Zrozumienie problemów związanych z cewnikiem centralnym

Cewnik centralny (centralny cewnik żylny) to długa, cienka rurka (cewnik), która zapewnia długotrwały dostęp dożylny. Ta rurka jest umieszczana w dużej żyle prowadzącej do serca. Wyróżnia się następujące rodzaje dojść centralnych do żyły: kaniulę centralną z dostępu obwodowego (PICC), tunelowany cewnik centralny oraz port podskórny. Cewnik centralny może służyć do podawania dziecku leków, płynów lub pożywienia, a także do pobierania próbek krwi.

Założenie dojścia centralnego do żyły jest ważną procedurą usprawniającą opiekę medyczną i podnoszącą jakość życia, mogą jednak wystąpić problemy. Możliwe powikłania związane z cewnikiem centralnym obejmują:

• problemy po zabiegu założenia cewnika centralnego;
• obrzęk i podrażnienie żyły;
• zakażenie (CLABSI);
• zablokowanie, uszkodzenie lub przemieszczenie cewnika centralnego;
• zakrzepy;

Zespół opiekujący się dzieckiem omówi z Tobą te zagrożenia i sposoby zapobiegania im. W razie wystąpienia problemów zajmie się ich rozwiązaniem.

Zgłaszaj wszelkie problemy natychmiast, aby zapobiec pogorszeniu się powikłań. Zespołowi opiekującemu się dzieckiem można zadawać pytania.

Więcej informacji na temat cewników centralnych.

Ryzyko związane z zabiegiem założenia cewnika centralnego

Cewnik centralny wprowadza się przez nacięcie skóry i umieszczenie go w żyle. Cewnik wprowadza się przez żyłę, aż dotrze do miejsca w pobliżu serca.

Rzadko zdarza się, aby dzieci miały problemy po zabiegu chirurgicznym założenia cewnika do żyły centralnej. Jednak każde znieczulenie i operacja wiążą się z ryzykiem. Zaliczają się do nich:

• uszkodzenie naczyń krwionośnych;
• uszkodzenie płuc;
• zakrzepy;
• nieregularne bicie serca;
• uszkodzenie nerwów;
• zakażenie;
• krwawienie.

Skontaktuj się z zespołem opiekującym się dzieckiem, jeśli zauważysz jakiekolwiek oznaki problemów po założeniu cewnika centralnego.

Zakażenie krwi związane z obecnością centralnego cewnika dożylnego (CLABSI)

Dzieci z założonym cewnikiem centralnym są narażone na zakażenie krwi związane z obecnością centralnego cewnika żylnego (ang. central line associated bloodstream infection, CLABSI). Do tego zakażenia może dojść, gdy drobnoustroje dostaną się do krwi dziecka. Zakażenia związane z cewnikiem centralnym u dzieci z ciężkimi schorzeniami są zazwyczaj wywoływane przez bakterie. Rzadziej CLABSI może być wywołane przez drożdżaki lub grzyby.

Objawy zakażenia

Uważnie obserwuj dziecko pod kątem objawów zakażenia, takich jak:

• gorączka, temperatura w jamie ustnej wynosząca 38°C (100,4°F) lub więcej, lub zgodnie z wytycznymi dotyczącymi gorączki przekazanymi przez zespół opiekujący się dzieckiem;
• ból, zaczerwienienie, obrzęk, bolesność lub ciepło w miejscu, gdzie cewnik wychodzi z ciała;
• wydzielina, wyciek płynu lub nieprzyjemny zapach w miejscu wyjścia cewnika z ciała;
• dreszcze lub bóle ciała;
• szybkie bicie serca lub przyspieszony oddech;
• zmęczenie, rozdrażnienie lub dezorientacja.

Sposoby zapobiegania zakażeniom w miejscu dojścia centralnego do żyły

Ważne jest, aby postępować zgodnie z zaleceniami zespołu opiekującego się dzieckiem dotyczącymi pielęgnacji cewnika centralnego i zapobiegania zakażeniom.

