မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma)

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ဆိုတာဘာလဲ။

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ဆိုသည်မှာ လူကြီးတွင် အတွေ့ရများဆုံးသော အရေပြားကင်ဆာတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နှစ်စဉ် ကလေးနှင့် ဆယ်ကျော်သက် 300-400 ခန့်ကိုလည်း သက်ရောက်မှုရှိပါသည်။ မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) သည် အရေပြား၏ မည်သည့်အပိုင်းတွင်ဖြစ်စေ ကြီးထွားနိုင်ပါသည်။ . မျက်လုံးထဲတွင်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ မကုသဘဲ ထားပါက မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားနိုင်ပါသည်။

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) တွင် မယ်လန်နိုထုတ်ပေးသည့် ကလာပ်စည်းဟုခေါ်သည့် အရေပြားဆဲလ်တွင် ကင်ဆာ ဖွဲ့စည်းခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ မယ်လန်နိုထုတ်ပေးသည့် ကလာပ်စည်းသည် အရေပြားကို အရောင် (ရောင်ခြယ်) ထောက်ပံ့ပေးသည့် မယ်လန်နင်များကို ထုတ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မယ်လနင်သည် အရေပြားကို ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV ရောင်ခြည်) မှ ကာကွယ်ပေးပါသည်)။ နက်မှောင်သည့် အသားအရေနှင့် လူများတွင် မယ်လန်နင်ပိုရှိပြီး မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ဖြစ်ပွားလာနိုင်ခြေ ပိုနည်းပါသည်။

အသက် 15 နှစ်အောက် ကလေးများတွင် ဖြစ်ပွားသော ကင်ဆာများ၏ 1% ခန့်မှာ မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အသက်ကြီးသော အသက်အရွယ်အုပ်စုများတွင် ပိုမိုဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ 

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ၏ လက္ခဏာများတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အရေပြားပြောင်းလဲမှုများ ပါဝင်သည်- 

• မှဲ့ကြီးလာခြင်း၊ အရောင်ပြောင်းလဲခြင်း၊ သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ယားယံခြင်း
• ဖျော့ဖျော့ သို့မဟုတ် အနီ-ရောင်အဖု

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) အတွက် ကုသမှုသည် ရောဂါ အဆင့်ပေါ် မူတည်ပါသည်။ လူနာများသည် ကင်ဆာကို ဖယ်ရှားရန်  ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ပိုမိုပြင်းထန်သောရောဂါသည် အခြားကုသမှု လိုအပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတွင် ပစ်မှတ်ထားကုထုံး၊ ဓာတုကုထုံးနှင့်/ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားကုထုံးပါဝင်နိုင်သည်။

စောစောသိရှိပါက မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) အတွက် ရှင်သန်နှုန်းသည် အလွန်ကောင်းပါသည်။ သို့သော် မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) သည် ပြန်ရည်ကျိတ်များ (Lymph nodes) ရောင်ရမ်းကြီးထွားခြင်း နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ ၎င်းမှာ ကုသရ ခက်စေနိုင်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ကို စောစီးစွာ ဖော်ထုတ်သိရှိရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ 

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ၏ လက္ခဏာများ

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) အတွက် အန္တရာယ်အချက်များ

အချို့အကြောင်းအရင်းများသည် မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma)၏ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

