ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest)

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) သည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီမှ ပင်မကလပ်စည်းများကို စုဆောင်းရန် အသုံးပြုသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်မကလပ်စည်းများ (ပင်မကလပ်စည်း အမျိုးအစားဆဲလ်များ (Progenitor Cells) သို့မဟုတ် သွေးဖွဲ့စည်းမှု ပင်မကလပ်စည်းများ (Hematopoietic Stem Cells) ဟုလည်း ခေါ်သည်) သည် သွေးဆဲလ်များ ကဲ့သို့သော အခြားဆဲလ်အမျိုးအစားများအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးပြောင်းလဲနိုင်သော ဆဲလ်များ ဖြစ်သည်။   

အစားထိုးကုသမှုအတွက် အသုံးပြုသော ပင်မကလပ်စည်းများသည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီမှလည်းကောင်း၊ သွေးမှလည်းကောင်း ရရှိနိုင်ပါသည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီသည် အရိုးအများစု၏ အတွင်းဘက်တွင်ရှိသော နူးညံ့၍ ရေမြှုပ်ကဲ့သို့သော တစ်ရှူးဖြစ်သည်။ အစားထိုးကုသမှုအတွက် အသုံးပြုသော ရိုးတွင်းခြင်ဆီ သည် အများအားဖြင့် တင်ပါးဆုံရိုးမှ ရရှိပါသည်။

• မိမိကိုယ်တိုင်၏ ပင်မကလပ်စည်းများကို အသုံးပြုသော အစားထိုးကုသမှု (Autologous Transplant) သည် လူနာ၏ ကိုယ်ပိုင် ပင်မကလပ်စည်းများကို အသုံးပြုသော ကုသမှု ဖြစ်သည်။
• အခြားသူတစ်ဦးထံမှ စုဆောင်းထားသော ပင်မကလပ်စည်းများကို အသုံးပြုသော အစားထိုးကုသမှု (Allogeneic Transplant) သည် အလှူရှင်ထံမှ စုဆောင်းရရှိထားသော ပင်မကလပ်စည်းများကို အသုံးပြုသော ကုသမှု ဖြစ်သည်။‭

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) အတွက် မည်သို့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရမည်နည်း

လုပ်ထုံးလုပ်နည်း မတိုင်မီ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများသည် မည်သို့ပြုလုပ်မည်ကို ရှင်းပြပေးမည်ဖြစ်ပြီး မေးခွန်းများကိုလည်း ဖြေကြားပေးပါမည်။ အများအားဖြင့် အလှူရှင်သည် အောက်ပါအချက်များကို လုပ်ဆောင်ရပါမည်-

• သဘောတူညီချက်ပုံစံတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးရမည်။
• ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) မပြုလုပ်မီ ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရမည်။
• လုပ်ထုံးလုပ်နည်း မပြုလုပ်မီ ညတွင် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့က ပေးထားသော ပိုးသတ်သန့်စင်ဆေးဖြင့် ရေချိုးရမည်။ အရေပြား ခြောက်သွားပြီးနောက် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းမည့် နေရာကို ပိုးသတ်သန့်စင်သည့် အဝတ်စဖြင့် သန့်ရှင်းရမည်။‌
• အစားအသောက် ဖြတ်တောက်ရန် ညွှန်ကြားချက်များ သို့မဟုတ် မေ့ဆေး (Anesthesia) မပေးမီ မည်သည့်အချိန်မှစ၍ အစာစားခြင်း သို့မဟုတ် အရည်သောက်ခြင်းကို ရပ်တန့်ရမည်ဆိုသည့် ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာရမည်။

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) ပြုလုပ်နေစဉ် မျှော်လင့်ရမည့် အရာများ

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) ကို အများအားဖြင့် ခွဲစိတ်ခန်းတွင် အထွေထွေ မေ့ဆေး (Anesthesia)ပေး၍ ပြုလုပ်ပြီး၊ ၎င်းသည် နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အိပ်ပျော်နေသကဲ့သို့ သတိလစ်မေ့မြောစေသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများသည် နာကျင်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန် အခြားသော မေ့ဆေးအမျိုးအစားများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။

