စိတ်ကျရောဂါသည် အဖြစ်အများဆုံး စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာချို့ယွင်းမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း ခေါ်ဆိုပါသည်-
စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များတွင် စိတ်ကျရောဂါသည် အပျိုဖော်ဝင်ပြီးနောက်တွင် ဖြစ်နိုင်ခြေပိုများပါသည်။
စိတ်ကျရောဂါ၏ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ကျရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် မျှော်လင့်ချက်မဲ့ခြင်းနှင့်၊ ဝါသနာများ သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် စိတ်ဝင်စားမှု ဆုံးရှုံးခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။
ပြင်းထန်သောရောဂါဝေဒနာကို ခံစားနေရသူတစ်ဦးတွင် ရံဖန်ရံခါ စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများကို ခံစားရလေ့ရှိပါသည်။ သို့သော်လည်း စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတွင် ရောဂါလက္ခဏာများသည် ပိုပြင်းထန်၍ ပိုကြာရှည်ကာ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိခိုက်စေပါသည်။
ဆေးလက်တွေ့ဆိုင်ရာ စိတ်ကျရောဂါသည် အမှန်တကယ် နာမကျန်းဖြစ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ဤရောဂါရှိပါက အထူးကုသမှု လိုအပ်ပါသည်။ ၎င်းတွင် ကုထုံး သို့မဟုတ် စိတ်ကျရောဂါကုဆေး ပါဝင်နိုင်ပါသည်။
စိတ်ကျရောဂါသည် အဖြစ်အများဆုံး စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာချို့ယွင်းမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
သင်သည် ပြင်းထန်သည့်ရောဂါတစ်ခုကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရသည့်အခါတွင် ရံဖန်ရံခါ ဝမ်းနည်းခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းဆိုင်ရာ အတွေးများ သို့မဟုတ် ခံစားချက်များကို ခံစားရခြင်းသည် ပုံမှန်ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း လူနာတချို့သည် ပိုမိုပြင်းထန်၍ ပိုကြာရှည်သည့် ရောဂါလက္ခဏာများ ရှိနိုင်ပါသည်။ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတွင် ရောဂါလက္ခဏာများသည် အချိန်ကြာမြင့်စွာရှိပြီး ပူပင်သောကကို ဖြစ်စေပါသည်။ ၎င်းတို့သည် နေ့စဉ်ဘဝ လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင်လည်း ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ကလေးနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များရှိ စိတ်ကျရောဂါ၏ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-
ကင်ဆာဝေဒနာကို ခံစားနေရစဉ်အတွင်း ဝမ်းနည်းခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်မပါသည် အတွေးများ သို့မဟုတ် ခံစားမှုများကို ရံဖန်ရံခါဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ပုံမှန်ဖြစ်ပါသည်။
ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များတွင်ဖြစ်သည့် စိတ်ကျရောဂါသည် လူကြီးများနှင့် မတူဘဲ ကွဲပြားစွာမြင်တွေ့ရနိုင်ပါသည်။ ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များသည် ပိုမို၍ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်လိုခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မအဆင်မပြေမှုများကိုလည်း ပိုမို၍ ဖော်ပြနိုင်ပါသည်။ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့သည် အန္တရာယ်ရှိသောအပြုအမူများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။
အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများကို ပြသပါက စိတ်ကျန်းမာရေးအထူးကုဆရာဝန်ဆီသို့ လွှဲပြောင်းပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်-
ပြင်းထန်သော နာမကျန်းဖြစ်မှုသည် စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်နိုင်သည့် အချက်တစ်ချက်ဖြစ်သည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် အချက်များ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ရှိခြင်းသည် သင့်ကလေး စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မဆိုလိုပါ။ သို့သော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေအန္တရာယ်များကို သိရှိခြင်းသည် မိသားစုများကို ပိုပြီးသတိထားနိုင်စေရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ၎င်းတို့အား စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကျန်းမာရေးကို ပံ့ပိုးပေးရန်အတွက် အဆင့်များကို လုပ်ဆောင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။
ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များတွင် စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည့် အချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-
ပြင်းထန်သည့် ရောဂါများခံစားနေရသည့်အခါတွင် အခြားအချက်များသည် စိတ်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-
သင့်ကလေးသည် အောက်ပါတို့ ကဲ့သို့သော ရေရှည်ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရသည့်အခါ “ပုံမှန်အသစ်” ကို လက်သင့်ခံရာတွင်လည်း ရုန်းကန်ရနိုင်ပါသည်-
ပူပင်သောကသည် စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည့် အချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေစဉ်အတွင်းတွင် စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများရှိခြင်းသည် လူတစ်ဦးတွင် စိတ်ကျရောဂါရှိနေသည်ဟု မဆိုလိုပါ။ လူတိုင်းတွင် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုဆိုင်ရာ ထူးခြားသည့်အတွေ့အကြုံတစ်ခုစီ ရှိကြပါသည်။ သို့သော်လည်း ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုနှင့် စိတ်ကျရောဂါကြားတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ကွဲပြားချက်အချို့ ရှိပါသည်။
ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုနှင့် စိတ်ကျရောဂါတို့ကြားရှိ ခြားနားချက်များအား နားလည်ခြင်းသည် လူနာနှင့် မိသားစု လိုအပ်ချက်များနှင့်အညီ အထောက်အပံ့ အရင်းအမြစ်များကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ပါသည်။
စိတ်ကျန်းမာရေးပညာရှင်တစ်ဦးသည် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ပါသည်။ ကလေးအရွယ် စိတ်ကျရောဂါနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ရောဂါအချို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။ စိတ်ကျရောဂါ၏ ရောဂါလက္ခဏာများသည်-
စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါသည် စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများနှင့်အတူ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
ကလေးကင်ဆာဖြစ်နေသည့် အခြေအနေတွင် ကလေးနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များရှိ စိတ်ကျရောဂါကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ စိတ်ကျရောဂါသည် ကလေး သို့မဟုတ် ဆယ်ကျော်သက်၏ အထွေထွေ ကျန်းမာရေးနှင့် ဘဝအရည်အသွေးအပေါ် အနှုတ်သဘောဆောင်သည့် သက်ရောက်မှု ရှိစေရုံမျှမက၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းမရှိသော စိတ်ကျရောဂါသည် ကုသမှု သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာ စီမံခန့်ခွဲမှုကို လိုက်နာခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများကဲ့သို့သော ကလေး၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ရလဒ်များ အပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။
စိတ်ရောဂါကုထုံး သို့မဟုတ် စိတ်ကျရောဂါကုသသည့်ဆေးဝါးများသည် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါအတွက် ကနဦး ကုသမှုများ ဖြစ်ပါသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီသည် စိတ်ကျရောဂါကုထုံးကို ပုံစံကွဲပြားစွာဖြင့် တုံ့ပြန်ကြပါသည်။ စိတ်ကျရောဂါသည် သက်သာလာရန်အတွက် အချိန်အနည်းငယ် ကြာနိုင်ပါသည်။
စိတ်ကျရောဂါအတွက် စိတ်ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု ပံ့ပိုးပေးသူများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-
စိတ်ရောဂါကုထုံး သို့မဟုတ် "ပြောဆိုခြင်းကုထုံး" သည် စိတ်ကျရောဂါအတွက် အဓိကကုသမှု ဖြစ်ပါသည်။
စိတ်ရောဂါကုထုံး သို့မဟုတ် "ပြောဆိုခြင်းကုထုံး" သည် စိတ်ကျရောဂါအတွက် အဓိကကုသမှု ဖြစ်ပါသည်။
စိတ်ကျရောဂါအတွက် အထိရောက်ဆုံး စိတ်ကုထုံးတစ်ခုသည် သိမြင်မှု-အပြုအမူဆိုင်ရာ ကုထုံး (CBT)ဖြစ်ပါသည်။ CBT သည် လူနာများအား အနုတ်သဘောဆောင်သော အတွေးများနှင့် အပြုအမူများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်နှင့် အခြေအနေများကို ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် လမ်းနည်းဖြင့် တုံ့ပြန်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။
စိတ်ကုထုံးသည် အောက်ပါတို့အတွက် ကျွမ်းကျင်မှုများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်အတွက်လည်း အာရုံစိုက်လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်-
အပန်းပြေစေနိုင်မည့် နည်းစနစ်များ၊ အနုပညာကုထုံး၊ ဂီတကုထုံး နှင့် ကစားခြင်းကုထုံးတို့သည် အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ သင့်ကလေးသည် တစ်ဦးချင်းစီ၊ အုပ်စုလိုက် သို့မဟုတ် မိသားစုကုထုံးမှလည်း အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်ပါသည်။
