ရှိသော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို ဝမ်းအဖြစ် ခန္ဓာကိုယ်မှ စွန့်ထုတ်ပါသည်။ အူလမ်းကြောင်းသည် အစားအစာများကို ချေဖျက်ရန်နှင့် ရွေ့လျားစေရန် အစာခြေရည်များနှင့် ချွဲရည်များကို ထုတ်လုပ်သည်။

အူလမ်းကြောင်းအတွင်းတွင် ဘက်တီးရီးယားများလည်း ရှိနေပြီး အစားအစာများကို ချေဖျက်ရာတွင် ကူညီပေးပါသည်။

တစ်ခါတစ်ရံတွင်၊ အရည်များကို ကောင်းစွာ မစုပ်ယူနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အစာခြေရည်များ ပိုမိုထွက်ရှိခြင်းကြောင့် ဝမ်းသည် ရေများလာနိုင်သည်။ ဆေးဝါးများသည်လည်း အူလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ ဘက်တီးရီးယားများ၏ ညီမျှမှုကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါသည်။ အူလမ်းကြောင်း၏ လှုပ်ရှားမှု များလာပါက ဝမ်းသည် အူလမ်းကြောင်းမှ ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ဖြတ်သန်းသွားနိုင်ပါသည်။

ဤအစာခြေမှု လုပ်ငန်းစဉ်များထဲမှ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော လုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ပြောင်းလဲမှု သို့မဟုတ် မညီမျှမှု ဖြစ်ပေါ်လာပါက ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ပြင်းထန်သော ရောဂါရှိသော ကလေးများတွင် ဝမ်းလျှောခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သော အချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

ဓာတုဆေးဝါးကုထုံးကြောင့် ဖြစ်သော ဝမ်းလျှောခြင်း (Chemotherapy-Induced Diarrhea)

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) သည် ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) ၏ အဖြစ်များသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းကို ဓာတုဆေးဝါးကုထုံးကြောင့် ဖြစ်သော ဝမ်းလျှောခြင်း (Chemotherapy-Induced Diarrhea) သို့မဟုတ် CID ဟု ခေါ်သည်။ ဓာတုဆေးဝါးကုထုံးသည် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဝမ်းလျှောခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဓာတုဆေးဝါးကုထုံးသည် အူလမ်းကြောင်း၏ အမြှေးပါး (Mucous Membrane) ကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ အချို့သော ဆေးဝါးများသည် အူလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ အရည်ညီမျှမှုကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါသည်။ အရည်များကို ကောင်းစွာ မစုပ်ယူနိုင်တော့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည် သို့မဟုတ် အရည်များ သို့မဟုတ် ချွဲရည်များ ပိုမိုထွက်ရှိလာနိုင်သည်။

ဓာတုဆေးဝါးကုထုံးသည် အာဟာရဓာတ်များ စုပ်ယူမှုကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။အူလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ အစာခြေအင်ဇိုင်းများ (Digestive Enzymes) ၏ လုပ်ဆောင်ပုံကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ကို ဖြစ်စေနိုင်သော ဆေးဝါးများ

