အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာအတွင်းရှိ အကျိတ်များသည် ကလေးများရှိ ဦးနှောက်အကျိတ်များအားလုံး၏ ထက်ဝက်ကျော်ဖြစ်ပါသည်။ အနောက်ပိုင်းဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာအကျိတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် မယ်ဒျူလိုဘလတ်စ်တိုမာ ဦးနှောက်ကင်ဆာအကျိတ်ကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်သည့် ကလေးများ၏ 25% တွင် အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစု ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုကို ဦးနှောက်ငယ်ချွတ်ယွင်းမှုကြောင့် ဆွံ့အခြင်းရောဂါဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။ အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုရှိသော ကလေးများသည် ပြောဆိုဆက်သွယ်ရေး၊ ကြွက်သားလှုပ်ရှားခြင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် စိတ်ခံစားချက်တို့တွင် ပြဿနာများ ရှိနိုင်ပါသည်။ ဤရောဂါလက္ခဏာစုသည် ဦးနှောက်အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာရှိ ဦးနှောက်အကျိတ်ကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်မှုပြီးနောက်တွင် တစ်ခါတစ်ရံ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။
အနောက်ပိုင်းဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာသည် ဦးခေါင်းခွံအောက်ခြေ၏ နောက်ဘက်အနီးရှိ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတွင် စီရီဘယ်လမ် (Cerebellum) နှင့် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောမကြီးတို့ကို ဆက်ပေးသည့် ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်း ပါဝင်ပါသည်.
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုသည် အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာအတွင်းရှိ ဦးနှောက်အကျိတ်ကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ပြီးနောက်တွင် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
ကလေးများတွင် ဖြစ်ပွားသည့် ဦးနှောက်အကျိတ်အားလုံး၏ ထက်ဝက်ခန့်သည် အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာတွင် ရှိပါသည်။ မက်ဒူလိုဘလာစတိုမာ ဦးနှောက်ကင်ဆာသည် ဦးနှောက်၏ ဤအပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားပါသည်။ ၎င်းသည် ကလေးများတွင် အဖြစ်အများဆုံး ဦးနှောက်ကင်ဆာအကျိတ် ဖြစ်ပါသည်။ မက်ဒူလိုဘလာစတိုမာ ဦးနှောက်ကင်ဆာကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်သော ကလေးများ၏ 25% ခန့်သည် အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစု ဖြစ်ပွားပါသည်။
သို့သော်လည်း အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုသည် အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာတွင်ရှိသည့် တခြားဦးနှောက်အကျိတ်အမျိုးအစားများကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ပြီးနောက်တွင်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့တွင် အက်စထရိုဆိုက်တိုမာ ဦးနှောက်ကင်ဆာအကျိတ်နှင့် အက်ပင်ဒိုင်မာအလွှာပါးတွင်ဖြစ်သောဦးနှောက်ကင်ဆာအကျိတ်တို့ ပါဝင်ပါသည်။
ဆရာဝန်များမှ ဤအခြေအနေသည် မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ကလေးအချို့ကို ထိခိုက်စေပြီး အခြားသူများကို ထိခိုက်စေခြင်း မရှိသည့် အကြောင်းရင်းကို တိတိကျကျ မသိပါ။ အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစု ဖြစ်နိုင်ခြေသည် ငယ်ရွယ်သောကလေးများတွင် ပိုများပါသည်။ ကလေးတစ်ယောက်၏ ဦးနှောက်အကျိတ်သည် အောက်ပါနေရာများတွင် ဖြစ်ပါက ဤရောဂါလက္ခဏာစု ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိပါသည်-
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုကိုခံစားနေရသည့် ကလေးများတွင် အဓိက ရောဂါလက္ခဏာ 3 မျိုးကို ပြသပါသည်-
ကလေးအချို့သည် ဆွံ့အခြင်းဟုခေါ်သော စကားပြောဆိုနိုင်စွမ်း ဆုံးရှုံးသွားကြပါသည်။ အခြားကလေးများသည် စကားလုံးအနည်းငယ်ကို ပြောဆိုနိုင်သည် သို့မဟုတ် တိုတောင်းသောစကားစုများကိုသာ အသုံးပြု၍ ပြောဆိုနိုင်ပါသည်။
ကလေးအများစု၏ စကားပြောဆိုနိုင်စွမ်းသည် နောက်ရက်အနည်းငယ် သို့မဟုတ် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် ပြန်ပေါ်လာပါသည်။ သို့သော်လည်း တချို့သည် လပေါင်းများစွာ စကားပြောဆိုနိုင်စွမ်းဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ ရှိကြပါသည်။ သင့်ကလေး၏ စကားပြောသံသည် ခွဲစိတ်မှုမပြုလုပ်ခင်ကနှင့် ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။
