မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) သည် မျက်လုံးကင်ဆာရောဂါ တစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အသက် 3 နှစ်အောက် ငယ်ရွယ်သော ကလေးများတွင် အများဆုံး ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် အသက် 5 နှစ်ထက် ကြီးသော ကလေးများတွင် ဖြစ်ပွားခဲသည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) သည် မျက်လုံး၏ နောက်ဘက်ရှိ မြင်လွှာတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ မြင်လွှာဆဲလ်များသည် အလင်းနှင့် အရောင်ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်သည်။ တစ်ဖက်တည်းတွင်ဖြစ်သော မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Unilateral Retinoblastoma) သည် မျက်လုံး 1 ဖက်တည်းကိုသာ ထိခိုက်စေဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရောဂါ၏ အဖြစ်အများဆုံးပုံစံ ဖြစ်သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးတွင်ဖြစ်သော မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Bilateral Retinoblastoma) သည် မျက်လုံးနှစ်ဖက်စလုံးကို ထိခိုက်စေဖြစ်သည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) အတွက် ကုသမှုများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) သည် ဖြစ်ခဲသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တစ်နှစ်လျှင် ကလေးငယ် 250–300 ရောဂါဖြစ်ပွားကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည်။ မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) သည် မိသားစု မျိုးရိုးလိုက်နိုင်သည် (မျိုးရိုးလိုက်နိုင်သည်)။ အများအားဖြင့် ၎င်းသည် မျိုးရိုးမလိုက်ပါ။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) သည် မျက်လုံး၏ မြင်လွှာတွင် ဖွဲ့စည်းသည့် ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မြင်လွှာသည် မျက်လုံးနောက်ဘက်က ပါးလွှာသည့် နာ့ဗ်တစ်ရှုးလွှာ ဖြစ်ပါသည်။
လူနာအများစုတွင် မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) သည် မျက်လုံးတွင်သာ အကျိတ် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ရောဂါကို စောစီးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းနှင့် ကုသမှုများ ရရှိနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ရောဂါပျောက်ကင်းနှုန်းသည် 95% ကျော်ရှိသည်။ အကယ်၍ ဤရောဂါကို ကုသမှုမပြုလုပ်ပါက ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်ပြီး ကုသရန် ပိုမိုခက်ခဲလာနိုင်သည်။ မျိုးရိုးလိုက်သော မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ရှိသော လူနာများသည် ဘဝတစ်လျှောက် နောက်ပိုင်းတွင် အခြားကင်ဆာရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။
ကလေးသူငယ်ကင်ဆာရောဂါ (Childhood Cancer) ခရီးလမ်းတစ်လျှောက်တွင် အကူအညီရယူနိုင်ရန်အတွက် St. Jude™ မှ အတူတကွ™ အွန်လိုင်းအရင်းအမြစ်တွင် မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ရောဂါ၏ အခြေခံအချက်အလက်များကို နားလည်စေရန် ဤဗီဒီယိုကို ကြည့်ရှုပြီး အခြားသော လေ့လာစရာ အရင်းအမြစ်များကို ဆက်လက်ရှာဖွေကြည့်ရှုပါ။
