Transfuzja krwi

Czym jest transfuzja krwi?

Transfuzja krwi to zabieg polegający na podaniu pacjentowi pełnej krwi lub produktów krwiopochodnych (części krwi) dożylnie. Twoje dziecko może potrzebować transfuzji krwi, jeśli jego organizm nie jest w stanie wytworzyć wystarczającej ilości krwinek.

Krwinki powstają w szpiku kostnym, który znajduje się w środkowej części kości. Niektóre choroby i metody leczenia mogą wpływać na krew lub szpik kostny i zmniejszać liczbę krwinek. Należą do nich:

• Nowotwory krwi, takie jak białaczka i chłoniak
• Zaburzenia krwi, takie jak niedokrwistość, niedokrwistość sierpowata i zaburzenia krzepnięcia krwi
• Wiele leków stosowanych w chemioterapii
• Radioterapia
• Przeszczep komórek macierzystych (szpiku kostnego)
• Zabieg chirurgiczny

Twoje dziecko może potrzebować jednej lub więcej transfuzji w celu leczenia określonego problemu zdrowotnego. Lub Twoje dziecko może potrzebować powtarzających się (przewlekłych) transfuzji w czasie, aby zapobiec umiarkowanym lub poważnym problemom zdrowotnym spowodowanym chorobą.

Składniki krwi

Krew składa się z kilku części. Są one oddzielane od krwi w celu wytworzenia produktów krwiopochodnych. Części krwi obejmują:

• Czerwone krwinki zawierają bogate w żelazo białko zwane hemoglobiną. Hemoglobina transportuje tlen z płuc do narządów i tkanek organizmu. Czerwone krwinki pomagają również organizmowi pozbywać się produktów przemiany materii.
• Płytki krwi zapobiegają krwawieniu, pomagając w krzepnięciu krwi.
• Białe krwinki zwalczają infekcje i chronią przed zarazkami.
• Osocze jest płynną częścią krwi. Zawiera wodę, białka i substancje wspomagające krzepnięcie krwi.

Rodzaje transfuzji krwi

Krew jest zazwyczaj rozdzielana na części, dzięki czemu dziecko otrzymuje tylko te produkty krwiopochodne, których potrzebuje. Komórki krwi mogą pochodzić od dawcy lub od pacjenta.

Transfuzja czerwonych krwinek

Jeśli Twoje dziecko cierpi na niedokrwistość lub zmniejszenie liczby czerwonych krwinek, może potrzebować tego rodzaju transfuzji. Twoje dziecko może również potrzebować czerwonych krwinek, jeśli nie ma wystarczającej ilości hemoglobiny do transportu tlenu w organizmie.

Transfuzja płytek krwi

Twoje dziecko może potrzebować tego rodzaju transfuzji, jeśli ma niską liczbę płytek krwi, stan znany jako trombocytopenia. Transfuzja płytek krwi może pomóc w zapobieganiu krwawieniom lub ich leczeniu.

Transfuzja białych krwinek (transfuzja granulocytów)

Twoje dziecko może potrzebować tej transfuzji, jeśli ma ciężką infekcję, która nie ustępuje po zastosowaniu antybiotyków. Granulocyty to rodzaj białych krwinek, które są przetaczane.

Transfuzja osocza

Jeśli Twoje dziecko krwawi zbyt mocno, lekarz może zlecić transfuzję osocza. Osocze zawiera białka zwane czynnikami krzepnięcia, które pomagają w krzepnięciu krwi i zatrzymaniu krwawienia.

Przetoczenia czerwonych krwinek i płytek krwi są najczęstszymi rodzajami przetoczeń produktów krwiopochodnych.

Czego można się spodziewać przed transfuzją krwi

Przed transfuzją krwi dziecko może zostać poddane badaniom krwi w celu sprawdzenia grupy krwi i wykrycia przeciwciał we krwi. 

• Grupa krwi: Istnieją 4 główne grupy krwi: A, B, AB i O. Krew może również zawierać białko zwane czynnikiem Rh, które może być obecne (Rh dodatni lub +) lub nieobecne (Rh ujemny lub -). Na podstawie wyników badania grupą krwi dziecka może być grupa A+, A-, B+, B-, AB+, AB-, O+ lub O-. Znajomość grupy krwi dziecka jest ważna dla dopasowania odpowiednich produktów krwiopochodnych.
• Przeciwciała: Przeciwciała to białka wytwarzane przez układ odpornościowy, które pomagają organizmowi rozpoznawać i zwalczać obce substancje. W niektórych przypadkach przeciwciała we krwi dziecka mogą atakować komórki krwi dawcy. 

Badanie grupy krwi i przeciwciał pomaga zapewnić bezpieczeństwo transfuzji i zastosowanie produktów krwiopochodnych odpowiednich dla dziecka.

Badanie grupy krwi i badanie przesiewowe

Badanie grupy krwi i przesiewowe to badanie krwi, które pozwala określić grupę krwi dziecka i wykryć obecność przeciwciał. Podczas leczenia u niektórych osób w krwi pojawiają się przeciwciała. Wszelkie przeciwciała zostaną wykryte podczas badania grupy krwi i badania przesiewowego. W przypadku wykrycia określonych przeciwciał należy stosować specjalne produkty krwiopochodne.

Badanie grupy krwi i badanie przesiewowe są ważne tylko przez 3 dni od pobrania. 

Weryfikacja grupy krwi ABO

Weryfikacja grupy krwi ABO to badanie krwi potrzebne do potwierdzenia grupy krwi Twojego dziecka. Gdy dziecko po raz pierwszy będzie potrzebowało transfuzji, badanie to zostanie wykonane dwukrotnie, aby upewnić się, że grupa krwi jest prawidłowa.

