Zespół uwalniania cytokin (CRS) po immunoterapii

Czym jest zespół uwalniania cytokin?

Zespół uwalniania cytokin (CRS) to zbiór objawów, które mogą wystąpić jako efekt uboczny niektórych rodzajów immunoterapii, zwłaszcza tych, w których biorą udział limfocyty T. Zespół ten występuje, gdy komórki odpornościowe ulegają aktywacji i uwalniają do organizmu duże ilości cytokin . Cytokiny to małe białka, które działają jako przekaźniki komórkowe, pomagając kierować odpowiedzią immunologiczną organizmu. Jednak wysoki poziom cytokin może powodować nasilenie stanu zapalnego w całym organizmie. Może to być szkodliwe i zakłócać wiele funkcji organizmu. W ciężkich przypadkach CRS może powodować niewydolność narządów, a nawet śmierć.

CRS rozwija się zazwyczaj w ciągu 3–14 dni po otrzymaniu immunoterapii opartej na limfocytach T. Często zaczyna się od gorączki i objawów grypopodobnych, ale może szybko się pogorszyć i spowodować poważną chorobę.

Leczenie CRS obejmuje monitorowanie i opiekę wspomagającą w celu kontrolowania objawów. Niektórzy pacjenci mogą wymagać intensywnej terapii i leków obniżających odpowiedź immunologiczną (leki immunosupresyjne).

Pacjenci z grupy ryzyka będą monitorowani przez około miesiąc po infuzji z immunoterapią. Pacjenci, u których wystąpią objawy, zazwyczaj odczuwają poprawę w ciągu 1-2 tygodni. Większość pacjentów nie odczuwa długotrwałych problemów związanych z zespołem uwalniania cytokin.

Objawy zespołu uwalniania cytokin

Objawy CRS są spowodowane rozległą reakcją immunologiczną organizmu. Różne układy narządów mogą być dotknięte szeregiem objawów. W niektórych przypadkach CRS może powodować zagrażające życiu zmiany w funkcjonowaniu serca, płuc, nerek, wątroby i mózgu.

Wiele objawów CRS może mieć inne przyczyny. Neurotoksyczność i inne działania niepożądane terapii immunologicznych mogą wystąpić z objawami CRS lub bez nich. Zespół opiekujący się dzieckiem przeprowadzi badania i będzie monitorował objawy, aby zaplanować najlepszy przebieg leczenia.

Przyczyny zespołu uwalniania cytokin

Zespół uwalniania cytokin występuje po leczeniu immunoterapią, która aktywuje limfocyty T do walki z chorobą nowotworową. Terapie te wywołują rozległą odpowiedź zapalną układu odpornościowego spowodowaną uwalnianiem cytokin.

W przypadku nowotworów dziecięcych immunoterapie najczęściej związane z CRS obejmują blinatumomab i tisagnlecleucel.

• Blinatumomab (Blincyto®) jest bispecyficznym środkiem wiążącym limfocyty T (BITE). limfocyty T (BITE)Lek ten działa poprzez pobudzanie limfocytów T do atakowania białka CD19 występującego w niektórych typach komórek białaczkowych.
• Tisagenlecleucel (Kymriah®) jest immunoterapią opartą na komórkach CAR T. Działa poprzez modyfikację limfocytów T tak, aby posiadały specjalne receptory zwane chimerycznymi receptorami antygenowymi (CAR). Receptory te pomagają limfocytom T rozpoznawać i atakować komórki nowotworowe.

Obecnie immunoterapia limfocytami CAR T w nowotworach dziecięcych jest najczęściej stosowana u dzieci z nawracającą lub oporną na leczenie ostrą białaczką limfoblastyczną (ALL).

Leczenie zespołu uwalniania cytokin

Postępowanie w przypadku CRS obejmuje monitorowanie i badania laboratoryjne, leczenie określonych objawów oraz stosowanie leków obniżających odpowiedź immunologiczną. Zespół opiekujący się dzieckiem będzie obserwował nasilenie objawów i oznaki niewydolności narządów. Leczenie zależy od ciężkości lub stopnia nasilenia zespołu uwalniania cytokin. Dzieci z bardziej rozległą chorobą związaną z nowotworem są bardziej narażone na ciężki przebieg CRS.

Badania laboratoryjne i monitorowanie objawów

Pacjenci zagrożeni CRS powinni być ściśle monitorowani, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po immunoterapii. 

Monitorowanie CRS obejmuje:

• pomiar temperatury ciała;
• pomiar częstości oddechów;
• pomiar ciśnienia krwi;
• częstość akcji serca;
• poziom tlenu;
• badanie neurologiczne w celu obserwacji zmian w funkcjonowaniu mózgu i układu nerwowego;
• badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, poziom elektrolitów, wskaźniki czynności nerek i wątroby, cytokiny i inne markery funkcji odpornościowej oraz badania w kierunku infekcji;

Opieka wspomagająca i leczenie objawów

Opieka medyczna w przypadku CRS koncentruje się na leczeniu konkretnych objawów pacjenta. Niektórzy pacjenci mogą wymagać opieki na oddziale intensywnej terapii.

Opieka wspomagająca może obejmować:

• podanie płynów dożylnych;
• podawanie tlenu lub wentylację mechaniczną;
• leki regulujące ciśnienie krwi;
• leki wspomagające pracę serca;
• transfuzje produktów krwiopochodnych;
• leki lub dializy wspomagające pracę nerek

Zapobieganie napadom drgawkowym

Pacjenci narażeni na działania niepożądane dla mózgu i układu nerwowego mogą otrzymać lek taki jak lewetyracetam (Keppra®), który pomaga zapobiegać napadom drgawkowym, które mogą wystąpić podczas immunoterapii.

Leki zmniejszające odpowiedź immunologiczną

Pacjenci z ciężkim CRS są leczeni lekami przeciwdziałającymi odpowiedzi immunologicznej. Leki te obejmują terapie celowane blokujące określone cytokiny, a także bardziej ogólne leki immunosupresyjne.

Częstym celem cytokin jest interleukina-6 (IL-6). Leki najczęściej stosowane w celu zakłócania działania IL-6 to tocilizumab i siltuksymab.

Kortykosteroidy takie jak metyloprednizolon lub deksametazon mogą być również stosowane w celu zmniejszenia reakcji zapalnych i immunologicznych; nie działają one na konkretne cytokiny, ale zapewniają szerszą immunosupresję.

Ponieważ leki immunosupresyjne mogą zakłócać działanie immunoterapii przeciwnowotworowej, a także mają inne działania niepożądane, nie są one stosowane we wszystkich przypadkach.

Zespół opieki rozważy potencjalne korzyści i ryzyko przy podejmowaniu decyzji o najlepszym planie leczenia.

Powiązane treści