G6PD ဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်း

G6PD ချို့တဲ့ခြင်းဆိုတာ ဘာလဲ။

G6PD ချို့တဲ့ခြင်းသည် လူတစ်ဦးတွင် ဂလူးကို့စ်-6-ဖော့စဖိတ် ဒီဟိုက်ဒရိုဂျီနေ့စ် (G6PD) ပရိုတင်း မလုံလောက်သည့် မျိုးရိုးလိုက်သည့် အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ အသားဓာတ် ဂလူးကို့စ်-6-ဖော့စဖိတ် ဒီဟိုက်ဒရိုဂျီနေ့စ် (G6PD). ဤပရိုတင်းသည် ပျက်စီးခြင်းမှ သွေးနီဥ ဆဲလ်များ ကာကွယ်ပေးသည်။ G6PD မလုံလောက်ပါက သွေးနီဥများသည် အလွန်လွယ်ကူစွာ ပြိုကွဲသွားနိုင်သည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အောက်ဆီဂျင်အား အဆုတ်များထံမှ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများထံသို့ မသယ်ဆောင်နိုင်တော့ပါ။ 

G6PD ချို့တဲ့သူ အများစုတွင် ရောဂါလက္ခဏာ မပြသော်လည်း သွေးနီဥများ ပြိုကွဲခြင်း (hemolysis) ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။ ၎င်းသည် အထူးသဖြင့် အချို့သော ဆေးဝါး၊ အစားအစာများ (ဖာဗာပဲများ) နှင့် ထိတွေ့ပြီးနောက် သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးဝင်ပြီးနောက်တွင် မှန်ကန်ပါသည်။G6PD ချို့တဲ့သူများသည် သွေးနီဥများပျက်စီးသည့် သွေးအားနည်းရောဂါ (hemolytic anemia) ဟုခေါ်သော ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သွေးနီဥများသည် ဖြစ်သင့်သည်ထက် ပိုစော၍ သွေးထဲမှ ပျက်စီးသွားပြီး ဖယ်ရှားခံရပါသည်။ 

G6PD ချို့တဲ့ခြင်း၏ လက္ခဏာများ

G6PD ချို့တဲ့သူအများစုတွင် မည်သည့် လက္ခဏာမှ မပြပါ။ သို့သော် ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်လာသည့်အခါ အောက်ပါလက္ခဏာများကို ခံစားရစေပါသည်-

• နုံးခွေခြင်း 
  
• အရေပြား သို့မဟုတ် နှုတ်ခမ်းများ ဖြူဖျော့ခြင်း
  
• နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း
  
• အသက်ရှူမဝခြင်း
  
• အရေပြားနှင့် မျက်လုံးများ အဝါရောင်ဖြစ်ခြင်း (အသားဝါခြင်း)
  
• ဗိုက် သို့မဟုတ် ကျောအောင့်ခြင်း
  
• ဆီးအရောင်ရင့်ခြင်း
  

G6PD ချို့တဲ့ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများ

G6PD ချို့တဲ့ခြင်းမှာ G6PD ဗီဇတွင် ပြောင်းလဲမှု (mutation) တစ်ခုကြောင့် ဖြစ်သည်။ဖြစ်သည်။ထိုဗီဇမှ ခန္ဓာကိုယ်ကို G6PD အင်ဇိုင်းများထုတ်လုပ်ရန် ညွှန်ကြားချက်များ ပေးပါသည်။ မျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲခြင်းဆိုသည်မှာ မိဘများမှ ၎င်းတို့၏ ကလေးများထံ အမွေဆက်ခံစေခြင်း သို့မဟုတ် လက်ဆင့်ကမ်းပေးခြင်းဖြစ်သည်။ အမျိုးသားများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များပြီး အမျိုးသမီးများတွင် ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်သူအဖြစ် ပိုမိုအဖြစ်များလေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရလဒ်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် G6PD ချို့တဲ့မှုသည် တစ်သက်တာလုံး ဖြစ်ပွားနိုင်သော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။

G6PD ချို့တဲ့မှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဖြစ်အများဆုံး မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အင်ဇိုင်း ချို့ယွင်းချက်များထဲမှ 1 ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ လူပေါင်း သန်း 400 ခန့်ကို သက်ရောက်မှုရှိသည်။ 

G6PD ချို့တဲ့မှုသည် အာဖရိက၊ မြေထဲပင်လယ် သို့မဟုတ် အရှေ့တောင်အာရှ နွယ်ဖွားများရှိ အမျိုးသားများတွင် ပို၍ အဖြစ်များပါသည်။

G6PD ချို့တဲ့မှုအတွက် စစ်ဆေးမှုများ

G6PD ချို့တဲ့မှုကို စစ်ဆေးရန် နည်းလမ်း 2 ခုရှိသည်- G6PD မည်မျှကောင်းမွန်စွာ အလုပ်လုပ်သည်ကို စစ်ဆေးသည့် သွေးစစ်ဆေးမှု သို့မဟုတ် မျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုကို ရှာဖွေသည့် သွေးစစ်ဆေးမှု။ သင့်ကလေးတွင် စစ်ဆေးမှု 1 ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုစလုံး ရှိနိုင်သည်။ 