ရိုးတွင်းခြင်ဆီကို ပါးလွှာပြီး အခေါင်းပေါက်ပါသည့် အပ်ဖြင့် ထုတ်ယူပါသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုပ်ယူစစ်ဆေးခြင်း (Bone Marrow Aspiration)နှင့် ဆင်တူပါသည်။ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူသည် စုဆောင်းရန် အသုံးပြုသော အပ်ကို အရေပြားမှတစ်ဆင့် တင်ပါးဆုံရိုး၏ နောက်ဘက်အပိုင်းအတွင်း ထိုးသွင်းပြီး ရိုးတွင်းခြင်ဆီအတွင်းသို့ ရောက်ရှိစေပါမည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူသည် တင်ပါးဆုံရိုး၏ ရှေ့ဘက်အပိုင်းကိုလည်း အသုံးပြုရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ 

အများအားဖြင့်၊ စုဆောင်းသည့် နေရာသည် 2–4 နေရာအထိ အသုံးပြုပါသည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ လုံလောက်စွာ ရရှိသည်အထိ အပ်ကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ထိုးသွင်းရပါမည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီကို စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်းသည် အများအားဖြင့် တစ်နာရီခန့် ကြာမြင့်ပါသည်။

စုဆောင်းပြီးနောက် ရရှိလာသော ရိုးတွင်းခြင်ဆီကို ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဆက်လက် ပြုပြင်ဆောင်ရွက်မည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီမှ ရရှိသော ပင်မကလပ်စည်းများကို လူနာအား ထိုနေ့တွင်ပင် ပေးနိုင်သလို၊ နောက်ပိုင်း အသုံးပြုရန်အတွက်လည်း သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီမှ စုဆောင်းရရှိသော ပင်မကလပ်စည်းများကို ထိန်းသိမ်းဆေး (Preservative) နှင့် ပေါင်းစပ်၍ လိုအပ်သည့်အချိန်အထိ အေးခဲသိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) ပြုလုပ်ပြီးနောက် မျှော်လင့်ရမည့် အရာများ

လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ပြီးနောက် အလှူရှင်ကို မေ့ဆေး (Anesthesia) အာနိသင်မှ ပြန်လည်သက်သာလာရန် နာလန်ထူခန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးပါမည်။

ဝန်ထမ်းများသည် ခါးအောက်ပိုင်းတွင် ဖိအားပေးပတ်တီးဟု ခေါ်သော ပတ်တီးကြီးကို တပ်ဆင်ပေးပါမည်။ ဤပတ်တီးသည် ရောင်ရမ်းခြင်း၊ သွေးထွက်ခြင်းနှင့် ညိုမည်းစွဲခြင်းများကို လျှော့ချပေးရန် ကူညီသည်။ ဤပတ်တီးအောက်တွင်၊ စုဆောင်းထုတ်ယူခဲ့သော နေရာတစ်ခုချင်းစီပေါ်၌ ကပ်ခွာပတ်တီးပါးများ (Steri-Strips™) ကို ကပ်ထားပါမည်။

အလှူရှင်သည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူသည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ပြုလုပ်သည့်နေ့တွင်ပင် ဆေးရုံမှ ပြန်နိုင်ပါသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများသည် စုဆောင်းထုတ်ယူခဲ့သော နေရာများကို မည်သို့ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရမည်ကို ညွှန်ကြားပေးပါမည်။ 

လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ပြီးသည့် နောက်တစ်နေ့တွင်၊ အလှူရှင်သည် ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုအတွက် ဆေးခန်းသို့ ပြန်လည် လာရောက်ရပါမည်။ သူနာပြုသည် ပတ်တီးကို ဖယ်ရှားပေးမည်ဖြစ်ပြီး စုဆောင်းထုတ်ယူခဲ့သော နေရာများတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ လက္ခဏာများ ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးကာ၊ ထိုနေရာများကို မည်သို့ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရမည်ကို ညွှန်ကြားပေးပါမည်။

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) ၏ ဖြစ်နိုင်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) သည် ‌ရေတို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်-