• Staranna pielęgnacja dojścia centralnego do żyły. Utrzymuj miejsce wprowadzenia cewnika w czystości i suchości.
• W miarę możliwości unikaj dotykania cewnika centralnego i nie pozwól, aby dotykała go osoba nieprzeszkolona.
• Przed i po każdej czynności związanej z pielęgnacją cewnika należy umyć ręce. Umyj ręce mydłem i wodą lub stosuj preparat do odkażania rąk na bazie alkoholu.
• Dopilnuj, aby dziecko codziennie myło skórę. Pamiętaj, że nie wolno dopuścić do zmoczenia opatrunku. Jeśli dziecko nie może się kąpać ani brać prysznica, stosuj mokre chusteczki do mycia ciała w ramach codziennych czynności pielęgnacyjnych zgodnie z instrukcjami.
• Przebieraj dziecko dwa razy dziennie – rano i wieczorem (po obudzeniu i przed pójściem spać). Przebieraj dziecko, jeśli się pobrudzi.
• Pościel należy zmieniać co tydzień lub natychmiast po zabrudzeniu. Staraj się nie używać ponownie tych samych ręczników i ściereczek do mycia.
• Utrzymuj dom w czystości, żeby ograniczyć rozprzestrzenianie się drobnoustrojów.
• Dbaj o prawidłową higienę jamy ustnej.

Zablokowanie cewnika centralnego

Cewnik centralny może ulec zablokowaniu przez lek, produkty krwiopochodne lub zagięcie cewnika. Jeśli trudno jest przepłukać przewód strzykawką, może to oznaczać jego zablokowanie. Jeśli przepłukiwanie wydaje się trudne, nie należy tego robić na siłę. Przerwij i skontaktuj się z zespołem opieki.

• Sprawdź, czy przewód nie jest zagięty, co mogłoby uniemożliwić przepływ płynów.
• Upewnij się, że przewód nie jest zaciśnięty.
• Jeśli do przewodu Twojego dziecka podłączona jest pompa, upewnij się, że działa.
• Jeśli blokada jest spowodowana zakrzepem krwi, zespół opiekujący się dzieckiem może podać dziecku lek, aby usunąć blokadę.

W przypadku zauważenia jakichkolwiek oznak zablokowania lub trudności z przepłukiwaniem należy skontaktować się z zespołem opiekującym się dzieckiem.

Uszkodzenie i przemieszczenie cewnika centralnego

Zadbaj o stabilne zamocowanie cewnika centralnego i nie szarp nim ani nie ciągnij. Jeśli dziecko ma założony port podskórny (cewnik centralny, który znajduje się całkowicie pod skórą), nie należy wywierać na niego nacisku.

Cewnik mógł się przesunąć, jeśli:

• wydaje się być zablokowany;
• pielęgniarka nie może pobrać z niego próbki krwi;
• podczas podawania leków lub płynów powoduje ból lub dyskomfort w ramieniu, barku, szczęce, klatce piersiowej lub głowie;
• część rurki znajdująca się na zewnątrz ciała wygląda na dłuższą lub krótszą niż zwykle.

Jeśli uważasz, że cewnik Twojego dziecka przesunął się, skontaktuj się z zespołem opiekującym się dzieckiem.

Zespół opiekujący się dzieckiem przekaże Ci zestaw ratunkowy i poinstruuje, co należy zrobić w przypadku uszkodzenia lub wypadnięcia cewnika centralnego. Zestaw będzie zawierał takie artykuły, jak taśma, zacisk, rękawiczki i gazy. Zawsze miej ten zestaw przy sobie.

Zakrzepy

Zakrzepy krwi blokują przepływ krwi do części ciała. Objawy zakrzepu krwi mogą się różnić w zależności od miejsca jego występowania.

Skontaktuj się z zespołem opiekującym się dzieckiem, jeśli zauważysz:

• duszność;
• ból, obrzęk lub zaczerwienienie w pobliżu miejsc wkłucia, np. na szyi, ramieniu, ręce lub klatce piersiowej;
• krwawienie w miejscu wyjścia cewnika z ciała.

Dowiedz się więcej o przyczynach zakrzepów krwi i ich leczeniu.