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားသော ဆေးဝါးများ ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ဖြစ်နိုင်ခြေ အလယ်အလတ်ရှိသော ဆေးဝါးများ
ဘျူဆော့လ်ဖန် (Busulfan) ဆိုက်ကလိုဖော့ဖမိုက် (Cyclophosphamide) ကင်ဆာရောဂါကုဆေး
ကာပီစီတာဘင်း (Capecitabine) ဒေါ်နိုရူဘင်ဆင် (Daunorubicin) ကင်ဆာရောဂါကုဆေး
ဒါဆာတီနစ် (Dasatinib) အက်တိုပိုဆိုက် (Etoposide) ကင်ဆာရောဂါကုဆေး
ဒိုစီတာဆယ် (Docetaxel) အင်တာဖီရွန် (Interferon)
ဖလူအိုရိုယူရာစီလ် (Fluorouracil) (5-FU) မဲလ်ဖာလန် (Melphalan)
အိုင်ဒါရူဘီစင် (Idarubicin) မက်သိုထရီဇိတ် (Methotrexate)
အီမာတီနစ် (Imatinib) နီဗိုလူမက် (Nivolumab)
အီရီနိုတီကန် (Irinotecan) ပက်လီတာဆယ် (Paclitaxel)
မိုင်ကိုဖီနိုလိတ် (Mycophenolate) တိုပိုတီကန် (Topotecan)
ပါဇိုပါနစ် (Pazopanib) ဗင်ခရစ်စတင်း (Vincristine)
ဆိုရာဖီနစ် (Sorafenib)  
ဆူနီတီနစ် (Sunitinib)  

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) သည် ကလေးကင်ဆာလူနာများတွင် အသုံးများသော အခြားဆေးဝါးများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဤသို့ ဖြစ်ပွားရခြင်းမှာ အကြောင်းအရင်းအမျိုးမျိုး ရှိနိုင်ပါသည်။ အချို့သော ဆေးဝါးများသည် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ “ကောင်းသော” ဘက်တီးရီးယားများ နှင့် “မကောင်းသော” ဘက်တီးရီးယားများ၏ ညီမျှမှုကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ အခြားဆေးဝါးများသည် အစားအစာ ချေဖျက်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အရည်စုပ်ယူမှုကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အရည်ထုတ်လုပ်မှု ပမာဏကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ဝမ်းလျှောခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဝမ်းလျှောခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သော ဆေးဝါးများတွင် ပဋိဇီဝဆေးဝါးများ (Antibiotics) အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

  • အမ်ပီစီလင် (Ampicillin)
  • အမောက်စီစီလင် (Amoxicillin)၊
  • အမောက်စီစီလင်-ကလာဗျူလနိတ် (Amoxicillin-Clavulanate)
  • ဆီဖစ်ဇင်း (Cefixime)
  • ကလင်ဒါမိုင်စင် (Clindamycin)
  • အီရီသရိုမိုင်စင် (Erythromycin)

ဝမ်းပျော့ဆေးများ, ဝမ်းပျော့ဝမ်းသွားစေသော ဆေးဝါးများ (Laxatives), အစာအိမ် အက်စစ်လျှော့ဆေးများ (Antacids) မဂ္ဂနီဆီယမ် (Magnesium)၊ ပိုတက်စီယမ် ကလိုရိုက် (Potassium Chloride) ပါဝင်သော ဆေးဝါးများနှင့် ပရိုတွန်ပန့်တားဆေးများ (Proton Pump Inhibitors) တို့သည်လည်း ဝမ်းလျှောခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation Therapy) နှင့် ဝမ်းလျှောခြင်း

ဝမ်းဗိုက်၊ ကျောပိုင်း သို့မဟုတ် တင်ပါးဆုံပိုင်းသို့ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး (Radiation) ပေးခြင်းသည် ဝမ်းလျှောခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဓာတ်ရောင်ခြည်သည် အူလမ်းကြောင်းကို ဖုံးအုပ်ထားသော ဆဲလ်များကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားသော ဆဲလ်များကို သေစေသည်။ ဤအခြေအနေကို ဓာတ်ရောင်ခြည်ကြောင့် အူရောင်ရမ်းခြင်း (Radiation Enteritis) ဟု ခေါ်ပါသည်။

ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ပျို့အန်ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) တို့ ပါဝင်သည်။ ဝမ်းသည် ရေလို ဖြစ်နေနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေး သို့မဟုတ် ချွဲရည် (Mucous) ပါနေနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ဓာတ်ရောင်ခြည်ကြောင့် အူရောင်ရမ်းခြင်း (Radiation Enteritis) သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး ပြီးဆုံးပြီး 2-3 ပတ်အတွင်း သက်သာလာတတ်‌သော်လည်း၊ ရောဂါလက္ခဏာများသည် 12 ပတ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ကြာရှည်နိုင်ပါသည်။ သင့်ကလေးတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကြောင့် အူရောင်ရမ်းခြင်း (Radiation Enteritis) ဖြစ်ပွားပါက၊ ဝမ်းလျှောခြင်းသည် ပိုမိုကြာရှည်နိုင်သည် သို့မဟုတ် နောင်အနာဂတ်တွင်လည်း ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးကြောင့် ဝမ်းလျှောခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသော အချက်များမှာ-

  • ဓာတ်ရောင်ခြည် ပမာဏ မြင့်မားခြင်းနှင့် ကုသမှု အကြိမ်ရေ များပြားခြင်း
  • အူလမ်းကြောင်း ပါဝင်သည့် ကုသမှုဧရိယာ ကျယ်ပြန့်ခြင်း
  • ဓာတုဆေးဝါးကုထုံး (Chemotherapy) နှင့် တွဲဖက်၍ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး ပေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်

ဓာတ်ရောင်ခြည်ကြောင့် ဖြစ်သော ဝမ်းလျှောခြင်း (Radiation-Induced Diarrhea) ကို ကုသရာတွင် လိုပရာမိုက် (Loperamide)အောက်ထရီအိုတိုက် (Octreotide) ကဲ့သို့ ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ၏ အခြားအကြောင်းအရင်းများ

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ကို စီမံထိန်းချုပ်ခြင်း

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) သည် ပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် အနီးကပ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ကို ကုသရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သော နည်းလမ်းများမှာ ဝမ်းလျှောပျောက်ဆေးများ (Anti-Diarrhea Medicines) နှင့် အစားအသောက် ပြောင်းလဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

ဝမ်းလျှောနေချိန်တွင် ရေဓာတ်လုံလောက်စွာ ရရှိနေစေရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ဝမ်းလျှောခြင်း ပြင်းထန်ပါက သို့မဟုတ် သင့်ကလေးသည် ပါးစပ်မှ အရည်လုံလောက်စွာ မသောက်နိုင်ပါက၊ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (Dehydration) အတွက် ကုသမှု လိုအပ်နိုင်သည်။

ဝမ်းလျှောပျောက်ဆေးများ (Anti-Diarrhea Medicines)

ဝမ်းလျှောခြင်းကို ကုသရန် အသုံးပြုနိုင်သော ဆေးဝါးများမှာ လိုပရာမိုက် (Loperamide) (Imodium®) နှင့် ပဋိဇီဝဆေးဝါးများ (Antibiotics) တို့ ဖြစ်သည်။

အထူးအခြေအနေများတွင်၊ အချို့သော ဝမ်းလျှောခြင်း အမျိုးအစားများကို ကုသရန် အက်ထရိုပင်း (Atropine) နှင့် အောက်ထရီအိုတိုက် (Octreotide) တို့ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

အကျိုးပြု အဏုဇီဝပိုးမွှားများ (Probiotics) များသည် အချို့သော အခြေအနေများတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။ သို့သော် သင့်ကလေးသည် အကျိုးပြု အဏုဇီဝပိုးမွှားများ (Probiotics) ကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင်သာ အသုံးပြုသင့်ပါသည်။

သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ပေးပါလိမ့်မည်။

သင် ဝမ်းလျှောနေသည့်အခါ ဘာတွေစားရမလဲ

သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် အစားအသောက် ပမာဏ နည်းနည်းစီစားခြင်း၊ အရသာ ပြင်းထန်မှု မရှိသော အစားအစာများ စားသုံးခြင်းနှင့် ကဖင်းဓာတ်မပါသော အရည်များ သောက်သုံးခြင်း အပါအဝင် အစားအသောက် ပြောင်းလဲမှုများကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။

သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် BRAT အစားအသောက်ပုံစံ (ငှက်ပျောသီး၊ ဆန်၊ ပန်းသီးအနှစ်နှင့် ပေါင်မုန့်မီးကင်) ကိုလည်း အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ဤအစားအသောက် ပုံစံတွင် အရေးကြီးသော အာဟာရဓာတ်များ နည်းပါးသောကြောင့် ရက်အနည်းငယ်သာ လိုက်နာသင့်သည် သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း လိုက်နာသင့်သည်။

အခြား သင့်တော်သော အစားအစာများတွင် အုတ်ဂျုံ၊ သကြားနည်းသော စီရီယယ်များ၊ ဘီစကွတ်ခြောက်များ၊ ဆော့စ်မပါသော ပါစတာနှင့် မက်မွန်သီး သို့မဟုတ် သစ်တော်သီးကဲ့သို့ အခွံခွာထားသော နူးညံ့သည့် သစ်သီးများ ပါဝင်နိုင်သည်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့် အဆီနည်းသော အသားများ ပါဝင်သည့် ဟင်းရည်အခြေခံ စွပ်ပြုတ်များသည် ပုံမှန် အစားအစာများကို ပြန်လည်စားသုံးရန်နှင့် အရည်သောက်သုံးမှုကို တိုးမြှင့်ရန် နည်းလမ်းကောင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

အချို့သော အစားအစာများသည် ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ကို ပိုမို ဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် အစပ်ပါ‌သော အစားအစာများ သို့မဟုတ် အဆီများသော အစားအစာများ၊ နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများ၊ သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်အစိမ်းများ၊ သစ်သီးခြောက်များ၊ အချို့သော သစ်သီးဖျော်ရည်များ၊ အဆီ သို့မဟုတ် သကြားဓာတ် မြင့်မားသော အစားအစာများနှင့် ကဖင်းဓာတ် ပါဝင်ပါသည်။
ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) သည် GVHD ကြောင့် ဖြစ်ပါက၊ သင့်ကလေးသည် အထူး အစားအသောက် ပုံစံတစ်ခု လိုအပ်နိုင်သည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်၍ သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးပါ။

ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) ကို သက်သာစေရန် အထောက်အကူပြုသော အာဟာရဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်များမှာ-

  • အရည်များ များများသောက်ပါ။ ရေ သို့မဟုတ် Pedialyte® နှင့် သကြားနည်းသော အားကစား အချိုရည်များကဲ့သို့ ကဖင်းဓာတ်မပါသောနှင့် သကြားဓာတ်နည်းသော အချိုရည်များကို ရွေးချယ်သောက်သုံးပါ။
  • အစားအစာကို ပမာဏနည်းနည်းစီ စားပါ၊ ဖြည်းဖြည်းချင်း စားပါ၊ အစားအစာကို သေချာဝါးစားပါ။
  • အစာအိမ်ကို မထိခိုက်စေသော အရသာပြင်းထန်မှုမရှိသည့် အစားအစာများကို ရွေးချယ်ပါ။
  • အရက်နှင့် ကဖင်းဓာတ်ကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
  • အခွံ သို့မဟုတ် အစေ့များပါသော သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကဲ့သို့ မပျော်ဝင်နိုင်သော အမျှင်ဓာတ် မြင့်မားသော အစားအစာများကို လျှော့စားပါ။
  • အုတ်ဂျုံယာဂု၊ ပန်းသီးအနှစ်၊ ငှက်ပျောသီးနှင့် အမျှင်ဓာတ် ဖြည့်စွက်စာအချို့တွင် ပါဝင်သည့် ပျော်ဝင်နိုင်သော အမျှင်ဓာတ်သည် ပျော့နေသောဝမ်းကို ပိုမိုမာလာစေရန် ကူညီနိုင်သည်။
  • လေပွခြင်းနှင့် ဗိုက်အောင့်ခြင်းကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ၎င်းတို့တွင် ပဲအမျိုးမျိုး၊ ပန်းဂေါ်ဖီအစိမ်း၊ ပန်းဂေါ်ဖီ၊ ဂေါ်ဖီထုပ်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ဓာတ်ပါသော အချိုရည်များ ပါဝင်သည်။
  • ငှက်ပျောသီး၊ အာလူး၊ အက်ပရီကော့သီးနှင့် မက်မွန်သီးကဲ့သို့ ပိုတက်စီယမ်ဓာတ် မြင့်မားသော အစားအစာများကို ကျွေးပါ။