ဆရာဝန်တစ်ဦးသည် ပုံမှန်မျက်စိစစ်ဆေးမှုပြုလုပ်စဉ်အတွင်း မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ပို၍ဖြစ်လေ့ရှိသည်မှာ ကလေး၏မျက်လုံးပုံစံသည် ပုံမှန်နှင့်မတူဘဲ ကွဲပြားနေသည်ကို မိဘ သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးများက သတိပြုမိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အချို့ မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) လက္ခဏာများသည် အခြား မျက်စိပြဿနာများနှင့် ဆင်တူပါသည်။ ကလေးမျက်စိဆရာဝန်နှင့် အကဲဖြတ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) သည် RB1 မျိုးရိုးဗီဇတွင် မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာလေ့ရှိသည်။ ဤ မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုသည် ဆဲလ်များကို ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ပိုမိုကြီးထွားလာစေပြီး ပုံမှန်မဟုတ်သည့်အတိုင်း အဆမတန် ပွားများလာစေသည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) တွင် အမျိုးအစား 2 မျိုး ရှိပါသည်- မျိုးရိုးမလိုက်သော အမျိုးအစား (အမှတ်တမဲ့ဖြစ်ပေါ်ခြင်း) နှင့် မျိုးရိုးလိုက်သော အမျိုးအစား။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) အဖြစ်အများဆုံးပုံစံသည် အမှတ်တမဲ့ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် မျိုးရိုးမလိုက်ပုံစံဖြစ်ပါသည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) သည် လူနာ 25-30% ခန့်တွင် မျိုးရိုးလိုက်တတ်သည်။
မျိုးရိုးဗီဇစစ်ဆေးမှု သည် မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) တွင် အရေးကြီးသည်။ မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) နှစ်မျိုးစလုံးသည် နောင်တွင် အခြားကင်ဆာရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပါသည်။
မျိုးရိုးလိုက်သော မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) အကြောင်း ပိုမိုလေ့လာရန်။
ကလေးတစ်ဦးတွင် မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) လက္ခဏာများ ပြသနေပါက၊ ကလေးမျက်စိအထူးကုဆရာဝန် နှင့် ချက်ချင်းပြသသင့်ပါသည်။ မျက်စိဆရာဝန်က သင့်ကလေးကို နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးပေးပါလိမ့်မည်။
မေ့ဆေးပေးပြီး မျက်လုံးစစ်ဆေးခြင်း (EUA) သည် ဆရာဝန်များအား မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ရောဂါရှာဖွေရန် ကူညီပေးသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုတွင် ဆရာဝန်သည် မျက်လုံးများကျယ်လာပြီးနောက် မှန်ဘီလူးကို အသုံးပြု၍ မျက်လုံးကို အနီးကပ်ကြည့်ရှုသည်။ အထူးကင်မရာသည် မျက်လုံးနှင့် အကျိတ်၏ ဒီဂျစ်တယ်ရုပ်ပုံများကို ရိုက်ကူးသည်။ ဤ စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်နေစဉ် ကလေးက အိပ်ပျော်နေမည်။
ကင်ဆာဆဲလ်များ ပျံ့နှံ့စေနိုင်သောကြောင့် မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အသားစစစ်ဆေးခြင်း မပြုလုပ်ပါ။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အောက်ဖော်ပြပါ အခြားစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်-
အကယ်၍ ရောဂါသည် မျက်လုံးထက်ကျော်လွန်၍ ပျံ့နှံ့နေသည်ဟု ထင်ရပါက ဆရာဝန်များသည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီမှ နမူနာယူ၍ စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည် ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးတစ်လျှောက်ရှိ ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးအရည် (Cerebrospinal fluid)။ ဦးနှောက်နှင့် ကျောဆစ်ရိုးတွင်း အာရုံကြောမကြီး တို့ကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရန် အခြားသော ပုံရိပ်ဖော်နည်းလမ်းများ ကိုလည်း ဆရာဝန်များက ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
မေ့ဆေးပေးပြီး မျက်လုံးစစ်ဆေးခြင်း (EUA) သည် အထူးပြုလုပ်ထားသော မီးများ၊ မှန်ဘီလူးများဖြင့် မျက်လုံးကို အနီးကပ် စေ့စပ်သေချာစွာ စစ်ဆေးနိုင်စေပါသည်။