• အသက်အရွယ် – မယ်လနိုမာသည် ငယ်ရွယ်သောကလေးများထက် ဆယ်ကျော်သက်များတွင် ပိုမိုအဖြစ်များသည်။
• အရေပြား အရောင် – အသားဖြူ၊ ဆံပင်ဖျော့ဖျော့ သို့မဟုတ် အနီရောင်၊ မျက်လုံးအရောင် ဖျော့ဖျော့ရှိသူများ နှင့် နေလောင်လွယ်သူများသည် အန္တရာယ်ပိုများပါသည်။ အသား ပို၍ ညိုသူများတွင် မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးလေ့ရှိသည်။
• အရေပြား ရောဂါများ – မွေးရာပါ အရေပြားပေါ်တွင် အမှတ်ကြီး (melanocytic nevi) ဟုခေါ်သော အမဲစက်ကြီးများပါရှိသူများသည် မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။ အချို့သော မျိုးရိုးလိုက်သော အခြေအနေများသည်လည်း အန္တရာယ်ကို တိုးစေနိုင်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်- မွေးရာပါ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် မခံနိုင်သည့်ရောဂါ (xeroderma pigmentosum)၊ ကလေး မြင်လွှာ ကင်ဆာ (Retinoblastoma) နှင့် ရှားပါး ဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါ (Werner syndrome).
• မိသားစု သမိုင်း - မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သည့် မှဲ့များရှိခြင်းသည် လူတစ်ယောက်၏ မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။
• ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ထိတွေ့မှု – ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်က DNA ကို ပျက်စီးစေပါသည်။ အရေပြားကင်ဆာကို မည်သို့ကာကွယ်မည်နည်း။ နေအလင်းရောင်သည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ထိတွေ့မှု၏ အဓိကရင်းမြစ်ဖြစ်ပါသည်။ နေလောင်ခံ ကုတင်များနှင့် UV လက်သည်းနီ အခြောက်ခံစက်များသည် အခြားရင်းမြစ်များဖြစ်သည်။ အ‌ရေပြားကို နေနှင့် UV ထိတွေ့မှုမှ ကာကွယ်နည်းအကြောင်း လေ့လာပါ။ 
• နေလောင်ခြင်း- အရေပြားလောင်သည့်ထိ နေလောင်ကျွမ်းမှု မှတ်တမ်းရှိသူများသည် မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ပို၍ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါသည်။
• ရောင်ခြည်ကုထုံး – ရောင်ခြည်ကုထုံး ခံယူထားသော လူနာများသည် မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများသည်။
• ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းခြင်း - ပြင်းထန်သည့်ဖျားနာမှု သို့မဟုတ် ကိုယ်အင်္ဂါ အစားထိုးမှုတို့ကြောင့် ကိုယ်ခံအားနည်းခြင်းသည် မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) တွင် မျိုးကွဲများစွာရှိပါသည်-

• အပေါ်ယံလွှာ ပျံ့နှံ့ခြင်း–အဖြစ်အများဆုံး မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) အမျိုးအစား။ ၎င်းသည် ဖြည်းဖြည်းချင်းကြီးထွားပြီး ပိုမိုပြားချပ်ပြီး ကျယ်ပြန့်သောပုံ ပေါ်တတ်သည်။
• စပစ်ဇွိုက် (Spitzoid) (spitz nevus) – ငယ်ရွယ်သောလူနာများတွင် အဖြစ်အများဆုံး မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) အမျိုးအစား။ ၎င်းသည် မှဲ့ကဲ့သို့ပုံပေါ်သည်။
• အဖုအကျိတ်များ (Nodular) – လျင်မြန်စွာကြီးထွားသော ဖောင်းကြွနေသော နေရာတစ်ခုအနေဖြင့် စတင်ပြီး အရေပြားထဲသို့ နက်ရှိုင်းစွာဝင်ရောက်လေ့ရှိသည်။
• လန်တီဂို မာလီဂါ (Lentigo maligna) – ဖြည်းဖြည်းချင်း ကြီးထွားသော အမျိုးအစား။ ၎င်းသည် များသောအားဖြင့် အရွယ်ရောက်ပြီးသူများ၏ ဦးခေါင်း သို့မဟုတ် လည်ပင်းတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။
• အက်ကရယ် လင်းတီဂျင်းစ် (Acral lentiginous) – အသားညိုသူများတွင် အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ခြေဖဝါး၊ လက်ဖဝါးနှင့် လက်သည်းများအောက်တွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ 

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) အဆင့် ခွဲခြားခြင်း

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ကုသမှု

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) အတွက် ကုသမှုသည် အောက်ပါတို့အပေါ် မူတည်သည်- 

• မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ၏ တည်နေရာ
• အကျိတ်၏ လက္ခဏာများ (မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုများနှင့် ငါးနှစ် အသက်ရှင်နိုင်နှုန်းသည်)
• ရောဂါအဆင့်

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ကို ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်း

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) မှ ပြန်ကောင်းလာနိုင်ခြေသည် အောက်ပါ အကြောင်းအရင်း အမျိုးမျိုးပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်-

• အကျိတ်၏ ထူထဲမှု
• အကျိတ်၏ တည်နေရာ
• ကင်ဆာသည် ပြန်ရည်ကျိတ်များ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏  အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားပါက၊ ၎င်းပျံ့နှံ့သွားသော နေရာအရေအတွက်
• ခွဲစိတ်မှုက အကျိတ်ကိုလုံး ဝဖယ်ရှားနိုင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ
• သွေးထဲရှိ (LDH) ပမာဏကို စစ်ဆေးသည့် (LDH) ပမာဏ

အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ရောဂါ၏အဆင့်သည် ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်အတွက် အရေးပါဆုံးသော အကြောင်းအရင်း ဖြစ်ပါသည်။ တစ်နေရာတည်းတွင်ရှိသော မပျံ့နှံ့သေးသော မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) တွင် အလွန်ကောင်းမွန်သော အလားအလာ ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ရှင်သန်နှုန်း 90% ကျော်ရှိသည်။ သို့သော် ရောဂါပျံ့နှံ့သွားသော လူနာများသည် ကုသရန် ပိုမိုခက်ခဲသည်။

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ရှိသော လူနာများအတွက် ပံ့ပိုးမှု

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) ကို ကာကွယ်ခြင်း

မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) မှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများသည် ကင်ဆာ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။ မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma) မှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများသည် အရေပြားအထူးကုတစ်ယောက်၏ ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုကို အနည်းဆုံး 6 လတစ်ခါ ယူသင့်ပါသည်။ ၎င်းတို့၏အရေပြားကို ပုံမှန်စစ်ဆေးသင့်ပြီး ပြောင်းလဲမှုလက္ခဏာတစ်ခုခုရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် တွေ့သင့်ပါသည်။ 

အောက်ပါတို့မှာ မယ်လန်နိုမာ ကင်ဆာ (Melanoma)ကို ကာကွယ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်မည့် ရိုးရှင်းသော နည်းလမ်းများဖြစ်ပါသည်-

• နေရောင်ခြည်ထိတွေ့မှုကို ကန့်သတ်ပါ။ 
• နေရောင်ခံ လိမ်းပါ။
• နေပူစာလှုံသည့် အိပ်ယာများကို ရှောင်ပါ။
• သင်၏ အရေပြားအကြောင်း သိထားပါ။
• နေဒဏ် မခံနိုင်မှု မြင့်မားသော ဆေးဝါးများကို စစ်ဆေးပါ။

ကုသမှု၏ နောက်ပိုင်း သက်ရောက်မှုများ

ကလေးဘဝ ကင်ဆာရောဂါမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများသည် ရေရှည် နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ခံယူသင့်သည်။ အချို့သော ကုသမှုများသည် နောက်မှဖြစ်သော ဆိုးကျိုးများဖြစ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် ကုသမှုပြီးဆုံးပြီးနောက် လပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက် ဖြစ်ပွားသည့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများဖြစ်သည်။ 

မူလ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုများနှင့် ရောဂါ ရှာဖွေခြင်းကို အရေးကြီးပါသည်။ သင့်ကလေးသည် ကုသမှုပြီးဆုံးပြီးနောက် ရှင်သန်ရပ်တည်ရေး စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်များ ရှိသင့်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့အတွက် လမ်းညွှန်ချက်များ ပါဝင်သည်-

• ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုများ
• ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ မြင့်မားစေသော အကြောင်းရင်းများ
• ကျန်းမာရေးကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် နည်းလမ်းများ

ဤအစီအစဉ်ကို သင့်ကလေး၏ စောင့်ရှောက်မှုပေးသူများနှင့် မျှဝေပါ။ 

ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသူများသည် ၎င်းတို့၏ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်ရန် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော အလေ့အထများကို လက်ခံကျင့်သုံးသင့်သည်။ ၎င်းတွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုနှင့် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော အစားအစာများ ပါဝင်သည်။

သင်၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ကို မေးရန် မေးခွန်းများ

• ကျွန်ုပ်တို့၏ ကုသမှုနည်းလမ်းများသည် အဘယ်နည်း။
• ကုသမှုတစ်မျိုးချင်းစီ၏ ဖြစ်နိုင်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများသည် အဘယ်နည်း။
• နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို စီမံခန့်ခွဲရန် မည်သည့်အရာများကို လုပ်ဆောင်နိုင်သနည်း။
• ကျွန်ုပ်၏ ကလေးသည် ကုသမှုအတွက် ဆေးရုံတက်ရန် လိုအပ်ပါသလား။
• ကုသမှုကို မည်သည့်နေရာတွင် ရရှိနိုင်သနည်း။ ၎င်းသည် အိမ်နှင့် နီးပါသလား သို့မဟုတ် ကျွန်ုပ်တို့ ခရီးသွားရမည်လား။

နောက်ထပ် အချက်အလက်များ ရှာဖွေရန်

ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