စားသုံးပါ

  • ငှက်ပျောသီးများ
  • ဆန်
  • ပန်းသီးအနှစ်
  • ပေါင်မုန့်မီးကင်၊ ပေါင်မုန့်အဖြူ
  • အုတ်ဂျုံယာဂု
  • ဆန်ဂျုံယာဂု သို့မဟုတ် ဂျုံယာဂု
  • ခေါက်ဆွဲများ
  • အာလူးထောင်း
  • ဘီစကွတ်ခြောက်များ
  • ပေါင်မုန့်အလိမ်
  • အခွံနွှာထားသော သစ်သီး
  • အခွံနွှာပြီး ချက်ပြုတ်ထားသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ
  • ချက်ပြုတ်ထားသော ဥများ
  • သကြားလျှော့ထားသော ဒိန်ချဉ်
  • ရေခဲချောင်း သို့မဟုတ် ရေခဲမုန့်ပျော့
  • သစ်သီးအရသာ ကျောက်ကျော

ရှောင်ကြဉ်ပါ

  • အဆီများသော သို့မဟုတ် ဆီကြော်ထားသော အစားအစာများ
  • အစပ်ပါ‌သော အစားအစာများ
  • ကဖင်းဓာတ်
  • နို့ထွက်ပစ္စည်းများ (အထူးသဖြင့် လက်တို့စ်နှင့်မတည့်ပါက)
  • အခွံပါသော သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်အစိမ်းများ
  • ပြောင်းဖူးပေါက်ပေါက်
  • အခွံမာသီးများနှင့် အစေ့များ
  • ဖွဲနု
  • အစေ့အဆန်အပြည့်ပါသော အစားအစာများ
  • အရက်