အကျိတ်ကြီးများသည် ကွဲထွက်ပြီး မျက်လုံးအတွင်းရှိ အရည်များထဲတွင် မျောပါနေသော အကျိတ်ငယ်လေးများ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို မျက်လုံးအတွင်းရှိ ဂျယ်လီကဲ့သို့ အရည်များထဲသို့ ကင်ဆာဆဲလ်များ ဟုခေါ်သည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) အား မကုသပါက ပျံ့နှံ့နိုင်သည်-
မျက်လုံးအကျိတ်များအား အုပ်စု A ကနေ အုပ်စု E အထိ ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။
အုပ်စုသည် အကျိတ်အရွယ်အစား၊ တည်နေရာနှင့် မျက်လုံးအတွင်း ပျံ့နှံ့မှုအတိုင်းအတာ ပေါ် အခြေခံသည်။ မျက်လုံးနှစ်လုံးစလုံးတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားနေပါက၊ မျက်လုံးတစ်လုံးစီကို သီးခြားစီ ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။
အုပ်စု က အဆင့်ရှိ အကျိတ်သည် သေးငယ်ပြီး အမြင်ဗဟို၏ အဝေးတွင် တည်ရှိသည်။ အုပ်စု က အဆင့်ရှိ အကျိတ်ရှိသော လူနာများသည် ကုသမှုခံယူနေစဉ်နှင့် ကုသပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မျက်လုံး၏ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် အမြင်အာရုံကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အခွင့်အလမ်းကောင်းများ ရှိပါသည်။
အုပ်စု င အဆင့်ရှိ အကျိတ်များသည် ကြီးမားပြီး မျက်လုံးအတွင်းပိုင်းတွင် ကွဲထွက်သွားခြင်း (မျက်လုံးအတွင်းရှိ ဂျယ်လီကဲ့သို့ အရည်များထဲသို့ ကင်ဆာဆဲလ်များ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း) ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ဤအကျိတ်များသည် မျက်လုံးအပြင်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။ အုပ်စု င အကျိတ်ရှိသော ကလေးများသည် မျက်စိအမြင်အာရုံ လျော့နည်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝဆုံးရှုံးသွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် ကုသမှုခံယူပြီးသော်လည်း မျက်လုံးဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ မြင့်မားပါသည်။
| အကျိတ်အုပ်စု | မျက်လုံးဆုံးရှုံးနိုင်ခြေ | ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လက်တွေ့လက္ခဏာများ |
|---|---|---|
| ဤ | ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်နည်းပါးခြင်း | အကျိတ်သည် သေးငယ်ပြီး မြင်လွှာထဲတွင်သာ ရှိကာ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများနှင့် နီးကပ်စွာ မရှိပါ။ |
| ခ | ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးခြင်း | အကျိတ်သည် ပိုမိုကြီးမားပြီး/သို့မဟုတ် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေသည်။ |
| ဂ | ဖြစ်နိုင်ခြေ အတင့်သင့်ရှိခြင်း | အကျိတ်မှာ အများအားဖြင့် နယ်နိမိတ်ရှင်းလင်းပြီး ပျံ့နှံ့မှု သို့မဟုတ် မျိုးစေ့ကျမှု အနည်းငယ်သာ ရှိသည် |
| ဃ | ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားခြင်း | အကျိတ်သည် ကြီးမားခြင်း သို့မဟုတ် နယ်နိမိတ်မရှင်းလင်းခြင်း ဖြစ်ပြီး အကျိတ်အစေ့အဆန်များ အမြောက်အမြား ရှိနေသည်။ |
| င | ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားခြင်း | အကျိတ်သည် အလွန်ကြီးမားပြီး မျက်လုံး၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိခိုက်သောကြောင့် ရောဂါပျံ့နှံ့နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။ |