Czego można się spodziewać w trakcie transfuzji krwi

Większość transfuzji krwi przeprowadza się w warunkach szpitalnych, często w centrum infuzyjnym, podczas operacji lub przy łóżku pacjenta.

Przed niektórymi transfuzjami wykonuje się badanie krwi w celu sprawdzenia grupy krwi dziecka. Jest to tzw. „badanie grupy krwi i przesiewowe”.

Podczas transfuzji dziecko otrzyma komórki krwi przez małą rurkę (cewnik), która zostanie wprowadzona do żyły w jego ciele. Czas potrzebny do wykonania transfuzji zależy od rodzaju transfuzji, ilości produktu krwiopochodnego oraz masy ciała dziecka.

Kiedy nadejdzie czas transfuzji krwi Twojego dziecka:

• Pielęgniarka sprawdzi parametry życiowe dziecka, w tym ciśnienie krwi, tętno i temperaturę ciała.
• Personel sprawdzi produkt krwiopochodny, aby upewnić się, że jest prawidłowy.
• Jeśli dziecko ma cewnik centralny (cewnik), transfuzja może zostać przeprowadzona za pomocą tego urządzenia. Jeśli nie, dziecko otrzyma transfuzję dożylnie (i.v).
• Pielęgniarka podłączy worek z preparatem krwi do pompy infuzyjnej, która kontroluje przepływ preparatu krwi.
• Personel będzie uważnie obserwował dziecko, aby sprawdzić, czy nie występują u niego jakiekolwiek objawy reakcji na produkt krwiopochodny.
• Pielęgniarka ponownie sprawdzi parametry życiowe dziecka podczas transfuzji i po jej zakończeniu.
• Jeśli dziecko ma założoną kroplówkę, pielęgniarka ją usunie.
• Pielęgniarka poinformuje Cię o objawach, na które należy zwrócić uwagę, oraz o tym, jak opiekować się dzieckiem po transfuzji.

Ryzyko związane z transfuzjami krwi

W większości przypadków wszelkie działania niepożądane są zazwyczaj łagodne i przejściowe. Zawsze istnieje ryzyko wystąpienia rzadkich lub nieznanych działań niepożądanych.

Podczas transfuzji krwi może dojść do zarażenia chorobą lub infekcją, ale zdarza się to rzadko. Wprowadzono środki bezpieczeństwa w celu sprawdzania stanu zdrowia dawców krwi. Krew od dawców jest poddawana szczegółowym badaniom przed przetoczeniem pacjentowi.

Reakcja na transfuzję krwi

Niektórzy pacjenci mogą wykazywać reakcje na transfuzje (reakcje poprzetoczeniowe). Zazwyczaj powodują one łagodne objawy, takie jak gorączka lub wysypka skórna. W rzadkich przypadkach reakcja może być ciężka. W niektórych przypadkach reakcję można leczyć i kontynuować transfuzję. W innych przypadkach zespół medyczny przerwie transfuzję.

Objawy reakcji poprzetoczeniowej mogą być następujące:

• Gorączka;
• Dreszcze;
• Wysypka skórna, swędzenie, pokrzywka
• Zaczerwienienie skóry
• Obrzęk twarzy, w okolicy oczu i ust
• Problemy z oddychaniem
• Nudności lub wymioty
• Zawroty głowy lub omdlenia
• Zmiany tętna lub ciśnienia krwi

Hemolityczna reakcja poprzetoczeniowa

Pacjent musi otrzymać produkt krwiopochodny zgodny z jego grupą krwi. Jeśli produkt krwiopochodny nie jest odpowiednio dopasowany do grupy krwi pacjenta, organizm może zaatakować krew dawcy i spowodować chorobę pacjenta.

W rzadkich przypadkach może wystąpić ciężka hemolityczna reakcja poprzetoczeniowa. Reakcja ta występuje, gdy produkt od dawcy nie jest zgodny z grupą krwi pacjenta lub nie działa z nią. Organizm pacjenta atakuje przetoczone komórki krwi, które uwalniają substancje mogące uszkodzić nerki. Transfuzja zostanie przerwana przy pierwszych oznakach tej reakcji.

Objawy reakcji hemolitycznej są następujące:

• Gorączka;
• Dreszcze;
• Ból pleców
• Ból w okolicy lędźwiowej
• Niskie ciśnienie krwi
• Ciemne zabarwienie moczu

Bezpieczeństwo produktów krwiopochodnych

Produkty krwiopochodne są najczęściej oddawane przez dawców krwi. Czasami krew dla konkretnego pacjenta oddaje przyjaciel lub członek rodziny. W niektórych przypadkach można wykorzystać krew pacjenta.

Banki krwi podejmują działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa krwi:

• Potencjalni dawcy krwi są pytani o czynniki ryzyka, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo oddanej krwi. Jeśli zostaną stwierdzone czynniki ryzyka, nie mogą oni oddawać krwi.
• Banki krwi typują i dopasowują produkty krwiopochodne, aby upewnić się, że są one zgodne z krwią pacjenta.
• Oddana krew jest badana pod kątem kilku rodzajów zakażeń. Jeśli wynik badania krwi jest dodatni pod względem któregokolwiek z tych zakażeń, nie jest ona wykorzystywana.
• Krew może być również badana pod kątem obecności niektórych przeciwciał.

W przypadku pytań dotyczących transfuzji krwi, w tym ryzyka i korzyści, należy skonsultować się z zespołem opiekującym się dzieckiem.

Powiązane treści