Ostra białaczka limfoblastyczna atakuje białe krwinki zwane limfocytami.
Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) jest nowotworem krwi i szpiku kostnego. Jest ona najczęściej spotykaną postacią nowotworu wieku dziecięcego.
W przypadku białaczki komórki nowotworowe namnażają się w szybkim tempie w szpiku kostnym. Stan ten uniemożliwia prawidłowe wykonywanie swoich zadań przez zdrowe komórki krwi – krwinki białe, krwinki czerwone i płytki krwi.
ALL atakuje krwinki białe zwane limfocytami. Komórki te biorą udział w zwalczaniu zakażeń i pomagają w ochronie organizmu przed chorobami.
Wyróżnia się dwa rodzaje limfocytów: limfocyty B oraz limfocyty T. ALL może powstać z obu typów limfocytów. Przypadki ALL są znane jako ALL B-komórkowa B lub ALL T-komórkowa. ALL B-komórkowa występuje częściej.
Każdego roku w Stanach Zjednoczonych ALL diagnozuje się u około 3000 dzieci i nastolatków.
ALL najczęściej występuje u dzieci w wieku 2–5 lat. Występuje również u starszych dzieci i nastolatków.
ALL u niemowląt stanowi rzadkość. W Stanach Zjednoczonych każdego roku odnotowuje się około 90 przypadków ALL u dzieci poniżej 1 roku życia.
Chemioterapia jest najczęstszą metodą leczenia ALL. Ogólny wskaźnik wyleczenia wynosi około 90% w Stanach Zjednoczonych.
Ostra postać białaczki oznacza, że objawy szybko ulegają nasileniu. Stan dziecka może wymagać uzyskania natychmiastowej pomocy medycznej.
Najczęstsze objawy ALL to:
W większości przypadków ALL nie udaje się ustalić przyczyny.
Z podwyższonym ryzykiem zachorowania na ALL powiązano niektóre zespoły dziedziczne. Zaliczają się do nich:
W krwi dzieci z białaczką zazwyczaj występuje wysoka liczba krwinek białych.
W ramach badania fizykalnego i zbierania wywiadu lekarskiego lekarz:
Badania krwi i szpiku kostnego są wykorzystywane do diagnozowania ALL.
Od pacjenta pobierana jest krew w celu przeprowadzenia badań. Do badań tych należą:
Pobranie szpiku kostnego i biopsja to dwa badania, które pozwalają potwierdzić diagnozę nowotworu. Zwykle procedury te są przeprowadzane w tym samym czasie. Pacjenci poddani sedacji lub otrzymają leki przeciwbólowe.
W przypadku stwierdzenia białaczki zespół opiekujący się pacjentem przeprowadzi dodatkowe badania
Obejmują one badania laboratoryjne mające na celu identyfikację określonych genów, białek i innych czynników związanych z białaczką.
Tego rodzaju badania są ważne, ponieważ przyczyną nowotworów są błędy (mutacje) w genach obecnych w komórce. Zidentyfikowanie tych błędów może pomóc w zdiagnozowaniu konkretnego podtypu białaczki.
Lekarze wykorzystują te informacje, aby dobrać opcje leczenia dostosowane do przypadku Twojego dziecka.
Zespół opiekujący się nim wykona również badania mające na celu sprawdzenie, czy nowotwór rozprzestrzenił się do innych części ciała.
Punkcja lędźwiowa pozwoli stwierdzić, czy białaczka rozprzestrzeniła się do mózgu i rdzenia kręgowego. Badanie to jest również określane jako nakłucie lędźwiowe.
Przy okazji wykonywania tej procedury pacjent może zostać poddany chemioterapii. Ten rodzaj chemioterapii jest określany jako profilaktyczna chemioterapia dokanałowa.Stosuje się ją w celu zapobiegnięcia rozsiewowi ALL do płynu mózgowo-rdzeniowego..
Badanie rentgenowskie klatki piersiowej pokazuje, czy komórki białaczki nie utworzyły litej masy pośrodku klatki piersiowej.