ကင်ဆာ၏ အဆင့်ဆိုသည်မှာ ၎င်းသည် မျက်လုံးအပြင်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ အဆင့် 1 နှင့် 2 ဆိုသည်မှာ အကျိတ်သည် မျက်လုံးတွင်သာ ရှိသည်။ အဆင့် 3 နှင့် 4 ဆိုသည်မှာ အကျိတ်သည် မျက်လုံးတစ်ဝိုက်ရှိ တစ်ရှူးများ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
အကျိတ် အုပ်စု က
အကျိတ်သည် သေးငယ်ပြီး မြင်လွှာတွင်သာ ရှိသည်။ ၎င်းသည် မျက်လုံး၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများနှင့် နီးကပ်စွာ မရှိပါ။
အကျိတ် အုပ်စု ခ
အကျိတ်သည် ပိုမိုကြီးမားပြီး/သို့မဟုတ် မျက်လုံး၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေသည်။
အကျိတ် အုပ်စု ဂ
အကျိတ်သည် အများအားဖြင့် နယ်နိမိတ်ရှင်းလင်းသော်လည်း ပျံ့နှံ့မှု သို့မဟုတ် မျိုးစေ့ကျမှု အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။
အကျိတ် အုပ်စု ဃ
အကျိတ်သည် ကြီးမားခြင်း သို့မဟုတ် နယ်နိမိတ်မရှင်းလင်းခြင်း ဖြစ်ပြီး မျိုးစေ့ကျမှု အလွန်အမင်း များပြားနေသည်။
အကျိတ် အုပ်စု င
အကျိတ်သည် အလွန်ကြီးမားပြီး မျက်လုံး၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိခိုက်စေသည်။ ရောဂါပျံ့နှံ့နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားသည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ကုသမှုသည် အကျိတ်သည် မျက်လုံး 1 ဖက်တွင်သာ ဖြစ်ပွားခြင်း ရှိ၊ မရှိ၊ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ပြန့်နှံ့မှုအတိုင်းအတာနှင့် အကျိတ်သည် အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့ခြင်း ရှိ၊ မရှိတို့ပေါ် မူတည်ပါသည်။ ဆရာဝန်များသည် အောက်ပါတို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်-
ကုသမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
ပုံမှန်အားဖြင့် ဆရာဝန်များသည် ကုသမှုနည်းလမ်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။ ကုသမှုမစတင်မီ၊ ရေတိုနှင့် ရေရှည်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ဆိုးကျိုးများကို နားလည်သဘောပေါက်စေရန်အတွက် သင့်ကလေး၏ ဆရာဝန်များနှင့်အတူ ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သင့်ပါသည်။
ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ရန် သို့မဟုတ် ကြီးထွားမှုကို ရပ်တန့်ရန်ဓာတုကုထုံး၊ သို့မဟုတ် ဓာတုဆေး ကဲ့သို့ ပြင်းထန်သောဆေးဝါးများကို အသုံးပြုသည်။ ဓာတုကုထုံးတွင် ဆေး 1 မျိုး သို့မဟုတ် ဆေး 1 မျိုးထက်ပို၍ အသုံးပြုနိုင်သည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) အတွက် ဓာတုကုထုံးတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်နိုင်သည်-
ဓာတုကုထုံးတစ်ခုတည်းဖြင့် မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ကို မကုသနိုင်ပါဘူး။ ၎င်းကို တခြားကုသမှုများဖြင့် တွဲဖက်အသုံးပြုသည်။။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) အတွက် ဓာတုဆေးအား အောက်ပါတို့မှပေးနိုင်ပါသည်-
မျက်လုံးထိခိုက်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် OAC ကုသမှုကို ဤနည်းလမ်းတွင် အတွေ့အကြုံရှိသော ဆေးကုသမှုအဖွဲ့မှသာ လုပ်ဆောင်သင့်သည်။
ပစ်မှတ်ထားကုထုံးသည် အကျိတ်ကို တိုက်ရိုက်ကုသပေးသည်။ အကျိတ်သည် အလွန်သေးပါက ပစ်မှတ်ထားကုသနည်း တစ်ခုတည်းဖြင့် ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) ကိုကုသရန် လုံလောက်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် ကလေးအိပ်ပျော်နေချိန်တွင် မေ့ဆေးပေး၍ လုပ်ရသည်။ အမျိုးအစား 3 မျိုးရှိပါသည်-
လိုအပ်ပါက မျက်လုံးကို ခွဲစိတ်ထုတ်ပစ်ရန်အတွက်ခွဲစိတ်ကုသမှု ကို အသုံးပြုသည်။ ဤခွဲစိတ်မှုကို မျက်လုံးလိုက် ခွဲထုတ်ခြင်း ဟုခေါ်ပါသည်။
ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး အား အဆင့်မြင့် မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) အတွက် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ပြင်ပမှ ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးခြင်းသည် စက်ကိရိယာတစ်ခုကို အသုံးပြု၍ မျက်လုံးတစ်ခုလုံးသို့ ဓာတ်ရောင်ခြည်ရောက်ရှိအောင် ပေးသော ကုသမှုနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) အတွက် အပြင်းထန်ဆုံး ကုသမှုဖြစ်သည်။ ကလေး၏ အမြင်အာရုံကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) ပြန့်ပွားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ၎င်းကို အသုံးပြုသည်။ ရေရှည်ဆိုးကျိုးများနှင့် နောက်ထပ် ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) များ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသောကြောင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကို များသောအားဖြင့် အောက်ပါ ကင်ဆာရောဂါအခြေအနေများရှိသည့် လူနာများအတွက်သာ အသုံးပြုသည်-
အလွန်ရှားပါးသော်လည်း မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) သည် ဦးနှောက် သို့မဟုတ် ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးဆစ်အတွင်းရှိ အရည် သို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် အသည်း၊ အရိုးများ၊ အရိုးတွင်းခြင်ဆီ သို့မဟုတ် ပြန်ရည်ကျိတ်များသို့လည်း ပျံ့နှံ့သွားနိုင်ပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ်များတွင် ပိုမိုပြင်းထန်သော ဓာတုကုထုံးများ လိုအပ်နိုင်ပြီး မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်အရိုးတွင်းခြင်ဆီကို ပြန်လည်အစားထိုးခြင်း ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ရနိုင်ပါသည်။ အချို့လူနာများသည် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးလည်း လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
Hunter သည် အသက် 11 လသားအရွယ်တွင် မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ရောဂါတွေ့ရှိပါသည်။ သူသည် မျက်လုံးကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) မှ လုံးဝကင်းရှင်းသွားခဲ့ပါသည်။ Hunter သည် အားကစားမျိုးစုံကို ဝါသနာပါပြီး အစ်ကိုကောင်းတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်ပါသည်။
မျက်လုံး 1 ဖက်တည်းသာ ရှိခြင်းသည် Hunter လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းပေါ် တကယ်တမ်း ဘာမှ သက်ရောက်မှု မရှိပါ။ သူ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်ခဲဆုံးအရာမှာ နေ့စဉ်သောက်ရေခွက်ကို မမှောက်မိအောင် သတိထားရခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဘတ်စကက်ဘော၊ ဘေ့စ်ဘော ဒါမှမဟုတ် ဂေါက်သီးရိုက်တဲ့ အားကစားတွေမှာရော။ ၎င်းသည် သူ့အား မည်သည့် မထိခိုက်မှုမျှ မဖြစ်စေပါ။ သူသည် ရပ်တည်ပုံကို ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် ခေါင်းကို လှည့်ကြည့်ဖို့ သတိထားခြင်း စသည့် အနည်းငယ်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမျိုးတော့ လုပ်ရကောင်း လုပ်ရနိုင်ပါသည်။ သို့သော် လူတိုင်းတွင် ကျော်လွှားရမည့် အကန့်အသတ်များ ရှိပါသည်။
Hunter (အပေါ်တွင်)၊ အသက် 7 နှစ်၊ အစ်ကို ဖြစ်သူ Jake နှင့်အတူ
