Menu Zamknij

Problemy stomatologiczne u osób, które przeżyły nowotwór w dzieciństwie

Niektóre metody leczenia nowotworów wieku dziecięcego mogą zwiększać ryzyko wystąpienia problemów stomatologicznych.

Regularne wizyty u dentysty oraz dbanie o zęby, dziąsła i jamę ustną mogą pomóc w zapobieganiu problemom ze zdrowiem zębów i wczesnym wykrywaniu schorzeń, kiedy są one łatwiejsze do wyleczenia.

Metody leczenia nowotworów, które mogą powodować problemy stomatologiczne

Do metod leczenia nowotworów, które mogą powodować problemy stomatologiczne należą:

  • Chemioterapia przed całkowitym wykształceniem się zębów stałych, zwłaszcza jeśli dziecko miało mniej niż 5 lat w momencie leczenia.
  • Azatiopryna, czasami podawana pacjentom w ramach przeszczepu komórek krwiotwórczych (znanego również jako przeszczep szpiku kostnego lub przeszczep komórek macierzystych)
  • Radioterapia w obrębie jamy ustnej lub gruczołów ślinowych

Przewlekła choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi może również prowadzić do problemów stomatologicznych.

Górna grafika przedstawia zdrowy ząb wraz z korzeniem, szyjką i koroną. Dolna grafika przedstawia kość, kanał korzeniowy, jamę zębową, szkliwo, nerw, naczynia krwionośne i dziąsła.
Kilka grafik przedstawiających problemy z zębami. Grafika w lewym górnym rogu przedstawia zatrzymany ząb mleczny. Grafika w prawym górnym rogu przedstawia ubytki szkliwa na zębie. Grafika w lewym dolnym rogu przedstawia ubytek. Grafika w prawym dolnym rogu przedstawia skrócony korzeń.

Problemy stomatologiczne, które mogą wystąpić

  1. Dla osób, które przeszły chemioterapię lub przeszczep

    Możliwe problemy stomatologiczne, które mogą wystąpić w wyniku chemioterapii lub przeszczepu, są następujące:

    • zwiększone ryzyko próchnicy;
    • skrócenie lub ścieńczenie korzeni zębów;
    • brak zębów lub korzeni;
    • problemy z rozwojem szkliwa zębów, które powodują białe lub przebarwione plamy, rowki i wgłębienia; zęby, które łatwo się przebarwiają;
    • małe zęby;
    • problemy z rozwojem zębów lub wyrzynaniem się zębów stałych.
    • choroby dziąseł;

    Problemy te częściej występują u osób, które w dzieciństwie przez kilka lat były poddawane chemioterapii.

  2. Dla osób, które przeżyły chorobę nowotworową i przeszły radioterapię

    • zwiększone ryzyko próchnicy;
    • skrócenie lub ścieńczenie korzeni zębów;
    • brak zębów lub korzeni;
    • nieprawidłowy rozwój szkliwa zębów powodujący:
      • białe lub przebarwione plamy na zębach;
      • rowki i wgłębienia w zębach;
      • łatwe przebarwianie się zębów;
    • małe zęby;
    • wczesną utratę zębów;
    • brak wypadania zębów mlecznych;
    • problemy z rozwojem zębów lub wyrzynaniem się zębów stałych.
    • zwiększoną wrażliwość zębów na ciepło i zimno;
    • suchość w ustach spowodowaną zmniejszonym wydzielaniem śliny (kserostomia);
    • zmiany w odczuwaniu smaku;
    • ograniczoną zdolność do pełnego otwarcia ust (szczękościsk);
    • problemy ze stawami (dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego), które mogą powodować ból w okolicy przed uszami;
    • problemy z zgryzem (przodozgryz lub tyłozgryz);
    • nieprawidłowy wzrost kości twarzy i szyi;
    • choroby dziąseł;
    • problemy z gojeniem się kości szczęki (martwica popromienna kości) po zabiegach stomatologicznych, takich jak chirurgia jamy ustnej lub usunięcie zębów;
    • brakujące zęby;
    • zęby z białymi lub przebarwionymi plamami, rowkami lub wgłębieniami spowodowanymi nieprawidłowym rozwojem szkliwa zębów.