ဆရာဝန်သည် စိတ်ကျရောဂါအတွက် ဆေးဝါးများကို ညွှန်းပေးနိုင်ပါသည်။ စိတ်ကျရောဂါကုသသည့် ဆေးဝါးများသည် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းကို ကုသသည့်အခါတွင် အချိန်အတော်ကြာ သက်ရောက်မှု ရှိပါသည်။ အချို့လူနာများသည် ပေါင်းစပ်ဆေးဝါးများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
ကလေးနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များရှိ စိတ်ကျရောဂါကို ကုသရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဆေးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-
စိတ်ကျရောဂါကုသသည့် ဆေးဝါးများ သောက်သုံးနေသူတိုင်းသည် ဆေးဝါးများ အာနိသင်ရှိကြောင်းကို သေချာစေရန်အတွက် ဆရာဝန်နှင့် ပုံမှန်ပြသရန် လိုအပ်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် မည်သည့်ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမဆိုကိုလည်း စောင့်ကြည့်နိုင်ပါသည်။ ရှားပါးသည့် အခြေအနေများတွင် အချို့ဆေးများသည် ရန်လိုသည့်အပြုအမူကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည် သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်ပါသည်။
ဆေးဝါးများအတွက် သင့်စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားချက်များကို တိကျစွာလိုက်နာဆောင်ရွက်ပါ။ သင့်ကလေးသည် ညွှန်ကြားထားသည်ထက် ပိုမို၍ မသောက်သုံးသင့်ပါ။ ၎င်းတို့သည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်မရှိဘဲ ဆေးသောက်သုံးခြင်းကို မရပ်တန့်သင့်ပါ။
အကယ်၍ စိတ်ကျရောဂါသည် သက်သာလာခြင်း မရှိပါက သင်၏ စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးကို သေချာအသိပေးပြောဆိုပါ။
သင့်အား စိတ်ကျရောဂါကုသသည့် ဆေးဝါးများကို ဆေးညွှန်းရေးပေးသည့်အခါ သင့်ဆရာဝန်ကို မေးရမည့် မေးခွန်းများမှာ-
သင့်ကုသမှု အစီအစဉ် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးများတွင် ပြောင်းလဲမှု တစ်စုံတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ပါက သင့်စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့အား အပြည့်အစုံသတင်းပေးပို့ပါ။ ထို့အပြင် သင့်ကလေးကို ညွှန်ကြားထားသည့် ဆေးဝါးများနှင့် ပတ်သက်၍ မေးခွန်းများကို လွတ်လပ်စွာ မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။ သင်သည် မည်သည့်မေးခွန်းများ သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများမဆိုနှင့် ပတ်သက်၍လည်း မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။
စိတ်ကျရောဂါကို ကုသရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဆေးဝါးများသည် အောက်ပါအခြေအနေများတွင် ဘေးကင်းလုံခြုံခြင်း မရှိပါ-
ဆေးပမာဏပြောင်းလဲမှုများမပြုလုပ်မီတွင် သင့်ကလေး၏စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ကို မေးမြန်းပါ။ ထို့အပြင် ဆေးဝါးများကို ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သေချာသိမ်းဆည်းပါ။ ၎င်းတို့ကို ကလေးများလက်လှမ်းမမီသည့် နေရာတွင်ထားပါ။
စိတ်ကျရောဂါခံစားနေရသည့် ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များအား မိမိကိုယ်ကို သတ်သေနိုင်ခြေနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ပိုမိုဆိုးဝါးလာခြင်းအတွက် စောင့်ကြည့်သင့်ပါသည်။
သင့်ကလေးသည် စိတ်ကျရောဂါ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်းကို ကာကွယ်ရန်အတွက် စဉ်ဆက်မပြတ် ကုထုံး (therapy) ကို လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
—
သည် ဤဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသော အမှတ်တံဆိပ်ပါ ထုတ်ကုန် မည်သည့်တစ်ခုကိုမျှ ထောက်ခံမထားပါ။
—
ပြန်လည်သုံးသပ်သည့်ရက်စွဲ- ဖေဖော်ဝါရီလ 2023 ခုနှစ်
ပြင်းထန်သော ရောဂါခံစားနေရသော ကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များသည်လည်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ခံစားရနိုင်ပါသည်။ စိုးရိမ်စိတ်၊ ၎င်းကို မည်သို့ကုသရမည်နှင့် ခက်ခဲသည့်ရောဂါရှာဖွေမှုတစ်ခုအတွင်း သင့်ကလေးအား မည်သို့ပံ့ပိုးပေးရမည်ဆိုသည့်အကြောင်းကို ပိုမိုလေ့လာပါ။
စိတ်ပညာရှင်များနှင့် အခြားစိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးပေးသူများသည် သင့်ကလေးအား ပြင်းထန်သောရောဂါနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ စိတ်ပညာနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများမှ မည်ကဲ့သို့ ကူညီပေးနိုင်သည်ကို လေ့လာပါ