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ရှိသော ကလေးအများစုသည် ကုသလို့ရနိုင်ပါသည်။ အသက်ရှင်နိုင်ခြေကို ထိခိုက်စေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ အကျိတ်သည် မျက်လုံးကိုကျော်၍ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း ရှိ၊ မရှိပင် ဖြစ်သည်။ အကျိတ်သည် မျက်လုံးအတွင်း၌သာ ရှိနေပါက အသက်ရှင်နိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားပါသည်။ အကယ်၍ ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားပါက ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) ကို ကုသရန် ပိုမိုခက်ခဲသွားပါမည်။
ပြန်လည်သက်သာလာမှုပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သော အခြားအချက်များမှာ-
ကုသမှုဖြင့် မျက်စိတွင်သာ ကင်ဆာရှိသော ကလေးများအတွက် အသက်ရှင်နိုင်ခြေနှုန်းမှာ 95% ထက်ပိုမြင့်ပါသည်။
မျက်လုံးလမ်းကြောင်း၊ ပြန်ရည်ကျိတ်များ၊ အရိုးတွင်းခြင်ဆီ၊ အရိုးများ သို့မဟုတ် အသည်းသို့ ပျံ့နှံ့နေသော ကင်ဆာအတွက် အသက်ရှင်နိုင်ခြေနှုန်းမှာ ပြင်းထန်သော ဓာတုကုထုံး)၊ မိမိ၏ကိုယ်ပိုင်ပင်မဆဲလ်ဖြင့် ပြန်လည်ကုသခြင်း၊ နှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး တို့ဖြင့် ကုသပါက 80% ခန့် ရှိပါသည်။။
ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်တွင် ဦးနှောက် သို့မဟုတ် ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးမကြီးအတွင်း လည်ပတ်နေသော အရည် သို့ ပျံ့နှံ့နေသော ကင်ဆာအတွက် အသက်ရှင်နိုင်ခြေနှုန်းမှာ 10%အောက်သာ ရှိပါသည်။
ကလေးငယ်များသည် ကုသမှုခံယူနေစဉ်အတွင်းနှင့် ကုသမှုပြီးဆုံးပြီးနောက် ကာလတစ်ခုအထိ မေ့ဆေးပေး၍ ပုံမှန်မျက်လုံးစစ်ဆေးမှုများ ခံယူရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။ ရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာပါက စောစီးစွာ သိရှိလျှင် ပစ်မှတ်ထားကုသနည်းဖြင့် ထိန်းချုပ်ကုသနိုင်ပါသည်။ ဆေးကုသပေးသည့်အဖွဲ့မှ လိုအပ်သော စစ်ဆေးမှုများအကြောင်းနှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် စစ်ဆေးရမည်ဟူသော အချိန်ဇယားကို အကြံပြုပေးပါလိမ့်မည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ရောဂါပျောက်ကင်းသူ အားလုံးအတွက် တစ်သက်တာလုံး မျက်လုံးကျန်းမာရေးကို စောင့်ရှောက်မှုခံယူရန်မှာ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်နှင့် 6–12 လတစ်ကြိမ် (အသက်အရွယ်ပေါ်မူတည်၍) မျက်လုံးစစ်ဆေးမှုများ ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကာအကွယ်မျက်မှန်များသည် မျက်လုံးဒဏ်ရာရခြင်းကို ကာကွယ်ပေးသည်။
မျက်စိအမြင်အာရုံ ချို့ယွင်းနေသော လူနာများသည် မျက်မှန် သို့မဟုတ် အခြားအမြင်အာရုံ အထောက်အပံ့များ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ မျက်စိအားနည်းသော အထူးကုဆရာဝန်တစ်ဦးသည် မျက်စိအမြင်အာရုံ သိသိသာသာ ချို့ယွင်းနေသော လူနာများကို ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ မျက်မမြင်စာကို စောစီးစွာ သင်ယူခြင်းသည်လည်း အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ခွဲစိတ်မှုဖြင့် မျက်လုံးတစ်လုံးကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ (မျက်လုံးလိုက် ခွဲထုတ်ခြင်း) ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် မျက်လုံးအတွင်းသား အစားထိုးကိရိယာဖြင့် အစားထိုးပေးမည်ဖြစ်သည်။ မျက်လုံးခွက် ကျက်သွားပြီးနောက်တွင် ကလေးငယ်အတွက် မျက်လုံးတု တပ်ဆင်ပေးနိုင်ပါသည်။ ဤမျက်လုံးတုကို လူနာနှင့် အလိုက်ဖက်ဆုံးဖြစ်စေရန်၊ သဘာဝအတိုင်း ပုံစံရှိစေရန်နှင့် သက်သောင့်သက်သာ ရှိစေရန်အတွက် အထူးပြုလုပ်ပေးထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ မျက်လုံးဖယ်ရှားရန် လိုအပ်သော ကလေးအများစုသည် ခွဲစိတ်မှုမပြုလုပ်မီကပင် အမြင်အာရုံပြောင်းလဲမှုများနှင့် အသားကျအောင် နေထိုင်တတ်ကြပါသည်။ မျက်လုံးတုတပ်ဆင်ထားသော ကလေးများသည် အားကစားနှင့် ရေကူးခြင်းအပါအဝင် ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှုများကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ မျက်လုံး 1 လုံးတည်းဖြင့် နေထိုင်ခြင်းအကြောင်း ပိုမိုလေ့လာပါ။