မိသားစုများအတွက် အကြံပြုချက်များ

  • ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) သည် ပြင်းထန်နိုင်ပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ပြီး သင့်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးပါ။ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း၏ လက္ခဏာများဖြစ်သည့် ရေဆာခြင်း၊ ပါးစပ်ခြောက်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ကြွက်သားများ တက်ခြင်း၊ ဆီးသွားနည်းခြင်း၊ စိတ်တိုလွယ်ခြင်းနှင့် အားအင်မရှိခြင်းတို့ကို စောင့်ကြည့်ပါ။
  • ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhea) နှင့် အခြားဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်နိုင်ခြင်းအတွက် သင့်ကလေးကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပေးပါ။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းနှင့် ရိုးသားစွာ ဆက်သွယ်ပြောဆိုပါ။ 
  • အူလှုပ်ရှားမှုကို နှေးကွေးစေရန် လုံလောက်စွာ အနားယူရှိစေရန် တိုက်တွန်းပါ။ သင့်ကလေးသည် စိုးရိမ်ပူပန်နေပါက သို့မဟုတ် ကြောက်ရွံ့နေပါက၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုကြည့်ပါ။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုတို့သည် အူလှုပ်ရှားမှုကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ပါသည်။
  • မကြာခဏ ဝမ်းသွားခြင်းသည် အရေပြားကို ယားယံစေနိုင်ပါသည်။ အရေပြားကို နူးညံ့စွာဖြင့် သေချာသန့်ရှင်းပေးပြီး၊ ခြောက်သွေ့နေစေရန် ဂရုစိုက်ပါ။ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း အကာအကွယ်ခရင်မ် သို့မဟုတ် လိမ်းဆေးကို အသုံးပြုပါ။ အနှီးဖုံးနေရာ အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း (Diaper Dermatitis) သည် မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး၊ မသက်မသာ ဖြစ်စေကာ ရောဂါပိုးကူးစက်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း မြင့်တက်စေပါသည်။ 
  • နာကျင်မှုရှိသော အသက်ကြီးသည့် ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များသည် အိမ်သာတက်ပြီးနောက် သန့်ရှင်းရေးကို သေချာမလုပ်နိုင်ဘဲ ဖြစ်တတ်သောကြောင့်၊ အရေပြား ပြဿနာများပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ 
  • ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသော ကလေးများတွင် အရေပြားပေါ်ရှိ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုမှန်သမျှသည် ပြင်းထန်သော ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ အရေပြားပြောင်းလဲမှုများကို စောင့်ကြည့်ပြီး အရေပြား ပြုစုထိန်းသိမ်းခြင်း အကြောင်းကို သင့်ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးပါ။
  • အပိုအဝတ်အစားတစ်စုံနှင့် ညစ်ပတ်သောပစ္စည်းများ ထည့်ရန် ပလတ်စတစ်အိတ်များကို ဆောင်ထားပါ။ သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ရန် တစ်ခါသုံးလက်အိတ်များ၊ သန့်ရှင်းရေးအဝတ်များနှင့် လက်သန့်ဆေးရည်များကို အသင့်ဆောင်ထားပါ။ အနံ့အသက်များကို လျော့နည်းစေရန် ခရီးဆောင်အရွယ် အနံ့ပျောက်ဆေး (Air Freshener) သို့မဟုတ် အနံ့အသက်ပျောက်ဆေး (Deodorizer) ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
  • မတော်တဆ ဆီး၊ ဝမ်းထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီး၊ ဝမ်းမထိန်းနိုင်ခြင်းအတွက် အခင်းများနှင့် အတွင်းခံများ လိုအပ်နိုင်သည်။လူငယ်နှင့် လူကြီးအရွယ်အစား ထုတ်ကုန်များဖြစ်သော အတွင်းခံလိုင်နာများ၊ အပေါ်မှ စွပ်ဝတ်နိုင်သော အတွင်းခံများနှင့် အနှီးအဖုံးများကို ရရှိနိုင်သည်။ သင့်ဆေးရုံ သို့မဟုတ် အိမ်တွင် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသော အဖွဲ့အစည်းမှ ရရှိနိုင်သော ပစ္စည်းများအကြောင်းကို သင့်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးပါ။
  • ကျောင်းတွင် သို့မဟုတ် အများပြည်သူသုံး နေရာများတွင် အိမ်သာအသုံးပြုရန် သင့်ကလေးအား အစီအစဉ်တစ်ခု ပြုလုပ်ထားနိုင်ရန် ကူညီပေးပါ။ ဆရာ၊ ဆရာမများက အချိန်မရွေး အိမ်သာအသုံးပြုခွင့် ပေးကြောင်း သေချာစေပါ။ သင့်ကလေးသည် အိမ်သာသို့ ချက်ချင်းသွားရန် လိုအပ်သော်လည်း ပြောရန် ရှက်နေပါက အသုံးပြုနိုင်သော လျှို့ဝှက်စကားလုံး သို့မဟုတ် အချက်ပြ သင်္ကေတတစ်ခု သတ်မှတ်ထားပါ။


သည် ဤဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသော အမှတ်တံဆိပ်ပါ ထုတ်ကုန် မည်သည့်တစ်ခုကိုမျှ ထောက်ခံမထားပါ။


ပြန်လည်သုံးသပ်သည့်ရက်စွဲ- စက်တင်ဘာလ 2022 ခုနှစ်

ဆက်စပ်သည့် အကြောင်းအရာ