Jeśli u pacjenta występują określone objawy przedmiotowe i podmiotowe, mogą zostać wykonane również inne badania obrazowe i laboratoryjne.
Pacjentki w wieku rozrodczym mogą być poddawane testom ciążowym.
Mężczyźni mogą zostać poddani badaniu USG w celu sprawdzenia, czy choroba nie zajęła jąder. W przypadku ALL jest to rzadko spotykane. Problem ten dotyczy 1–2% pacjentów płci męskiej.
Zespół opieki może omówić kwestię płodności z Tobą i/lub Twoim dzieckiem. Dowiedz się więcej o opcjach dla mężczyzn i kobiet.
Lekarze gromadzą informacje niezbędne do zaplanowania leczenia.
U pacjenta zostanie wykonany zabieg chirurgiczny w celu założenia portu podskórnego lub innego przyrządu zapewniającego dostęp dożylny, przez który można podawać leki cytostatyczne i płyny, a także pobierać próbki krwi.
Celem tej fazy jest zniszczenie komórek białaczki we krwi i szpiku kostnym oraz uzyskanie remisji choroby. Faza ta jest intensywna i może wymagać pobytu w szpitalu.
W niektórych przypadkach stosuje się również terapię mającą na celu zwalczenie komórek białaczki w płynie mózgowo-rdzeniowym, który jest częścią ośrodkowego układu nerwowego (OUN) stanowiącego miejsce niedostępne dla większości cytostatyków.
Lekarze wezmą pod uwagę kilka czynników, aby zaplanować kolejne kroki:
W ramach tej fazy pacjenci chorujący na ALL z obecnością chromosomu Philadelphia mogą otrzymać imatynib, dasatynib lub ponatynib.
W tej fazie stosuje się inną kombinację leków w celu zniszczenia pozostałych komórek. To leczenie może wymagać pobytów w szpitalu.
Jeśli białaczka pozostaje w remisji, można rozpocząć terapię podtrzymującą. Jej celem jest zniszczenie wszelkich komórek białaczkowych, które mogły pozostać po pierwszych dwóch fazach.
Zazwyczaj w tej fazie stosuje się u pacjentów cotygodniowe sesje chemioterapii i badań krwi z okresowym wdrażaniem chemioterapii wysokodawkowej w ramach leczenia reindukcyjnego.
Pierwsze 6–9 miesięcy tej fazy ma zazwyczaj intensywny przebieg. Po upływie pierwszych 6-9 miesięcy pacjenci często mogą już powrócić do szkoły.
Pacjent odbywa wizyty kontrolne co 1-4 miesięcy.
Wizyty te mogą obejmować:
Częstotliwość wizyt kontrolnych może się zmniejszyć do jednej wizyty co 6 miesięcy.
Częstotliwość wizyt kontrolnych może się zmniejszyć do jednej wizyty rocznie.
Pacjent jest poddawany zabiegowi chirurgicznemu w celu założenia przyrządu zapewniającego dojście centralne do żyły. Taki przyrząd ogranicza konieczność nakłuwania żył. Umożliwia on pobieranie od pacjentów krwi do badań laboratoryjnych oraz dożylne ((i.v.)podawanie leków, płynów, produktów krwiopochodnych i odżywek.
Główną metodą leczenia ALL wieku dziecięcego jest chemioterapia. Obejmuje ona kilka leków i trwa 2–3 lata. Podzielona jest na 3 fazy:
Lekarze mogą dostosować leczenie do potrzeb pacjentów w zależności od grupy ryzyka, do której należą.
Grupa ryzyka odnosi się do prawdopodobieństwa, że nowotwór nie zareaguje na leczenie (oporność) lub powróci (nawrót). Istnieją możliwości leczenia ALL w postaci nawrotowej lub opornej na leczenie.
Grupy ryzyka obejmują grupy niskiego, standardowego, wysokiego i bardzo wysokiego ryzyka.
Metoda chemioterapii i rodzaje podawanych leków zależą od grupy ryzyka, do której zostanie zakwalifikowane dziecko. Na przykład dzieci i nastolatki w grupie białaczki wysokiego ryzyka otrzymują więcej rodzajów leków przeciwnowotworowych i/lub ich wyższe dawki w porównaniu z grupą ALL niskiego ryzyka.