Jak zapobiegać problemom związanym z cewnikiem centralnym

Zespół opiekujący się dzieckiem pokaże Ci, jak dbać o cewnik centralny. Podczas pobytu dziecka w szpitalu przećwiczysz to wraz z zespołem. Niepokój w tym przypadku jest zjawiskiem normalnym. Dzięki ćwiczeniom pielęgnacja wkłucia stanie się rutynowa.

Pielęgnacją cewnika powinny zajmować się wyłącznie przeszkolone osoby. Należy dokładnie przestrzegać instrukcji dotyczących pielęgnacji, zgodnie z tym, czego nauczył Cię zespół opiekujący się dzieckiem, aby nie rozprzestrzeniać zarazków.

• Przed przystąpieniem do pielęgnacji cewnika należy zawsze umyć ręce lub użyć środka do dezynfekcji rąk. W przypadku zalecenia przez zespół opiekuńczy należy nosić rękawiczki jednorazowe podczas pielęgnacji cewnika.
• Należy używać czystych materiałów. Nie używaj materiałów, które spadły na podłogę.
• Utrzymuj opatrunek na cewniku centralnym w czystości, suchości i upewnij się, że jest dobrze przymocowany. Jeśli opatrunek poluzuje się, zamoknie lub zabrudzi, skontaktuj się z zespołem opiekującym się dzieckiem, aby można go było natychmiast wymienić.
• Postępuj zgodnie z instrukcjami zespołu opiekującego się dzieckiem dotyczącymi utrzymywania opatrunku w stanie suchym podczas kąpieli.
• Zabezpiecz przewód, aby się nie przesuwał. Nie szarp ani nie ciągnij za niego. Zachowaj ostrożność podczas zdejmowania odzieży.
• Chroń opatrunek i rurki przed zarazkami. Nie pozwól, aby rurka z cewnika zwisała w okolicy pieluchy. Jeśli dziecko może się ślinić lub wymiotować, chroń opatrunek śliniakiem lub innym nakryciem. Skontaktuj się z zespołem opiekującym się dzieckiem, jeśli opatrunek ulegnie zamoczeniu lub zabrudzeniu, aby można go było natychmiast zmienić.
• Nie używaj nożyczek, kleszczyków hemostatycznych ani innych ostrych przedmiotów w pobliżu cewnika lub przewodów.
• Jeśli przepłukiwanie linii wydaje się trudne, nie należy tego robić na siłę. Natychmiast poinformuj o tym zespół opiekujący się dzieckiem.

Kiedy skontaktować się z zespołem opiekującym się dzieckiem

Uważnie obserwuj dziecko pod kątem objawów problemów z cewnikiem centralnym. Natychmiast skontaktuj się z zespołem opiekującym się dzieckiem, jeśli zauważysz którykolwiek z poniższych objawów:

• Gorączka lub dreszcze
• Zaczerwienienie, obrzęk, tkliwość, nadmierne ciepło lub nieprzyjemny zapach w miejscu dojścia centralnego do żyły
• Ropa, krwawienie, wydzielina lub wyciek z cewnika
• Trudności z dostępem do cewnika centralnego lub jego przepłukiwaniem
• Przesunięcie cewnika lub uszkodzenie rurki

Pytania do zespołu opiekującego się dzieckiem

• Jakie problemy mogą wystąpić w związku z cewnikiem centralnym mojego dziecka?
• Na jakie objawy należy zwracać uwagę?
• Jak dbać o czystość i bezpieczeństwo cewnika centralnego mojego dziecka?
• Co mam zrobić, jeśli wystąpi zator, uszkodzenie cewnika lub jeśli cewnik się przesunie lub wypadnie?
• Jak często będziecie sprawdzać, czy w cewniku centralnym mojego dziecka nie ma problemów?
• Jakich czynności moje dziecko powinno unikać, mając cewnik centralny?
• Jak moje dziecko może się kąpać z cewnikiem centralnym?
• Jak długo moje dziecko będzie musiało mieć cewnik centralny?
• Kiedy należy skontaktować się z zespołem opiekującym się dzieckiem lub udać się na SOR?
• Do kogo należy zadzwonić po godzinach pracy lub w nagłych wypadkach?

Powiązane treści