Dojście centralne do żyły, określane również jako centralny cewnik dożylny, ma postać długiej, cienkiej i giętkiej rurki. Cewnik wprowadza się do żyły przez nacięcie w skórze. Cewnik dojścia centralnego jest następnie przemieszczany dalej w świetle żyły, aż jego końcówka znajdzie się wewnątrz serca lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie.
Drugi koniec cewnika wystaje na zewnątrz ciała. Ten zewnętrzny koniec jest wyposażony w złącze. Złącze zapobiega wyciekom z cewnika oraz przedostawaniu się drobnoustrojów do organizmu.
Zespół opiekujący się dzieckiem może stosować złącze dojścia centralnego do żyły w celu podawania:
Korzyści ze stosowania dojścia centralnego do żyły
Ograniczenie konieczności nakłuwania żył dziecka w celu podawania leków, płynów, składników odżywczych i produktów krwiopochodnych oraz pobierania próbek krwi. Czasami nakłucie żyły może być nadal konieczne, ponieważ niektóre badania krwi wymagają pobrania próbki bezpośrednio z żyły.
Przeszkoleni opiekunowie mogą korzystać z dojścia centralnego w warunkach domowych, postępując zgodnie z instrukcjami zespołu opiekującego się dzieckiem.
Cewnik może zostać założony na wiele miesięcy, a nawet dłużej.
Rozwiązanie to ogranicza podrażnienie naczyń krwionośnych przez leki i zabiegi.
Opiekunowie mogą korzystać z dojścia centralnego w celu podawania leków lub składników odżywczych za pomocą strzykawki albo worka z płynem infuzyjnym.
Niektóre rodzaje dojść centralnych umożliwiają podawanie więcej niż jednego leku jednocześnie.
Zespół opiekujący się dzieckiem wyjmie cewnik dojścia centralnego, gdy nie będzie już potrzebny.
Rodzaje dojść centralnych do żyły:
Pobieranie próbek krwi
Podawanie leków cytostatycznych
Podawanie płynów i elektrolitów
Podawanie preparatów do żywienia pozajelitowego
Podawanie antybiotyków i innych leków
Rodzaje dojść centralnych do żyły
Port podskórny to centralny cewnik dożylny umieszczony w całości pod powierzchnią skóry. Leki są podawane przez port przy użyciu igły Hubera.
Wyróżnia się trzy rodzaje dojść centralnych do żyły:
Kaniula centralna z dostępu obwodowego (PICC)
Tunelowany cewnik centralny
Port podskórny
Rodzaj założonego dojścia centralnego do żyły zależy od:
Potrzeb w zakresie podawania leków, zabiegów i żywienia
Intensywności i częstotliwości leczenia
Wieku, gabarytów ciała i stanu zdrowia dziecka
Poziomu aktywności dziecka
Wymagań w zakresie pielęgnacji cewnika zapewniającej jego prawidłowe działanie
Ryzyka zakażenia i innych problemów zdrowotnych
Zakładanie dojścia centralnego
Dojście centralne do żyły zakłada się u dzieci, które są poważnie chore i wymagają długotrwałego leczenia. Zespół opiekujący się dzieckiem wytłumaczy rodzicowi lub opiekunowi, dlaczego dziecko wymaga założenia dojścia centralnego do żyły. Przed założeniem cewnika lekarz może wydać zalecenie NPO („nic doustnie”), co oznacza, że dziecko musi się wstrzymać od jedzenia i picia. W takim przypadku należy dopilnować, aby dziecko przestrzegało tego zalecenia.
Podczas procedury zakładania cewnika dziecko może być przytomne lub uśpione. Jeśli dziecko jest przytomne, zespół opiekujący się dzieckiem poda mu środek znieczulający skórę, aby zapobiec bólowi. W celu zaśnięcia na czas procedury, u niektórych pacjentów może zostać zastosowane znieczulenie ogólne.
Znieczulenie i zabiegi chirurgiczne zawsze wiążą się z pewnym ryzykiem. Zespół opiekujący się dzieckiem wyjaśni ryzyko i korzyści związane z zabiegiem chirurgicznym i znieczuleniem. Omówione zostaną również korzyści i ryzyko związane z założeniem dojścia centralnego do żyły.