G6PD ချို့တဲ့မှုကို မည်သို့ စီမံခန့်ခွဲရမည်နည်း

သင့်ကလေးတွင် G6PD ချို့တဲ့ပါက ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အရာများကို ရှောင်ကြဉ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ၎င်းတွင် အချို့သောဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် အစားအစာများ ပါဝင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်ပါက ကုသမှုသည် ရောဂါလက္ခဏာ မည်မျှ ပြင်းထန်သည်အပေါ် မူတည်သည်။ 

G6PD ချို့တဲ့သော လူနာများသည် အောက်ပါတို့ကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်-

• ဖာဗာပဲများ စားသုံးခြင်း
  
• ပိုးဘောလုံးများနှင့် ထိတွေ့ခြင်း (၎င်းတို့တွင် သွေးနီဥများ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သော နက်ဖ်သလင်း (naphthalene) ဟုခေါ်သော ပါဝင်ပစ္စည်းတစ်ခု ပါဝင်နိုင်သည်။)

သွေးနီဥများ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သော ဆေးဝါးများစွာ ရှိပါသည်။ သို့သော် လူအများစုသည် ၎င်းတို့ကို သောက်သုံးသည့်အခါ ပြဿနာမရှိပါ။ အခြားဆေးဝါးများသည် သွေးနီဥများ ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ဖွယ်ရှိပြီး သတိထား၍ ရှောင်ကြဉ်သင့်သည် သို့မဟုတ် အသုံးပြုသင့်သည်။  

G6PD ချို့တဲ့ရောဂါရှိသူများသည် အောက်ပါ ဆေးဝါးများကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါသည်-

• ဒက်ပ်ဆုန်း (Dapsone)
  
• ရက်စဘျူရီကေ့စ် (Rasburicase)
  
• မီသိုင်းလင်း အပြာရောင် (Methylene blue)
  
• ပီဂလိုတီကေ့စ် (Pegloticase)
  
• ပရီမာကွင်း (Primaquine)
  
• တာဖီနိုကွင်း (Tafenoquine) 

G6PD ချို့တဲ့မှုအတွက် သတိထားသုံးစွဲရမည့် ဆေးဝါးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

• နိုက်ထရိုဖျူရန်တိုအင် (Nitrofurantoin)
  
• ဆာလ်ဖာမီသော်ဇိုဇိုး (Sulfamethoxazole)

G6PD ချို့တဲ့သူများအတွက် အန္တရာယ်များသော၊ အလယ်အလတ်နှင့် အန္တရာယ်နည်းသော ဆေးဝါးများအကြောင်း G6PD ချို့တဲ့မှု အဖွဲ့အစည်းမှ နောက်ထပ် အချက်အလက်များကို ရှာဖွေပါ။ သင့်ကလေးအတွက် မည်သည့်ဆေးဝါးများက ဘေးကင်းကြောင်း မေးခွန်းများရှိပါက သင့်စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးပါ။

G6PD ချို့တဲ့မှုအတွက် ခန့်မှန်းချက် 

G6PD ချို့တဲ့သူအများစုသည် ကျန်းမာသောဘဝများကို နေထိုင်နိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် သွေးနီဥများကို ပျက်စီးစေသော အစားအစာများနှင့် ဆေးဝါးအချို့ကို ရှောင်ကြဉ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော ဖြစ်ရပ်များသည် ရှားပါးပြီး ပိုမိုခက်ခဲနိုင်သည်။ သို့သော် သင့်တော်သော ဂရုစိုက်မှုရှိလျှင် ရောဂါအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက်က များသောအားဖြင့် ကောင်းမွန်ပါသည်။

မိသားစုများအတွက် အကြံပြုချက်များ

G6PD ချို့တဲ့သူများအတွက် အထောက်အပံ့အဖွဲ့များနှင့် အရင်းအမြစ်များ ရရှိနိုင်ပါသည်။ ဤအဖွဲ့များသည် သင်နှင့် သင့်မိသားစုအား ရောဂါအခြေအနေအကြောင်း ပိုမိုလေ့လာရန်နှင့် အလားတူ အတွေ့အကြုံရှိသူများနှင့် ချိတ်ဆက်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

သင့်ကလေးသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သတိပေးချက် လက်ကောက် ဝတ်ဆင်ချင်နိုင်သည် သို့မဟုတ် ဤရောဂါအခြေအနေအကြောင်း အခြားသူများအား အသိပေးသည့် အိတ်ဆောင် ပိုက်ဆံအိတ်တစ်လုံးကို ဆောင်ထားချင်နိုင်သည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် ဆရာဝန်များသည် ဤအချက်အလက်ကို အသုံးပြု၍ ဆေးဝါးများနှင့်ပတ်သက်၍ ဆုံးဖြတ်ချက်များချရာတွင် ကူညီနိုင်ပါသည်။

နောက်ထပ် သတင်းအချက်အလက်များ ရှာဖွေရန်

ဆက်စပ် အကြောင်းအရာများ