ကိုယ်ခံအားစနစ်

ကိုယ်ခံအားစနစ် ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ။

ကိုယ်ခံအားစနစ်ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်အား ရောဂါပိုးမွှားများနှင့် အခြားသော ကျူးကျော်သူများရန်မှ ကာကွယ်ရန်အတွက် အတူတကွ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြသော ကိုယ်အင်္ဂါများ၊ တစ်ရှူးများနှင့် ဆဲလ်များ၏ ကွန်ရက်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ခုခံကာကွယ်ပေးပြီး ခန္ဓာကိုယ်အား ရောဂါဝေဒနာများနှင့် ဒဏ်ရာများမှ ပြန်လည်သက်သာလာစေရန် ကူညီပေးပါသည်။

ရောဂါပိုးမွှားများ သို့မဟုတ် ရောဂါဖြစ်စေသော ပိုးမွှားများသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး အရေအတွက် တိုးပွားလာကာ ရောဂါဝေဒနာ သို့မဟုတ် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို ဖြစ်စေသည့်အခါ ရောဂါပိုးကူးစက်မှုများ စတင်လာပါသည်။ အဆိုပါ ရောဂါပိုးမွှားများ သို့မဟုတ် ရောဂါဖြစ်စေသော ပိုးမွှားများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-ဘက်တီးရီးယားများ, ကပ်ပါးကောင်များ,ဗိုင်းရပ်စ်များ၊ နှင့်မှိုများ.

အခြေအနေအများစုတွင် ခန္ဓာကိုယ်သည် အန္တရာယ်ရှိသော ရောဂါပိုးမွှားများကို မိမိဘာသာ ခုခံကာကွယ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း အချို့သော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများနှင့် ကုသမှုများသည် သင့်ကလေး၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို အားနည်းသွားစေနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းနေပါက ၎င်းတို့တွင် ရောဂါပိုးများ ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ကူးစက်ခံရနိုင်ပြီး ရောဂါပိုးကူးစက်မှုများသည် ပိုမိုပြင်းထန်နိုင်ကာ အသက်အန္တရာယ်ကိုပင် စိုးရိမ်ရနိုင်ပါသည်။

တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုသည် အလွန်အမင်း ပြင်းထန်နေခြင်း သို့မဟုတ် ကြာရှည်လွန်းနေခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ကျန်းမာသော ဆဲလ်များကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းက အောက်ပါတို့ကဲ့သို့သော ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်- ဓာတ်မတည့်မှုဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှု သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားစနစ်က မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သည့် ရောဂါ (Autoimmune) အခြေအနေ.

ကိုယ်ခံအားစနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းများ  

အရေပြား- အရေပြားသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်တွင် ပထမဆုံးသော ရှေ့တန်းခုခံကာကွယ်မှုလိုင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ရောဂါပိုးမွှားများ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းမှ တားဆီးပေးသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတားအဆီးတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

ချွဲမြှေးများ- အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် အစာခြေလမ်းကြောင်းတို့၏ အတွင်းပိုင်းအလွှာများ (ချွဲမြှေးများ) သည်လည်း အန္တရာယ်ရှိသော ရောဂါပိုးမွှားများ ဝင်ရောက်လာခြင်းကို တားဆီးရန် ကူညီပေးပါသည်။

သွေးဖြူဥဆဲလ်များ- အမျိုးအစားကွဲပြားသော သွေးဖြူဥဆဲလ်များအပါအဝင် ကိုယ်ခံအားစနစ်၏ ဆဲလ်များသည် ရောဂါပိုးမွှားများကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးကြပါသည်။

ပြန်ရည်ကြောစနစ်: ပြန်ရည်ကြောစနစ်ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှ ရောဂါပိုးမွှားများနှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို စစ်ထုတ်ပေးရန် ကူညီပေးသည့် ပြန်ရည်ကြောများနှင့် ကိုယ်အင်္ဂါများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အထူးပြုကွန်ရက်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ပြန်ရည်ကြောစနစ်၏ ကိုယ်အင်္ဂါများနှင့် တစ်ရှူးများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-