Czego można się spodziewać po założeniu dojścia centralnego do żyły?
Jeśli u dziecka zastosowano znieczulenie, może ono spać przez około godzinę.
W pobliżu miejsca wprowadzenia cewnika dziecko może odczuwać bolesność i odrętwienie.
Może się pojawić niewielkie zasinienie lub wysięk.
Dziecko może mieć odczucie „ciągnięcia” po zewnętrznej stronie skóry.
Przyzwyczajenie się do obecności cewnika może zająć dziecku kilka dni. Poinformuj zespół opiekujący się dzieckiem, jeśli dziecko odczuwa jakikolwiek ból lub dyskomfort.
„Naprawdę nie podobało mi się, że nie mogłam brać prysznica, kiedy miałam cewnik centralny, ponieważ mam obsesję na punkcie zarazków. Brak tej swobody był więc dla mnie trudny. Ale cewnik był wygodny, ponieważ jest to o wiele łatwiejsze niż kłucie, zwłaszcza gdy jest się tak ospałym i po prostu nie czuje się dobrze”.
Alice Haughaboo (pacjentka z czerniakiem)
Pielęgnacja dojścia centralnego do żyły
Jeśli dziecko zostanie wypisane do domu z założonym dojściem centralnym do żyły, zespół opiekujący się dzieckiem poinstruuje rodzica lub opiekuna, w jaki sposób pielęgnować to miejsce. Najlepszym rozwiązaniem jest przeszkolenie kilku członków rodziny w zakresie pielęgnacji cewnika. Zapytaj członka zespołu opiekującego się dzieckiem o wszelkie kwestie, które nie są do końca zrozumiałe.
Dziecko nie powinno brać udziału w aktywnościach, które mogłyby spowodować uszkodzenie cewnika, takich jak sporty kontaktowe i dynamiczne zabawy. Nie wolno również pływać ani dopuścić do zmoczenia miejsca założenia cewnika, ponieważ zwiększa to ryzyko zakażenia. Zapytaj zespół opiekujący się dzieckiem, co dziecko może, a czego nie może robić.
Wskazówki dotyczące zapobiegania zakażeniom w miejscu dojścia centralnego do żyły
Przed przystąpieniem do pielęgnacji cewnika centralnego należy zawsze umyć ręce.
Dbaj o higienę jamy ustnej, aby ograniczyć ilość bakterii w ustach, w tym myj zęby dwa razy dziennie.
Co 24 godziny należy kąpać dziecko i zmieniać mu ubranie.
Raz w tygodniu zmieniaj pościel dziecka, a jeśli jest zabrudzona, rób to częściej.
Opatrunek powinien być czysty, suchy i dobrze przymocowany.
Zmieniaj opatrunek zgodnie z zaleceniami zespołu opiekuńczego.
Obserwuj, czy nie pojawiają się oznaki infekcji, a w razie wątpliwości natychmiast skontaktuj się z lekarzem.
Najważniejsze informacje o dojściu centralnym do żyły
Za pośrednictwem dojścia centralnego do żyły zespół opiekujący się dzieckiem może podawać leki, substancje terapeutyczne, produkty krwiopochodne i płyny.
Wyróżnia się trzy rodzaje dojść centralnych do żyły: kaniulę centralną z dostępu obwodowego (PICC), tunelowany cewnik centralny oraz port podskórny.
Dojście centralne do żyły ogranicza konieczność nakłuwania żył dziecka.
Problemy związane z dojściem centralnym do żyły obejmują zakażenie, tworzenie się skrzeplin oraz przemieszczenie się cewnika.
Jeśli dziecko zostanie wypisane do domu z założonym dojściem centralnym do żyły, należy przestrzegać wszystkich instrukcji dotyczących pielęgnacji w warunkach domowych.
W razie zauważenia jakichkolwiek problemów należy się niezwłocznie skontaktować z lekarzem.
Więcej informacji
Dowiedz się więcej o centralnych cewnikach dożylnych i powiązanych z nimi kwestiach:
