Żywienie dojelitowe (karmienie przez sondę)

Czym jest żywienie dojelitowe?

Karmienie przez sondę lub żywienie dojelitowe polega na dostarczaniu pokarmu w postaci płynnej lub preparatu przez rurkę wprowadzoną do żołądka lub jelita. Niektóre leki mogą być również podawane przez sondę żywieniową.

Dietetycy są ekspertami w dziedzinie żywności i żywienia. Dietetyk będzie współpracował z Tobą i Twoim lekarzem w celu zaplanowania karmienia przez sondę, aby zapewnić zaspokojenie potrzeb żywieniowych Twojego dziecka. Nauczysz się, jak przygotowywać mieszanki, podawać pokarmy i dbać o sondę żywieniową.

Rodzaje sond pokarmowych

Zasadniczo istnieją dwa sposoby zakładania sond pokarmowych:

1. Przez nos (bez zabiegu chirurgicznego)
2. Przez niewielkie nacięcie lub rozcięcie w jamie brzusznej (chirurgicznie)

Najczęściej stosowane sondy pokarmowe to sondy nosowo-żołądkowe (sonda NG) i sondy gastrostomijne (sonda G). Istnieje jednak kilka rodzajów sond pokarmowych w zależności od sposobu i miejsca ich umieszczenia w układzie pokarmowym.

Dowiedz się więcej o rodzajach sond pokarmowych i sposobie ich zakładania.

Podczas choroby i rekonwalescencji niektórzy pacjenci mogą nie być w stanie uzyskać wszystkich potrzebnych kalorii i składników odżywczych poprzez spożywanie pokarmów doustnych. Nie jest to niczyja wina. Ważne jest, aby pomóc dzieciom zrozumieć, że wsparcie żywieniowe (żywienie dojelitowe) nie jest karą. Większość dzieci dobrze przystosowuje się do stosowania sondy pokarmowej. 

Upewnij się, że dziecko nie dotyka ani nie pociąga za sondę. Postępuj zgodnie z instrukcjami dotyczącymi pielęgnacji skóry wokół miejsca wprowadzenia sondy, aby zapobiec podrażnieniom lub infekcjom.

Działania niepożądane żywienia przez sondę

Najczęstsze działania niepożądane żywienia przez sondę to nudności, wymioty, skurcze żołądka, biegunka, zaparcia i wzdęcia.

Inne możliwe działania niepożądane mogą być następujące:

• zakażenie lub podrażnienie w miejscu umieszczenia sondy;
• przesunięcie lub wypadnięcie rurki z miejsca wprowadzenia;
• przedostanie się preparatu do płuc.

Większości działań niepożądanych można uniknąć, przestrzegając instrukcji dotyczących pielęgnacji i karmienia.

Odżywianie dzieci z sondą pokarmową

U wielu pacjentów sonda pokarmowa jest często stosowana w celu uzupełnienia tego, co dziecko jest w stanie zjeść doustnie. Inni pacjenci mogą otrzymywać wszystkie składniki odżywcze za pośrednictwem sondy pokarmowej.

Dietetyk lub specjalista żywienia zadba o to, aby konkretne potrzeby żywieniowe dziecka zostały zaspokojone. Zostanie przepisany preparat odżywczy dla dziecka, biorąc pod uwagę:

• kalorie;
• nawodnienie;
• węglowodany;
• tłuszcze;
• białko;
• witaminy i minerały.

Wielu pacjentów można karmić standardowymi preparatami. W przypadku niemowląt często preferowane jest mleko matki. Inne dzieci potrzebują specjalnych preparatów ze względu na schorzenia, takie jak alergie, cukrzyca lub problemy z trawieniem.

Ważna jest ścisła współpraca z dietetykiem. Zapotrzebowanie żywieniowe może się zmieniać w zależności od czynników zdrowotnych i działań niepożądanych, takich jak wymioty lub biegunka.

Sposoby podawania żywienia dojelitowego

Istnieją trzy główne sposoby podawania żywienia przez sondę: żywienie bolusowe, żywienie ciągłe i żywienie grawitacyjne.

Żywienie bolusowe – w przypadku żywienia bolusowego kilka razy dziennie podaje się duże dawki preparatu przez sondę pokarmową. Jest to sposób najbardziej zbliżony do normalnego trybu odżywiania.

Żywienie ciągłe – w żywieniu ciągłym stosuje się pompę elektroniczną do podawania niewielkich ilości preparatu przez długi czas, nawet przez 24 godziny na dobę. Niektóre dzieci mogą wymagać żywienia ciągłego, aby zmniejszyć nudności i wymioty.

Żywienie grawitacyjne – w przypadku żywienia grawitacyjnego worek z pokarmem umieszcza się na stojaku do kroplówek. Określona ilość preparatu spływa powoli przez rurkę. Czas trwania zależy od pacjenta. 

