Sonda pokarmowa to wyrób medyczny podłączany do żołądka lub jelita cienkiego w celu zapewnienia wsparcia żywieniowego dzieciom i nastolatkom, którzy nie mogą przyjmować pokarmów doustnie. Odżywianie za pomocą sondy nazywa się żywieniem dojelitowym.
Sondy pokarmowe różnią się w zależności od sposobu wprowadzenia (przez nos lub brzuch) oraz miejsca zakończenia w układzie pokarmowym (żołądek lub jelito). Jeśli to możliwe, sondę umieszcza się w żołądku, aby zapewnić bardziej normalne trawienie.
Lekarz zdecyduje, jaki rodzaj sondy jest najlepszy dla Twojego dziecka. Dowiedz się więcej na temat karmienia przez sondę.
Sondy do karmienia przez nos
Sondy do karmienia przez nos wprowadza się, prowadząc sondę przez nos, gardło, przełyk i do żołądka lub jelita. Sondy są długie i elastyczne. Ich długość zależy od gabarytów ciała dziecka. Końcówka rurki znajdująca się poza ciałem pacjenta jest wyposażona w połączenie do karmienia, do którego podłącza się strzykawkę do żywienia dojelitowego.
Do sond nosowych zaliczają się sonda NG (nosowo-żołądkowa), sonda ND (nosowo-dwunastnicza) i sonda NJ (nosowo-jelitowa).
- Sonda nosowo-żołądkowa (rurka NG) — sonda NG jest wprowadzana do żołądka przez nos. Sonda przechodzi przez gardło, przełyk i dociera do żołądka.
- Sonda nosowo-dwunastnicza (sonda ND) – sondy te wprowadza się do nosa podobnie jak sondy nosowo-żołądkowe (NG). W przeciwieństwie do rurki NG, rurka ND sięga poza żołądek do pierwszej części jelita cienkiego, zwanej dwunastnicą. Ten rodzaj sondy stosuje się, gdy żołądek nie toleruje karmienia.
- Sonda nosowo-jelitowa (sonda NJ) – sonda NJ jest podobna do sondy ND. Jednak sonda przechodzi przez żołądek do środkowej części jelita cienkiego, zwanej jelitem czczym.
Chirurgicznie umieszczone sondy żywieniowe
Sondy wszczepiane chirurgicznie obejmują sondy gastrostomijne (G), sondy żołądkowo-jelitowe (GJ) i sondy jelitowe (J). Sondy te są stosowane przez dłuższy czas lub w przypadku, gdy dziecko nie może mieć sondy nosowej. Sondy wszczepiane chirurgicznie umieszcza się poprzez nacięcie (cięcie) w jamie brzusznej. Operacja jest często wykonywana przy użyciu małych narzędzi chirurgicznych. Jest to zabieg laparoskopowy. Sondy pokarmowe można również umieścić za pomocą cienkiej rurki z lampką na końcu (endoskop).
Otwór w brzuchu, w którym umieszczona jest sonda, nazywany jest stomią. Na zewnątrz ciała pacjenci mają długą rurkę lub rurkę niskoprofilową (guzikową). Po wygojeniu stomia nie powinna być bolesna, a dzieci powinny być w stanie wykonywać większość zwykłych czynności.
Sonda gastrostomijna (sonda G)
Operacja wszczepienia sondy pokarmowej do żołądka nazywana jest gastrostomią. Sonda gastrostomijna (sonda G) jest wprowadzana przez niewielkie nacięcie w skórze. Sonda przechodzi przez skórę bezpośrednio do żołądka. Sonda G jest utrzymywana w miejscu przez balonik wypełniony sterylną wodą wewnątrz żołądka. Zapobiega to jej wysunięciu się. Mała płytka umieszczona na brzuchu dziecka utrzymuje sondę w stabilnej pozycji. W sondzie G znajduje się otwór (port) służący do karmienia.
Sonda żołądkowo-jelitowa (sonda GJ)
Sonda GJ jest wprowadzana do żołądka podobnie jak sonda G, ale przechodzi przez żołądek do jelita cienkiego. Sonda GJ ma 3 otwory (porty):
Port żołądkowy prowadzi do żołądka. Port żołądkowy może służyć do podawania płynów i leków oraz usuwania nadmiaru płynów lub powietrza z żołądka.
Port jelita czczego prowadzi do jelita czczego, które jest częścią jelita cienkiego. Port ten może służyć do podawania pokarmów.
Port balonowy służy do wprowadzania wody do balonu, który utrzymuje rurkę w stabilnej pozycji. Mała płytka utrzymuje sondę w stabilnej pozycji na brzuchu dziecka.
Sonda GJ może być stosowana w następujących przypadkach:
- Żołądek dziecka nie opróżnia się normalnie.
- Pokarm lub woda cofają się z żołądka do gardła (przełyku).
- Dziecko jest narażone na ryzyko wdychania pokarmu lub wody z żołądka.
Sonda jejunostomijna (sonda J)
Sonda J wykorzystuje niewielkie nacięcie w celu umieszczenia sondy pokarmowej przez brzuch bezpośrednio w jelicie cienkim.
Sonda długa a sonda niskoprofilowa
Twoje dziecko może mieć założoną sondę długą lub sondę niskoprofilową. Rodzaj sondy zależy od potrzeb dziecka. W niektórych przypadkach najpierw zakłada się długą sondę, a następnie po 6–8 tygodniach wymienia ją na sondę niskoprofilową.
Przezskórna endoskopowa gastrostomia (PEG) lub długa sonda — długa sonda jest wprowadzana przez brzuch. Jeden koniec sondy pozostaje w żołądku lub jelicie. Ma ona końcówkę w kształcie grzybka lub wewnętrzny balonik, który utrzymuje ją na miejscu. Końcówkę na zewnętrznej powierzchni skóry utrzymuje na miejscu pierścień lub płytka. Fragment sondy pozostaje na zewnątrz ciała. Końcówka dłuższego fragmentu sondy jest wyposażona w jeden lub kilka otworów nazywanych portami. Porty te służą do podawania składników pokarmowych lub leków, a także odsysania powietrza lub treści płynnej z żołądka.
Sonda niskoprofilowa lub guzikowa — sonda niskoprofilowa lub guzikowa jest również wprowadzana przez brzuch, ale jest to krótka sonda do karmienia, która pozostaje blisko skóry. Przykładami tego typu sond są Mic-Key* i MiniONE®. Sondy niskoprofilowe łatwiej zakryć ubraniem i rzadziej się wysuwają. Końcówkę sondy znajdującą się wewnątrz żołądka lub jelita utrzymuje na miejscu mały balonik wypełniony jałową wodą. Do portu umieszczonego na zewnętrznej powierzchni skóry podłącza się wymienny zestaw złączy do żywienia dojelitowego. Sondy guzikowe mogą być wprowadzone do żołądka lub do żołądka i jelita, w zależności od potrzeb dziecka. Sonda żołądkowa guzikowa ma 1 port, który prowadzi do żołądka. Sonda żołądkowo-jelitowa guzikowa ma 2 porty. Jeden port prowadzi do żołądka, a drugi do jelita (jelita czczego). Aby użyć sondy guzikowej, należy podłączyć wyrób do portu.
Więcej informacji na temat gastrostomii i zakładania sond G, GJ i J.
