သွေးဆိပ်တက်ခြင်း

သွေးဆိပ်တက်ခြင်း ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

သွေးဆိပ်တက်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ပိုးဝင်ခြင်းအပေါ် အလွန်အမင်း တုံ့ပြန်မှုဖြစ်ပွားသည့်အခါ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည့် ပြင်းထန်သော ကျန်းမာရေးအခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ပိုးဝင်ခြင်းကို ဗက်တီးရီးယားများ၊ ဗိုင်းရပ်စ်များ၊ မှိုများ သို့မဟုတ် ကပ်ပါးကောင်များကြောင့် ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါသည်။

သွေးဆိပ်တက်ခြင်း သည် အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပြီး မြန်ဆန်သော ရောဂါရှာဖွေမှုနှင့် ကုသမှုရရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။  သွေးဆိပ်တက်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ တစ်ရှူးများနှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများဆီသို့ သွေးစီးဆင်းမှု မကောင်းခြင်းကိုဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ၎င်းကြောင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများဆီသို့ ထောက်ပံ့ပေးသည့် အောက်ဆီဂျင် နှင့် အာဟာရဓာတ်များ လျော့နည်းစေနိုင်ပြီး အဆိုပါ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများမှ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ဖယ်ရှားခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို နှေးကွေးစေနိုင်ပါသည်။ သွေးစီးဆင်းမှု မကောင်းခြင်းကြောင့် တစ်ရှူးများ ပျက်စီးခြင်း၊ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ အလုပ်မလုပ်တော့ခြင်း၊ သွေးဆိပ်တက်၍ ရှော့ခ်ရခြင်း၊ နှင့် သေဆုံးခြင်းတို့အထိ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။

သွေးအဆိပ်တက်ခြင်းကြောင့် ရှော့ခ်ဖြစ်ခြင်းဆိုတာ ဘာပါလဲ။

သွေးဆိပ်တက်ခြင်း သည် ပိုမိုဆိုးရွား လာနိုင်ပြီး  ပြင်းထန်သော သွေးဆိပ်တက်ခြင်း (severe sepsis) သို့ ကူးပြောင်းသွားနိုင်ပါသည်။  ၎င်း ကို ကုသမှုမပြုဘဲ ထားရှိပါက ၎င်း သည် သွေးဆိပ်တက်၍ ရှော့ခ်ရခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ၎င်း သည် ပြင်းထန်သော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ထိုအရာ သည် သွေးဖိအား ကို အန္တရာယ်ရှိလောက်အောင် ကျဆင်း သွားစေနိုင် ပြီး အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများဆီသို့ သွေးစီးဆင်းမှု မကောင်းခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ သေဆုံးပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်စေနိုင်သည်။

အဘယ်ကြောင့် သွေးဆိပ်တက်ခြင်းသည် ပြင်းထန်သော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ရပါသနည်း။ 

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကလေးသူငယ်ပေါင်း 75,000 ခန့် သွေးဆိပ်တက်ခြင်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး 7,000 ခန့် သေဆုံးကြရပါသည်။ ကမ္ဘာကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တစ်နှစ်လျှင် ကလေးသူငယ်များ သွေးဆိပ်တက်သည့် ဖြစ်စဉ်ပေါင်း 20 သန်း ခန့် ရှိပြီး အသက် 5 နှစ်အောက် ကလေးသူငယ်များတွင်သေဆုံးမှုပေါင်း 2.9 သန်းခန့်ရှိနေပါသည်။

ထိုဝေဒနာမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများတွင်ပင် ရေရှည်မသန်စွမ်းမှုများ သို့မဟုတ် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ကျန်ရှိနေနိုင်ပါသည်။ ကုသမှု နောက်ကျခြင်းသည် သေဆုံးမှုနှင့် မသန်စွမ်းမှု ဖြစ်နိုင်ခြေကို တိုးမြင့်စေပါသည်။ကုသမှု နောက်ကျသွားသည့် နာရီတိုင်းအတွက် သွေးဆိပ်တက်ခြင်းကြောင့် သေဆုံးနိုင်ခြေသည် 8% စီ တိုးမြင့်လာပါသည်။

သွေးဆိပ်တက်ခြင်းသည် ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ပြီး ပြင်းထန်သော သွေးဆိပ်တက်ခြင်းအဆင့်သို့ ကူးပြောင်းသွားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို ကုသမှုမပြုဘဲ ထားရှိပါက သွေးဆိပ်တက်၍ ရှော့ခ်ရခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် သွေးဖိအားကို အန္တရာယ်ရှိလောက်အောင် ကျဆင်းသွားစေနိုင်ပြီး အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများဆီသို့ သွေးစီးဆင်းမှု မကောင်းခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ သေဆုံးပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်စေနိုင်သည့် ပြင်းထန်သော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ 

သွေးဆိပ်တက်ခြင်း၏ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-

• အဖျားတက်ခြင်း၊ 100.4^°F (38^°C) သို့မဟုတ် ယင်းထက် မြင့်မားခြင်း
• ချမ်းတုန်ခြင်း သို့မဟုတ် တုန်ရီခြင်း
• အသက်ရှူမြန်ခြင်း
• သွေးပေါင်ကျခြင်း
• နှလုံးခုန်နှုန်းမြန်ခြင်း
• နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် မသက်မသာဖြစ်ခြင်း
• အရေပြား ဖြူဖျော့ခြင်း သို့မဟုတ် ပြာနှမ်းခြင်း
• အရေပြား အေးစက်ခြင်း၊ စေးကပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် နီမြန်းခြင်း
• စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းသို့မဟုတ်အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ နိုးထရန်ခက်ခြင်း
• အစာစားချင်စိတ် မရှိခြင်း
• စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ ဂျီကျခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း သို့မဟုတ် သာမန်နှင့် "မတူဘဲ တစ်မျိုးဖြစ်နေခြင်း"