  3. Rak jamy ustnej

    Niektóre osoby, które przeżyły nowotwór w dzieciństwie, mogą być narażone na ryzyko zachorowania na raka jamy ustnej. Zaliczają się do nich pacjenci, którzy:

    • byli poddani radioterapii głowy i szyi;
    • cierpią na przewlekłą chorobę przeszczep przeciwko gospodarzowi;
    • piją alkohol i używają tytoniu;
    • są zakażeni wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV);

    Do objawów przedmiotowych i podmiotowych raka jamy ustnej zaliczają się:

    • rana, która nie goi się lub łatwo krwawi;
    • zmiana koloru tkanek jamy ustnej;
    • guzek, zgrubienie lub szorstkie miejsce w jamie ustnej;
    • ból, wrażliwość lub drętwienie w jamie ustnej lub na wargach;

    W przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych objawów należy skonsultować się z lokalnym dentystą.

Leczenie problemów stomatologicznych

Osoby, które przeżyły chorobę nowotworową, mogą być leczone z powodu problemów stomatologicznych:

Problem Leczenie
Zęby stałe, które nie rozwijają się prawidłowo Korony lub licówki
Słaby wzrost kości twarzy lub szczęki Chirurgia rekonstrukcyjna
Trudności z otwieraniem ust (szczękościsk) lub blizny i stwardnienie mięśni szczęki (zwłóknienie) Ćwiczenia rozciągające
Zniekształcone lub małe zęby Bonding (cienkie pokrycie z tworzywa sztucznego na przedniej powierzchni zębów)
Suchość w ustach (kserostomia). (Powiązane problemy mogą obejmować uporczywy ból gardła, pieczenie w jamie ustnej i dziąsłach, problemy z mówieniem, trudności w połykaniu, chrypkę lub suchość w nosie). Częste przyjmowanie płynów, stosowanie sztucznej śliny, cukierków bez cukru, prawidłowe nawyki związane z myciem zębów, codzienne stosowanie fluoru (jeśli zaleci to dentysta)

Co osoby, które przeżyły chorobę nowotworową, mogą zrobić dla zdrowia zębów

Poznaj ryzyko i monitoruj swój stan zdrowia

  • Poznaj ryzyko rozwinięcia się problemów z zębami w Twoim przypadku. Zapytaj swojego lekarza, czy poddano Cię zabiegom, które zwiększają ryzyko wystąpienia problemów z zębami i dziąsłami.
  • Pokaż kopię swojego planu opieki nad pacjentem, który przeżył chorobę nowotworową, swoim świadczeniodawcom. Plan zawiera szczegółowe informacje na temat leczenia nowotworu, w tym transfuzji krwi, oraz informacje na temat problemów zdrowotnych, które mogą wystąpić w wyniku leczenia.
  • Pacjenci, którzy przeszli radioterapię jamy ustnej, mogą wymagać wizyty u ortodonty, który pomoże im rozwiązać problemy związane z ustawieniem zębów bądź czaszką lub twarzą.

Zalecane badania przesiewowe

Regularna opieka stomatologiczna jest szczególnie ważna dla osób, które przeżyły chorobę nowotworową w dzieciństwie. Powinna ona obejmować:

  • Badanie stomatologiczne z czyszczeniem i fluoryzacją co sześć miesięcy. Badanie obejmuje kontrolę stanu uzębienia, obecności objawów chorób lub innych nieprawidłowości. Stomatolog zbierze również wywiad dotyczący stanu zdrowia pacjenta, jego nawyków i przebytych zabiegów.
  • Obrazowanie, w tym panoramiczne zdjęcie rentgenowskie („pantomogram”). Obejmuje to szczegółowe zdjęcia zębów, korzeni i szczęk w celu oceny rozwoju korzeni i wytrzymałości kości podporowej.
Obrazowanie, w tym panoramiczne zdjęcie rentgenowskie („pantomogram”), zapewnia szczegółowe zdjęcia zębów, korzeni i szczęk.

Obrazowanie, w tym panoramiczne zdjęcie rentgenowskie („pantomogram”), zapewnia szczegółowe zdjęcia zębów, korzeni i szczęk.

Panoramiczne zdjęcia rentgenowskie pozwalają dentystom ocenić rozwój korzeni i wytrzymałość kości podporowej.

Panoramiczne zdjęcia rentgenowskie pozwalają dentystom ocenić rozwój korzeni i wytrzymałość kości podporowej.