သင့်ကလေး၏ စကားပြောဆိုနိုင်စွမ်းသည် အချိန်နှင့် အမျှ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာနိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း စကားပြောဆိုခြင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတချို့ကို အပြည့်အဝ ဖြေရှင်းပေးနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစု ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်းများ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှု ပြဿနာများ။ ၎င်းတို့သည် စီရီဘယ်လမ် (cerebellum) ကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုကို ခံစားနေရသည့်ကလေး၌ လှုပ်ရှားမှုများကို ညှိနှိုင်းရာတွင် အခက်အခဲရှိပါလိမ့်မည်။ ၎င်းကို ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှုများကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နိုင်မှုမရှိခြင်း (ataxia) ဟု ခေါ်ပါသည်။ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှုများကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နိုင်မှုမရှိသော ကလေးသည် အောက်ပါတို့ကဲ့သို့သော လှုပ်ရှားမှုကြီးများနှင့်/ သို့မဟုတ် အသေးစိတ်ကြွက်သားလှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းများတွင် အခက်အခဲရှိနိုင်ပါသည်-
သင့်ကလေးတွင် အောက်ပါတို့အပါအဝင် အခြားကြွက်သားလှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ အခက်အခဲများရှိနိုင်ပါသည်-
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုခံစားနေရသည့် ကလေးများသည် စိတ်ခံစားမှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖော်ပြခြင်းတွင် အများအားဖြင့် အခက်အခဲများ ရှိလေ့ရှိပါသည်။
၎င်းတို့သည် အခြေအနေအတွက် အလွန်အကျွံ ဟန်လုပ်ပုံရသည့်တုံ့ပြန်မှုများကို ပြသနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် အရမ်းစိတ်တိုလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ပူပန်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပြီး မကြာခဏ ငိုနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် ပုံမှန်မဟုတ်သည့် ရယ်မောခြင်းနှင့်အတူ အပိုမူးဝေခြင်းလည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
ကလေးများသည် စိတ်ခံစားချက် အတက်အကျ ရှိနိုင်ပါသည် သို့မဟုတ် စိတ်အေးသက်သာမှုရရှိရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ သင့်ကလေးသည် ၎င်းတို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရာများအပေါ် တုံ့ပြန်မှုအနည်းငယ်သာ သို့မဟုတ် နှုတ်ဆိတ်နေမှုကို ပြသနိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို ပြင်ပသို့ စိတ်ခံစားချက်ဖော်ပြမှု သိသိသာသာအားနည်းခြင်း (flat affect) ဟု ခေါ်လေ့ရှိပါသည်။
စိတ်ခံစားချက်ပြောင်းလဲမှုများသည် သင့်ကလေး၏ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် ပါဝင်နိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် ပါဝင်လိုသည့်ဆန္ဒကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစု၏ ရောဂါလက္ခဏာများသည် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ပြီးနောက် 1–2 ရက်အတွင်းတွင် စတင်လေ့ရှိပါသည်။ သို့သော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာများသည် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ပြီး ပထမအပတ်အတွင်းတွင် အမြဲစတင်လေ့ရှိပါသည်။
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစု၏ ရောဂါလက္ခဏာများသည် အပျော့စားမှ အပြင်းစားအထိ အဆင့်ဆင့်ရှိပါသည်။ ကလေးအများစုသည် တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပြီး စကားပြောနိုင်စွမ်းကို ပြန်လည်ရရှိလာကြပါသည်။ ကလေးအများစုသည် ၎င်းတို့ဘာသာ လမ်းလျှောက်နိုင်စွမ်းကို ပြန်လည်ရရှိလာပါလိမ့်မည်။ သို့သော်လည်း စကားပြောဆိုခြင်း၊ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှုစွမ်းရည် နှင့်/ သို့မဟုတ် စိတ်ခံစားချက်ဆိုင်ရာ အခက်အခဲအချို့သည် ပိုမိုကြာရှည်နိုင်ပါသည်—နှစ်များစွာပင် ကြာနိုင်ပါသည်။
သင့်ကလေးသည် အနောက်ပိုင်းဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစု စတင်ဖြစ်ပွားပြီး ပထမအပတ်အတွင်းတွင် သင့်ကလေး၏ စကားပြောဆိုမှု၊ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှုနှင့် စိတ်ခံစားချက်ဆိုင်ရာလက္ခဏာများ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပါက ၎င်းတို့သည် ရေရှည်အကူအညီလိုအပ်သည့် ပြဿနာများ ရှိလာနိုင်ခြေ နည်းပါးပါသည်။ အကယ်၍ သင့်ကလေးသည် ပြန်လည်တိုးတက်ကောင်းမွန်လာသည့် လက္ခဏာများကိုပြသရန် အချိန်ပိုကြာပါက အကူအညီလိုအပ်သည့် ပြဿနာများသည် ဆက်လက်၍ရှိနေနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။