• အရိုးတွင်းခြင်ဆီ- သွေးဆဲလ်များ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ပင်မဆဲလ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးသော အရိုးအများစု၏ အလယ်ဗဟိုရှိ ပျော့ပျောင်းစိုစွတ်သော ပစ္စည်း
• အာသီးများ- ရောဂါပိုးမွှားများကို စစ်ထုတ်ပေးသည့် လည်ချောင်းအနောက်ဘက်ရှိ တစ်ရှူးများ
• သိုင်းမတ်စ်ဂလင်း- ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို တိုက်ဖျက်ရန် ကူညီပေးသည့် သွေးဖြူဥအမျိုးအစား ဖြစ်သော တီ-ဆဲလ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် ကိုယ်အင်္ဂါ
• သရက်ရွက်- ရောဂါပိုးမွှားများနှင့် ပျက်စီးသွားသော သွေးနီဥဆဲလ်များကို စစ်ထုတ်ပေးသည့် ကိုယ်အင်္ဂါ
• ပြန်ရည်ကျိတ်များ- ပြန်ရည်များကို စစ်ထုတ်ပေးပြီး ရောဂါပိုးမွှားများကို တိုက်ဖျက်နိုင်သော ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များ ပါရှိသည့် သေးငယ်သော တည်ဆောက်ပုံများ

ကိုယ်ခံစွမ်းအား အမျိုးအစားများ

ကိုယ်ခံစွမ်းအားတွင် အဓိကအားဖြင့် ပင်ကိုယ်ကိုယ်ခံစွမ်းအား နှင့် ရယူထားသောကိုယ်ခံစွမ်းအား ဟူ၍ 2 မျိုး ရှိပါသည်။

ပင်ကိုယ်ကိုယ်ခံစွမ်းအား

ပင်ကိုယ်ကိုယ်ခံစွမ်းအားဆိုသည်မှာ အရေပြားနှင့် အချို့သော ကိုယ်ခံအားဆဲလ် အမျိုးအစားများကဲ့သို့ သင်မွေးဖွားလာကတည်းက ပါရှိလာသည့် ယေဘုယျ အကာအကွယ် ဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များသည် သွေးကြောများနှင့် ပြန်ရည်ကြောများတစ်လျှောက် လှည့်လည်သွားလာကြပါသည်။ အချို့သော ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များသည် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် မည်သည့်ရောဂါပိုးမွှားကိုမဆို တိုက်ခိုက်ရန် လုပ်ဆောင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော ရောဂါပိုးမွှားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့်အခါ ထိုပိုးမွှားကို ဝါးမြိုဖျက်ဆီးပစ်ကြပါသည်။

လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သော ကိုယ်ခံစွမ်းအား

လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သော ကိုယ်ခံစွမ်းအားဆိုသည်မှာ သင်သည် ရောဂါပိုးမွှားများနှင့် ထိတွေ့လာရသည်နှင့်အမျှ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ သင့်ခန္ဓာကိုယ်က ရရှိလာသော အကာအကွယ် ဖြစ်ပါသည်။ ဤကိုယ်ခံစွမ်းအားအမျိုးအစားကို ရယူထားသောကိုယ်ခံစွမ်းအား သို့မဟုတ် သီးခြားကိုယ်ခံစွမ်းအား ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပါသည်။ ရယူထားသောကိုယ်ခံစွမ်းအားတွင် ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များသည် သီးခြားရောဂါပိုးမွှားများကို မှတ်မိရန်နှင့် မှတ်သားထားရန် လေ့ကျင့်ပေးခြင်း ခံရပါသည်။