Czynniki decydujące o przydziale do grupy ryzyka:
Minimalna choroba resztkowa (MRD) jest określeniem stosowanym do opisania stanu charakteryzującego się obecnością tak małej ilości komórek białaczki w szpiku kostnym, że nie można ich dostrzec pod mikroskopem.
Wysoce czułe testy pozwalają wykryć 1 komórkę białaczkową na 10 000–1 milion prawidłowych komórek w szpiku kostnym.
Dodatni wynik badania pod kątem MRD (czyli obecność więcej niż 1 komórki nowotworowej na 10 000 zdrowych komórek) uzyskany po leczeniu indukcyjnym stanowi największy czynnik ryzyka nawrotu nowotworu u dziecka. Moment wykonania badania pod kątem MRD zależy od ośrodka.
Działania niepożądane są trudne do przewidzenia. Zależą one zarówno od samego leku, jak i od reakcji organizmu na jego podanie u danej osoby. Różne osoby mogą mieć różne reakcje na ten sam lek.
Działania niepożądane mogą wystąpić w każdej z faz leczenia ALL. Podczas pierwszych tygodni leczenia istnieje największe ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Są dostępne metody leczenia takich działań niepożądanych.
Działania niepożądane mogą być następujące:
U około 98% dzieci z ALL w Stanach Zjednoczonych udaje się osiągnąć remisję w ciągu kilku tygodni od rozpoczęcia leczenia.
Wyleczenie z choroby jest możliwe w przypadku ponad 90% dzieci z ALL w Stanach Zjednoczonych. Pacjenta uznaje się za wyleczonego po upływie około 5 lat utrzymującej się remisji.
Wskaźniki przeżycia u pacjentów z ALL zakwalifikowanych do grupy niskiego ryzyka dochodzą nawet do ponad 95%.
Zespół medyczny przedstawia możliwości leczenia rodzinom pacjentów z ALL, u których nie uzyskano odpowiedzi na leczenie (postać oporna na leczenie) lub u których doszło do nawrotu nowotworu po leczeniu (postać nawrotowa).
W związku z leczeniem pacjenci przez pewien czas nie chodzą do szkoły. Zarówno ośrodek leczenia i szkoła, jak i sam pacjent oraz jego rodzice mogą podjąć wspólne wysiłki, aby uczeń pozostawał możliwie jak najbardziej na bieżąco z nauką szkolną.
U niektórych pacjentów leczonych z powodu ALL mogą wystąpić opóźnione skutki. Opóźnionym skutkiem określa się problem zdrowotny, który pojawia się wiele miesięcy lub lat po zakończeniu leczenia.
Po zakończeniu leczenia onkologicznego pacjenci powinni podlegać dalszej kontroli prowadzonej przez zespół medyczny w ośrodku, w którym odbyło się leczenie, i/lub przez lekarza pierwszego kontaktu. W wielu przypadkach opóźnione skutki można leczyć, a niektórym z nich można całkowicie zapobiec.
Różne metody leczenia wiążą się z różnymi opóźnionymi skutkami. Nie u wszystkich pacjentów takie opóźnione skutki wystąpią. Pacjenci leczeni w dokładnie taki sam sposób mogą doświadczać różnych opóźnionych skutków.
Pacjenci z ALL są narażeni na ryzyko wystąpienia:
—
Data aktualizacji: sierpień 2024 r.
Białaczka jest chorobą nowotworową krwi i szpiku kostnego. Jest to najczęstszy rodzaj nowotworu występujący u dzieci i nastolatków.
Chemioterapia polega na leczeniu nowotworów za pomocą leków, które działają poprzez zakłócanie procesu podziału komórek. Dowiedz się więcej o chemioterapii i tym, jak przygotować dziecko do jej podjęcia.
Rak jest chorobą polegającą na nieprawidłowym wzroście komórek. W przypadku raka sygnały kontrolujące wzrost komórek nie działają prawidłowo. Dowiedz się, jak rozwija się i rozprzestrzenia nowotwór.