စကားပြောကုထုံးကဲ့သို့သော ကုထုံးများသည် စကားပြောဆိုခြင်းနှင့် မျိုချရာခြင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာကုထုံးသည် သင့်ကလေး၏ မိမိကိုယ်ကိုဂရုစိုက်စောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်နိုင်စွမ်း၊ ရွေ့လျားနိုင်စွမ်းနှင့် ၎င်းတို့ဘာသာ ကစားနိုင်စွမ်းကို တိုးတက်စေရန် လှုံ့ဆော်မှုပေးသည့် လှုပ်ရှားမှုများနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
စိတ်ပညာရှင်တစ်ဦးနှင့်အတူ လက်တွဲလုပ်ဆောင်ခြင်းသည် သင့်ကလေး၏ စိတ်ခံစားချက်များနှင့် ခံစားမှုများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ ဤ အာရုံကြောဆိုင်ရာ စိတ်ပညာရှင် သင့်ကလေး၏ တွေးခေါ်မှုစွမ်းရည်များကို တိုးတက်စေရန်အတွက် အောက်ပါတို့ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်-
သိမြင်မှုဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ (မှတ်ဉာဏ်၊ အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ) ကို အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုအား ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်အတွက် အသုံးမပြုပါ။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် ရောဂါရှိသည့် ကလေးများတွင် အဖြစ်များပါသည်။
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုခံစားနေရသည့် ကလေးများသည် တွေးခေါ်မှုစွမ်းရည်နှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာစွမ်းဆောင်ရည်များတွင် ပြဿနာများ ပိုမိုရှိလေ့ရှိပါသည်။ ဤအခက်အခဲအချို့သည် ဦးနှောက်အကျိတ်ကို ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး 1 နှစ်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ အခြားအခက်အခဲများသည် နှစ်များကြာပြီးနောက်တွင် ပိုမိုသိသာထင်ရှားလာပါသည်။
သင့်ကလေးသည် အောက်ပါတို့ ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်-
ဤအခက်အခဲများသည် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဆက်လက်တည်ရှိနေနိုင်ပါသည်။
အနောက်ပိုင်း ဖိုဆာအချိုင့်ဧရိယာ ရောဂါလက္ခဏာစုရှိခဲ့ဖူးသော ကလေးအချို့သည် ကျောင်းတွင် တရားဝင် ပညာရေးဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့/ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုများမှ အကျိုးကျေးဇူး ရရှိမည်ဖြစ်ပါသည်။
ဆရာဝန်များသည် အာရုံကြောဆိုင်ရာ စိတ်ပညာအကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်း (အာရုံစူးစိုက်မှု၊ မှတ်ဉာဏ်၊ ဘာသာစကားဆိုင်ရာစွမ်းရည်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှု စသည်တို့ကို တိုင်းတာရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေမည့် စစ်ဆေးမှုတစ်ခု) ကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် လူတစ်ဦး၏ အတွေးအခေါ်နှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာစွမ်းရည်များတွင် အားသာချက်များနှင့် အားနည်းချက်ပုံစံများကို ဖော်ထုတ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများကို အကြံပြုရန်အတွက် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
သိမြင်မှုဆိုင်ရာ နောင်တွင်ဖြစ်ပေါ်မည့် ဆိုးကျိုးများအကြောင်းကို ပိုမိုလေ့လာပါ
—
ပြန်လည်စစ်ဆေးထားသည်- ဧပြီလ 2023 ခုနှစ်
မက်ဒူလိုဘလက်စတိုမာ (Medulloblastoma) သည် ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များတွင် အဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာဆန်သော ဦးနှောက်အကျိတ်များ (Malignant brain tumors) အနက်မှ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မက်ဒူလိုဘလက်စတိုမာ (Medulloblastoma) ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်း (Diagnosis) နှင့် ကုသမှုအကြောင်း ပိုမိုလေ့လာပါ။
ပြင်းထန်သောရောဂါခံစားနေရသည့် ကလေးများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံး၊ အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာကုထုံး၊ အကြားအာရုံဆိုင်ရာကုထုံးနှင့် စကားပြောဆိုင်ရာကုထုံးတို့ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ဝန်ဆောင်မှုများအကြောင်းကို လေ့လာပါ
သိမှုလုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာရပ်များ သို့မဟုတ် သိမှုဆိုင်ရာ နောင်တွင်ဖြစ်ပေါ်မည့် ဆိုးကျိုးများသည် ကလေးဘဝကင်ဆာကုထုံးများ ခံယူပြီးနောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ အဆိုပါပြဿနာရပ်များမှာ ကုထုံးခံယူပြီးနောက် လပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက်တွင် သိသာထင်ရှားလာနိုင်ပါသည်။