Zapobieganie

Ważne jest, aby dbać o zęby i dziąsła. Złe nawyki związane z higieną jamy ustnej mogą prowadzić do próchnicy, chorób dziąseł i infekcji kości podtrzymujących korzenie zębów.

  • Należy myć zęby co najmniej dwa razy dziennie pastą z fluorem.
  • Podczas mycia wzdłuż linii dziąseł należy ustawić szczoteczkę pod niewielkim kątem w kierunku dziąseł.
  • Używaj szczoteczki z miękkim włosiem, zgodnie z zaleceniami dentysty.
  • Oczyść wszystkie powierzchnie zębów.
  • Wyczyść język, aby usunąć bakterie.
  • Codziennie delikatnie nitkuj zęby.
  • Używaj antybakteryjnych płynów do płukania jamy ustnej bez alkoholu, zawierających fluor.
  • Pij często płyny, stosuj sztuczną ślinę lub jedno i drugie.
  • Ogranicz spożycie słodyczy i innych produktów bogatych w węglowodany.
  • Nie pal tytoniu.
  • Jeśli pijesz alkohol, to z umiarem..
Regularne wizyty kontrolne u dentysty co sześć miesięcy oraz regularne badania obrazowe zębów, korzeni i szczęki pomogą wykryć problemy stomatologiczne.

Regularne wizyty kontrolne u dentysty co sześć miesięcy oraz regularne badania obrazowe zębów, korzeni i szczęki pomogą wykryć problemy stomatologiczne.

Specjalne środki ostrożności dotyczące zabiegów stomatologicznych

Bakterie, które normalnie dostają się do krwiobiegu podczas zabiegów stomatologicznych, mogą zwiększać ryzyko poważnych infekcji. Poinformuj dentystę, jeśli przeszedłeś(-aś) poniższe zabiegi lub cierpisz na poniższe schorzenia, ponieważ przed rozpoczęciem leczenia stomatologicznego może być konieczne przyjęcie antybiotyków.

Stany te obejmują:

  • chirurgiczne usunięcie śledziony (splenektomia);
  • wysokie dawki promieniowania na śledzionę (40 Gy lub więcej);
  • nieszczelna lub bliznowata zastawka serca (może wystąpić po napromieniowaniu klatki piersiowej);
  • zastawka komorowa (chirurgiczne umieszczenie rurki, która odprowadza płyn z mózgu do serca lub układu żylnego);
  • zabieg ratowania kończyny (metalowy pręt lub przeszczep kości w celu zastąpienia kości);
  • aktywna przewlekła choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi;

Inne schorzenia, o których osoby, które przeżyły chorobę nowotworową, powinny poinformować swojego dentystę, to:

  • Wysokie dawki promieniowania w okolicy twarzy lub jamy ustnej, ponieważ zabiegi stomatologiczne mogą zwiększać ryzyko wystąpienia martwicy kości spowodowanej promieniowaniem (problemu z gojeniem się kości). Przed wykonaniem zabiegu stomatologicznego dentysta powinien skonsultować się z onkologiem radioterapeutą.
  • Allogeniczny przeszczep komórek krwiotwórczych (znany również jako przeszczep szpiku kostnego lub przeszczep komórek macierzystych), aby dentysta mógł sprawdzić, czy nie wystąpiły zmiany wskazujące na przewlekłą chorobę przeszczep przeciwko gospodarzowi.

Więcej informacji można znaleźć w publikacji Zdrowie zębów po leczeniu choroby nowotworowej wydanej przez Children’s Oncology Group.

—
Data aktualizacji: Czerwiec 2020 r.

Powiązane treści

  • Długotrwałe i opóźnione działania związane z leczeniem choroby nowotworowej

    Leczenie nowotworów może również powodować pewne długotrwałe i opóźnione działania niepożądane. Dowiedz się, które terapie wiążą się z określonymi opóźnionymi działaniami niepożądanymi.

  • Opieka stomatologiczna

    Niektóre metody leczenia nowotworów dziecięcych mogą powodować zmiany w uzębieniu, dziąsłach i jamie ustnej. Dobra higiena jamy ustnej i regularne wizyty u dentysty mogą zapobiegać problemom lub je łagodzić.

  • Metody leczenia

    Leczenie chorób dziecięcych obejmuje leki, zabiegi chirurgiczne, radioterapię, przeszczep komórek macierzystych, immunoterapię lub terapię celowaną. Dowiedz się więcej o tych metodach leczenia.