မျက်လုံးတုကို သင့်လျော်စွာ ဂရုစိုက်ခြင်း သည် အရေးကြီးပါသည်။ ကလေးကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ မျက်လုံးတုကို ပုံမှန်အားဖြင့် 6 လတစ်ကြိမ် အလိုက်သင့် ပြုပြင်ပေးရပါသည်။ အတုတပ်ဆင်ထားသော လူနာတစ်ဦးသည် 6–12 လတစ်ကြိမ် မျက်စိစစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်သည်။ ဤစစ်ဆေးမှုများတွင် မျက်လုံးတုကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်း၊ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်၊ မဖြစ် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ဖြစ်ပြီးနောက် အဖြစ်များသော မျက်စိပြဿနာများတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်-
ပြင်ပမှ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးဖြင့် ကုသမှုခံယူခဲ့သော လူနာများသည် ကုသမှု၏ နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးသက်ရောက်မှုအချို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ ရှိသည်။ ယင်းစစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
မျိုးရိုးလိုက်သော မျက်စိအတွင်းပိုင်း အကျိတ်ကင်ဆာ (Retinoblastoma) ရောဂါပျောက်ကင်းသူများသည် ဘဝနှောင်းပိုင်းမှာ တခြားသော ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ကြီးမားပါသည်။ ငယ်ရွယ်သောလူနာများသည် ပိုင်နီယိုဘလတ်စတိုမာ(Pineoblastoma)ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးရန် အသက် 5 နှစ်အထိ ဦးနှောက် MRI ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ အသက် 5 နှစ်ကျော်ပါက နောက်ထပ် ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) များအတွက် စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ စံလမ်းညွှန်ချက်မရှိပါ။ သင့်ကလေးအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်းများကို ကုသမှုပေးနေသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်သူများအား အသိပေးပြောပြထားသင့်ပါသည်။
ကင်ဆာရောဂါ (Cancer) မှ ရောဂါပျောက်ကင်းသူအားလုံးသည် ကျန်းမာသော လူနေမှုပုံစံအလေ့အထများကို လက်ခံကျင့်သုံးသင့်သည်။ ၎င်းတို့တွင် အခြေခံစောင့်ရှောက်မှုဆရာဝန်ထံမှ ပုံမှန်ဆေးစစ်ခြင်း ပါဝင်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးကို သက်ရောက်စေသော ဓာတုကုထုံး သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးဖြင့် ကုသမှုခံယူခဲ့သော ရောဂါသက်သာသူများသည် ကုသမှု၏ နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးသက်ရောက်မှုများဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ရှိ၊ မရှိ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုများ ခံယူသင့်ပါသည်။
ကုသမှုပြီးဆုံးပြီးနောက် သင့်ကလေး၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့သည် ကင်ဆာရှင်သန်ကျန်ရစ်သူ စောင့်ရှောက်မှုအစီအစဉ် (Survivorship care plan) ကို ပေးသင့်သည်။ ဤအစီရင်ခံစာတွင် လိုအပ်သော စစ်ဆေးမှုများအကြောင်းနှင့် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော လူနေမှုပုံစံအတွက် အကြံပြုချက်များ ပါဝင်မည်ဖြစ်ပါသည်။
—
ပြန်လည်စစ်ဆေးထားသည်- ဩဂုတ်လ 2024 ခုနှစ်