Żywienie dojelitowe w domu

Dziecko z założoną sondą pokarmową może zostać wypisane do domu. Zespół opiekujący się dzieckiem zadba o to, abyś wiedział(a), jak podawać pokarmy i dbać o sondę żywieniową. Należy zwracać uwagę na takie problemy, jak:

• przyrost lub utrata masy ciała;
• wymioty lub biegunka.
• odwodnienie
• zakażenie

Sprzęt i artykuły, które mogą być potrzebne rodzinom, obejmują:

• Preparat do karmienia: większość preparatów jest gotowa do użycia. Niektóre preparaty są dostępne w postaci proszku lub płynu, które należy wymieszać z wodą.
• Strzykawka
• Adapter do karmienia, jeśli dziecko ma zamykany port
• Pompa do karmienia, jeśli dziecko jest karmione w sposób ciągły lub grawitacyjny
• Worek z preparatem i rurką, jeśli dziecko jest karmione w sposób ciągły lub grawitacyjny
• Stojak do kroplówek, jeśli dziecko jest karmione w sposób ciągły lub grawitacyjny

Wskazówki dotyczące karmienia przez sondę w domu:

• Przed podaniem pokarmu należy zawsze umyć ręce wodą z mydłem.
• Upewnij się, że głowa dziecka znajduje się wyżej niż żołądek.
• Wyrzuć wszelkie gotowe do spożycia lub przygotowane mieszanki, które zostały otwarte i były przechowywane w lodówce przez 24 godziny lub dłużej.
• Mieszankę należy przechowywać w lodówce i wyrzucić po 24 godzinach, jeśli nie zostanie zużyta.
• Gotowe do spożycia preparaty nie muszą być przechowywane w lodówce, dopóki nie zostaną otwarte. Po otwarciu można je przechowywać tylko przez 24 godziny.
• Nie należy dopuszczać do całkowitego opróżnienia strzykawki podczas karmienia.
• Po każdym użyciu należy umyć strzykawkę (i adapter, jeśli był używany) ciepłą wodą z dodatkiem płynu do mycia naczyń.
• Podczas podawania pokarmu należy obserwować, czy nie występują objawy nudności, wymiotów, wzdęcia lub drażliwości. W przypadku ich wystąpienia należy przerwać podawanie pokarmu i natychmiast skontaktować się z lekarzem.
• Sprawdź skórę wokół miejsca wprowadzenia pod kątem objawów podrażnienia lub zakażenia.

Jak pomóc dziecku przystosować się do karmienia przez sondę

Zachowaj zdrowe nawyki związane z posiłkami

• Postaraj się, aby karmienie przebiegało w komfortowych i relaksujących warunkach. Rozmawiaj z dzieckiem i baw się dobrze. Pomoże to dziecku poczuć się lepiej podczas karmienia.
• Zachowaj zwykłe rutyny podczas posiłków. Oto wskazówki dla różnych grup wiekowych:
  • Niemowlęta: Podczas karmienia trzymaj dziecko na rękach. Rozmawiaj lub śpiewaj dziecku, nawiązuj kontakt wzrokowy i stwórz wyjątkową chwilę bliskości.
  • Małe dzieci: Pozwól dziecku siedzieć na krześle, z którego korzystało przed założeniem sondy pokramowej. Pozwól mu trzymać sztućce lub bawić się zabawkowym jedzeniem.
  • Starsze dzieci: Dziecko powinno siedzieć z rodziną podczas posiłków. Zaangażuj dziecko w planowanie i przygotowywanie posiłków. Podczas posiłków nie skupiajcie się na jedzeniu, lecz na tym, aby były one wyjątkowym czasem na nawiązanie więzi między członkami rodziny.

Pomóż dziecku przypomnieć sobie, jak jeść ustami.

Jedzenie angażuje usta i twarz. Ważne jest, aby pomóc dziecku w używaniu ust i warg oraz uświadamiać mu ruchy i odczucia związane z ustami i twarzą. Dotykanie ust, jamy ustnej lub dziąseł dziecka podczas karmienia ułatwi mu powrót do jedzenia ustami po wyjęciu sondy żywieniowej.

• Niemowlęta: Daj dziecku smoczek, zabawkę lub wibrujący gryzak. Podczas karmienia dotykaj ust, jamy ustnej i dziąseł dziecka. Możesz również dotykać, głaskać lub poklepywać dziecko, śpiewając lub wydając zabawne dźwięki.
• Małe dzieci: Podczas karmienia dotykaj ust, jamy ustnej lub dziąseł swojego malucha. Daj dziecku zabawki do gryzienia. Ćwicz wydawanie zabawnych dźwięków. Podczas karmienia pocieraj twarz dziecka materiałami o różnej fakturze.
• Dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym: Podczas karmienia puszczaj bańki mydlane lub graj na instrumentach muzycznych.

Logopeda może udzielić Ci innych wskazówek, które pomogą dziecku zapamiętać, że karmienie wymaga używania ust i twarzy. Terapeuta może zalecić stosowanie narzędzi lub ćwiczeń stymulujących usta, aby pomóc dziecku rozwinąć lub utrzymać umiejętności potrzebne do karmienia.

Powiązane treści