• စုဆောင်းထုတ်ယူခဲ့သော နေရာများအနီးတွင် နာကျင်ခြင်း၊ ကိုက်ခဲခြင်း၊ နာကျင်စပ်ဖျဉ်းခြင်း သို့မဟုတ် တောင့်တင်းခြင်း
• ညိုမည်းစွဲခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း 
• မေ့ဆေး (Anesthesia) ကြောင့် ပျို့အန်ခြင်း၊ အန်ခြင်း သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်း

ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအများစုသည် မပြင်းထန်ဘဲ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း သက်သာပျောက်ကင်းသွားသည်။ ပိုမိုပြင်းထန်သော ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားမှုမှာ ရှားပါးသော်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။

စုဆောင်းထုတ်ယူခဲ့သော နေရာများကို အိမ်တွင် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း

ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူသည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စုဆောင်းထုတ်ယူခြင်း (Bone Marrow Harvest) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အနာများကို မည်သို့ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရမည်ကို သင်ကြားပေးပါမည်။ သင့်ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့က ပေးထားသော တိကျသည့် ညွှန်ကြားချက်များကို အမြဲလိုက်နာပါ။

• ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း စုဆောင်းထုတ်ယူခဲ့သော နေရာများကို သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ပါ။
  • ပေးထားသော ဘီတာဒင်း ပိုးသတ်ဆေးပါသော ဂွမ်းတံများ (Betadine Swabs) ကို အသုံးပြု၍ နေရာတစ်ခုချင်းစီကို 7 ရက်ကြာ တစ်နေ့လျှင် 2 ကြိမ် သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ပါ။ ဘီတာဒင်း (Betadine) သည် ရောဂါပိုးများကို သတ်ပေးပြီး ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ပေးသည့် ပိုးသတ်ဆေး (Antiseptic) ဖြစ်သည်။ 
  • နေရာတစ်ခုစီအတွက် ဂွမ်းတံ (3 ချောင်းပါသော) အထုပ်တစ်ထုပ်လုံး ကို အသုံးပြုပါ။
  • နေရာကို စက်ဝိုင်းပုံစံဖြင့် သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ပါ။ အလယ်ဗဟိုမှ စတင်၍ အပြင်ဘက်သို့ သုတ်သွားပါ။
  • ဘီတာဒင်း (Betadine) ခြောက်သွားသည်အထိ စောင့်ပါ။ သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ပြီးနောက် ပြန်လည် သုတ်မပစ်ပါနှင့်။
• ရေချိုးနိုင်ပါသည်။ သို့သော် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ပြုလုပ်ပြီးနောက် အနည်းဆုံး 1 ပတ်ကြာသည်အထိ ရေစိမ်ချိုးခြင်း၊ ရေကူးခြင်း သို့မဟုတ် ရေထဲတွင် စိမ်ထားခြင်းများကို မပြုလုပ်ရပါ။  
• လိုအပ်ပါက အကြံပြုထားသော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို သောက်သုံးပါ။
• Steri-Strips™ များသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အလိုအလျောက် ကွာကျသွားပါမည်။ ၎င်းသည် အများအားဖြင့် 1 ပတ်မှ 2 ပတ်အတွင်း ဖြစ်ပါသည်။

မည်သည့်အချိန်တွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ကို ဆက်သွယ်ရမည်နည်း

ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် အခြားပြဿနာများ ရှိ၊ မရှိ စောင့်ကြည့်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်ကို စောင့်ကြည့်ရန် ဒစ်ဂျစ်တယ် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာကို အသုံးပြုပါ။ အောက်ပါ အခြေအနေများ ရှိပါက သင့်ဆေးခန်းသို့ ဖုန်းဆက်ပါ သို့မဟုတ် ဆေးရုံသို့ ပြန်လည်လာရောက်ပါ-

• အဖျားရှိခြင်း သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန် 100.4°F (38.0°C) နှင့်အထက် ရှိခြင်း
• အပ်ထိုးသွင်းခဲ့သော နေရာများမှ အရည်များ စိမ့်ထွက်ခြင်း
• အကြံပြုထားသော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ သောက်သုံးသော်လည်း မသက်သာဘဲ ပိုမိုနာကျင်လာခြင်း‌ 
• မအီမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျို့အန်ခြင်း
• အခြားသော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ပြောင်းလဲမှုများ ရှိခြင်း

ဆက်စပ်သည့် အကြောင်းအရာ