၎င်းတို့ ဤသို့လုပ်ဆောင်သည့် နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ ကိုယ်တွင်းပဋိပစ္စည်းများ မှတစ်ဆင့် ဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ်တွင်းပဋိပစ္စည်းများ ဆိုသည်မှာ ဘက်တီးရီးယားများနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်များကဲ့သို့သော ပြင်ပမှ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် ပစ္စည်းများကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို မှတ်မိပြီး ကပ်တွယ်နိုင်သော အထူးပြုပရိုတင်းများ ဖြစ်ကြပါသည်။ ကိုယ်တွင်းပဋိပစ္စည်းများသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း လအနည်းငယ် သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာအထိ တည်ရှိနေလေ့ရှိပြီး နောင်တစ်ချိန်တွင် အဆိုပါ ရောဂါပိုးမွှားအမျိုးအစားဟောင်းရန်မှ ကာကွယ်ရန် အဆင်သင့် ရှိနေတတ်ပါသည်။ အချို့သော ရောဂါဝေဒနာများမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် ကာကွယ်ဆေးများ အလုပ်လုပ်ပုံမှာ ဤနည်းလမ်းအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။

ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသော ကလေးငယ်များတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်ခြေ 

အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ကင်ဆာရောဂါ (Cancer)၊ ပုံစံမမှန်သော သွေးဆဲလ်ရောဂါ (Sickle Cell Disease)၊ သို့မဟုတ် အခြားသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများ ရှိနေပါက သင့်ကလေးတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားနိုင်ပါသည်။

ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်ခြေ မြင့်တက်လာခြင်းမှာ အောက်ပါအကြောင်းရင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်-

• ကုသမှုများ သို့မဟုတ် ရောဂါဝေဒနာများသည် အရေပြား သို့မဟုတ် ပါးစပ်နှင့် အစာခြေလမ်းကြောင်းအတွင်းပိုင်းရှိ အမြှေးပါးများတွင် ပေါက်ပြဲခြင်း သို့မဟုတ် အနာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။
• သရက်ရွက်သည် ရောဂါပိုးမွှားများကို စစ်ထုတ်ရန်နှင့် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် ထင်သလောက် ကောင်းမွန်စွာ အလုပ်မလုပ်နိုင်ခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
• ဗဟိုသွေးကြောသွင်းပိုက်ထည့်ခြင်း နှင့် ဆီးပိုက် ထည့်ခြင်း ကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ကိရိယာများသည် ရောဂါပိုးမွှားများ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်နိုင်မည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။
• ရောဂါဝေဒနာ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ ကုသမှုကြောင့် သွေးဖြူဥအရေအတွက် လျော့နည်းခြင်း သို့မဟုတ် "အရေအတွက်နည်းခြင်း" တို့ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။

ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသော လူနာများတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုများသည် အလွန်ပင် ပြင်းထန်နိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းနေပါက ရောဂါပိုးမွှားများကို တိုက်ဖျက်ရန် ကိုယ်ခံအားဆဲလ် အရေအတွက် နည်းပါးနေသောကြောင့် ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုအပေါ် လျင်မြန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ပြန့်ပွားစေခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုကြာရှည်စွာ တည်ရှိနေစေခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းနေပါက ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ ရောဂါလက္ခဏာများကို မှတ်မိရန် ပိုမိုခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ အချို့သော လူနာများတွင် ရောဂါပိုးကူးစက်မှု၏ တစ်ခုတည်းသော ရောဂါလက္ခဏာမှာ အဖျားတက်ခြင်းသာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ရိုးရှင်းသော အဆင့်များက ရောဂါပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန်ကူညီပေးနိုင်ပါသည်- လက်ကို မကြာခဏ ဆေးကြောပါ၊ ရောဂါပိုးမွှားများနှင့် ထိတွေ့မှုကို ကန့်သတ်ပါ၊ သင့်ဆရာဝန်က လမ်းညွှန်ထားသော ကာကွယ်ဆေးများကို ထိုးနှံပါ။ သင့်ကလေး၏ ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်ခြေ အကြောင်း သင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပြီး မည်သည့်အချိန်တွင် ဆေးကုသမှု ခံယူရမည်ကို သိရှိထားပါ။

ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