မည်သူများတွင် သွေးဆိပ်တက်နိုင်ခြေ ရှိပါသနည်း။

အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များသည် သွေးဆိပ်တက်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။ အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည့် အချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-

• ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းခြင်း
• ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပွင့်နေသော ဒဏ်ရာ ရှိခြင်း
• လတ်တလောတွင် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူထားခြင်း၊ ဓာတုကုထုံး ခံယူထားခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုထုံး ခံယူထားခြင်း
•   IV၊ ဗဟိုသွေးပြန်ကြောလိုင်း၊ သို့မဟုတ် အရေပြားအောက်ထည့် ဆေးသွင်းကိရိယာ ကဲ့သို့သော အချို့သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းကိရိယာများ
• သရက်ရွက် မရှိခြင်း သို့မဟုတ် ကောင်းမွန်စွာ အလုပ်မလုပ်ခြင်း
• ပုံစံမမှန်သော သွေးဆဲလ်ရောဂါ (Sickle Cell Disease)
• ဆေးဝါးများ သည် ကိုယ်ခံအား စနစ်ကို အားနည်းစေသည်

သွေးဆိပ်တက်ခြင်းရောဂါကို မည်သို့ ရှာဖွေပါသနည်း။

 ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ပြီးနောက်သင့်ကလေး သည် သင့်ကလေးတွင် သွေးဆိပ်တက်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ သိနိုင်ရန် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပါလိမ့်မည်။ ထိုစစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်-

• သွေး၊ ဆီး၊ ခါးဆစ်ရည် သို့မဟုတ် သင့်ကလေး၏ ဝမ်းနမူနာအားစစ်ဆေးမှုများ 
• ရင်ဘတ် X-ray

သွေးဆိပ်တက်ခြင်းကို မည်သို့ ကုသပါသနည်း။

သွေးဆိပ်တက်ခြင်း ကုသမှုသည် ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ဗက်တီးရီးယားများသည် အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းအရင်း ဖြစ်သော်လည်း တစ်ခုတည်းသော အကြောင်းအရင်းတော့ မဟုတ်ပါ။ ပိုးသတ်ဆေးများသည် ဗက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ပိုးဝင်ခြင်းများကို ကုသပေးပါသည်။  မည်သည့်အရာ ကြောင့် သွေးဆိပ်တက်ရသည်ကို စစ်ဆေးမှုရလဒ်များက ပြသပေးနိုင်သည်အထိ သင့်ကလေးသည် ပိုးသတ်ဆေးများကို ရရှိနေမည် ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ ဗက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်း ဖြစ်ပါက သင့်ကလေးအနေဖြင့် ပိုးသတ်ဆေးများကို မည်မျှကြာအောင် သောက်သုံးရန် လိုအပ်မည်ကို ဆရာဝန်က ပြောပြပါလိမ့်မည်။တစ်ရှူးများနှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများဆီသို့ သွေးနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အရည်များ ကောင်းမွန်စွာ စီးဆင်းနိုင်စေရန်အတွက် သင့်ကလေးအား သွေးကြောသွင်းအရည် များလည်း ပေးဝေပါလိမ့်မည်။  

 သွေးဆိပ်တက်ခြင်းအတွက် အခြားသော ကုသမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-

• ဖျားနာခြင်းကို ကုသရန်အတွက် အဆီတာမီနိုဖင် (Acetaminophen) (တိုင်လင်နော (Tylenol)^®) ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများ
• အောက်ဆီဂျင် မျက်နှာဖုံး သို့မဟုတ်  နှာခေါင်း ထဲသို့ ထည့်ရသောသေးငယ်သည့် ပြွန်များ
• နှလုံးခုန်နှုန်းတိုင်း မော်နီတာ တပ်ဆင်ထားရန် လိုအပ်နိုင်ခြင်း

သွေးဆိပ်တက်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်ပါသလား။

သွေးဆိပ်တက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ ပိုးဝင်ခြင်းများကို စောစောစီးစီး စစ်ဆေးဖော်ထုတ်ပြီး ကုသရန် ဖြစ်ပါသည်။ ပိုးဝင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် သွေးဆိပ်တက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ချေနည်းစေရန်အတွက်-

• လက်များကို မကြာခဏ ဆေးကြောပါ
• နေ့စဉ် ရေချိုးပြီး သွားတိုက်ပါ
• ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း  နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်ပါ
• ဒဏ်ရာများကို သန့်ရှင်းအောင် ထားပါ
• စိုစွတ်နေသော သို့မဟုတ် ပေပွနေသော ပတ်တီးများကို လဲလှယ်ပေးပါ
• လူစုလူဝေးများ ကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး ဖျားနာနေသူများနှင့် ဝေးဝေးတွင် နေပါ
• ပစ္စည်းမျက်နှာပြင်များကို သန့်စင်ပြီး ပိုးသတ်ပါ
• လမ်းညွှန်ထားသော ကာကွယ်ဆေးများကို ထိုးနှံပါ
•  ဗဟိုသွေးပြန်ကြောလိုင်းများနှင့် အရေပြားအောက်ထည့် ဆေးသွင်းကိရိယာများ ကဲ့သို့သော ဗဟိုသွေးပြန်ကြောသွင်းပိုက်များကို စနစ်တကျ ဂရုစိုက်ပါ

အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ပိုးဝင်သည့်လက္ခဏာများ နှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ရှိနေပါက သင့်ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်း ဖုန်းဆက်ပါ။ 

ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