ဆေးဝါးနှင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်း

ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ် ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ် ဆိုသည်မှာဓာတ်မတည့်စေသောပစ္စည်းဟုခေါ်သည့် အရာတစ်ခုအပေါ် ကိုယ်ခံအားစနစ်မှ တုံ့ပြန်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပိုးမွှားများနှင့် အခြားသော ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် ရန်မှ ကာကွယ်ပေးသည်။ သို့သော်လည်း အချို့သောအခြေအနေများတွင် ၎င်းသည် ပြင်းထန်စွာ တုံ့ပြန်တတ်ပြီး ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ် ကို ဖြစ်ပွားစေသည်။  

ဆေးဝါးများ၊ ဝတ်မှုံများ၊ အချို့သော အစားအစာများ၊ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၊ အင်းဆက်အကိုက်ခံရခြင်းများနှင့် အခြားသော ဓာတ်ပစ္စည်းများသည် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်များကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှု ဆိုသည်မှာ ဆေးဝါးတစ်ခုအပေါ် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော ကိုယ်ခံအားစနစ်၏ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆေးဝါးအများအပြားသည် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်ကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် အချို့သော ဆေးဝါးအမျိုးအစားများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များသည်။ ၎င်းတို့တွင် ပဋိဇီဝဆေးများ၊ စတီးရွိုက်မဟုတ်သော အရောင်ကျသောက်ဆေးများ (NSAIDs) ကဲ့သို့သော အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများနှင့် အချို့သော ဓာတုကုထုံးဆေးဝါးများ ပါဝင်သည်။

ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ် အများစုမှာ ပေါ့ပါးသော အခြေအနေများသာ ဖြစ်ကြပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ ဓာတ်မတည့်မှု တုံ့ပြန်မှုကို ပိတ်ဆို့ပေးသည့် ဓာတ်မတည့်ဆေး ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသနိုင်ပါသည်။ 

ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်များသည် အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရနိုင်ပြီး ချက်ချင်းဆေးဝါးကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်သည်။ မိသားစုများအနေဖြင့် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်များ၏ ရောဂါလက္ခဏာများကို သိရှိထားသင့်ပြီး အရေးပေါ်အခြေအနေများအတွက် အစီအစဉ်တစ်ရပ် ရှိထားသင့်သည်။ ဓာတ်မတည့်မှုကို ဖြစ်စေသည့်အရာများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် နောင်တွင် ဓာတ်မတည့်မှု ထပ်မံဖြစ်ပွားခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။ 

ဆေးဝါးနှင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်း၏ ရောဂါလက္ခဏာများ

ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှု၏ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများသည် အပျော့စား အခြေအနေမှ ပြင်းထန်သော အခြေအနေအထိ ရှိနိုင်ပြီး အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်သည်။ အပျော့စား ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်တစ်ခု၏ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်- 

• သတ်မှတ်နေရာတစ်ဝိုက် အရေပြားနီမြန်းခြင်း၊ အနီကွက်ထွက်ခြင်း၊ အင်ပြင်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ယားယံခြင်း
• မျက်လုံး၊ လျှာ သို့မဟုတ် လည်ချောင်း ယားယံခြင်း
• နှာရည်ယိုခြင်း၊ နှာချေခြင်း သို့မဟုတ် မျက်စိရေစိုခြင်း
• ပျို့အန်ခြင်း၊ အန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်း

ရောဂါလက္ခဏာများမှာ အပျော့စား ဟု ထင်ရသော်လည်း ညွှန်ကြားချက်များ ရရှိနိုင်ရန် သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးမည့်သူထံ ဆက်သွယ်ပါ။  

အပြင်းအထန် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်ခြင်း 

ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှုသည် အပြင်းအထန် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်ခြင်းဟု ခေါ်သော ပြင်းထန်ပြီး အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသည့် တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါသည်။ အပြင်းအထန် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်ခြင်း၏ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အထက်တွင် ဖော်ပြထားသည်များ ပါဝင်နိုင်သည့်အပြင် အောက်ပါတို့လည်း ပါဝင်နိုင်ပါသည်-

• ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့အပြားတွင် အနီကွက်များ ထွက်ခြင်း၊ အရေပြားပေါ်တွင် အရည်ကြည်ဖုများထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် အရေပြားကွာခြင်း ကဲ့သို့သော ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ပွားသည့် အရေပြားတုံ့ပြန်မှုများ
• အရေပြား ဖြူဖျော့ခြင်း သို့မဟုတ် ပြာနှမ်းခြင်း
• ပါးစပ်၊ လျှာ၊ နှုတ်ခမ်း၊ လည်ချောင်း သို့မဟုတ် မျက်လုံးများ ရောင်ရမ်းခြင်း
• ချောင်းဆိုးခြင်း၊ တရွှီရွှီမြည်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်း
• မျိုချရ ခက်ခဲခြင်း
• သွေးဖိအားကျခြင်း (မူးဝေခြင်း သို့မဟုတ် ခေါင်းမူးခြင်း ခံစားရခြင်း)
• နှလုံးခုန်နှုန်း မြန်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်း 
• စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ သတိရှိမှု လျော့နည်းလာခြင်း သို့မဟုတ် သတိလစ်သွားခြင်း 

သင့်ကလေးတွင် အပြင်းအထန် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ ရှိနေပါက အရေးပေါ် အကူအညီကို ချက်ချင်း ရယူပါ။ 

သင့်ကလေးတွင် ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားပါက လုပ်ဆောင်ရမည့် အဆင့်များ

သင့်ကလေးတွင် ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်၏ ရောဂါလက္ခဏာများ ရှိနေပါက ဆေးဝါးကုသမှုကို ချက်ချင်း ရယူပါ။ ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်များသည် သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ သက်သာလာမလား သို့မဟုတ် ပိုမိုဆိုးရွားလာမလား ဆိုသည်ကို စောင့်မကြည့်ပါနှင့်။ 

ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားစဉ်အတွင်း လုပ်ဆောင်ရမည့် အဆင့်များ-

1. ရရှိနိုင်ပါက အက်ပီနက်ဖရင် (Epinephrine) ဆေးကို ချက်ချင်း ထိုးပေးပါ။
2. အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများထံ ချက်ချင်း ဖုန်းခေါ်ဆိုပါ (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် 911 ဖြစ်သည်)။
3. အကူအညီများ ရောက်ရှိမလာမချင်း သင့်ကလေး၏ သွေးခုန်နှုန်း၊ အသက်ရှူခြင်းနှင့် သတိရှိမှုတို့ကို စောင့်ကြည့်ပါ။ အကယ်၍ သင့်ကလေးသည် တုံ့ပြန်မှု မရှိတော့ပါက CPR ကို စတင်ပါ။

ပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် သော်လည်းကောင်း၊ အက်ပီနက်ဖရင် (Epinephrine) ထိုးပေးပြီးနောက်တွင် သော်လည်းကောင်း ဆေးဝါးကုသမှုကို အမြဲတမ်း ရယူပါ။ ရောဂါလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ရန်နှင့် ဓာတ်မတည့်မှု တုံ့ပြန်မှု လုံးဝပျောက်ကင်းသွားကြောင်း သေချာစေရန် အရေးကြီးပါသည်။

ဆေးဝါးများအပေါ် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ် မဖြစ်အောင် မည်သို့ကာကွယ်ရမည်နည်း

ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှုများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်၊ ကာကွယ်ရန်နှင့် ကုသရန်အတွက် သင့်စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့နှင့်အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပါ။ 

ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှုများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်ရန် သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးမည့်သူ သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူက အောက်ပါကဲ့သို့သော မေးခွန်းများကို မေးမြန်းပါလိမ့်မည်-

• သင့်ကလေးတွင် မည်သည့် ရောဂါလက္ခဏာများ ရှိခဲ့ပါသနည်း။
• ဓာတ်မတည့်မှု တုံ့ပြန်မှုသည် မည်သည့်အချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသနည်း။
• သင့်ကလေး၏ ဆေးဝါးများ အပြောင်းအလဲ ရှိပါသလား။
• ယခင်က မည်သည့်ဆေးဝါးကြောင့် ဓာတ်မတည့်မှု တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသနည်း။
• ၎င်းကို သက်သာစေသည့်အရာ သို့မဟုတ် ပိုမိုဆိုးရွားစေသည့်အရာ တစ်ခုခု ရှိပါသလား။

ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှုများကို ကာကွယ်ရန်အတွက်-

• သင့်ကလေး၏ ဆေးဝါးစာရင်းတွင် ဆေးဝါးအားလုံးနှင့် သိရှိထားသော ဓာတ်မတည့်မှုများ ပါဝင်ပြီး ခေတ်မီအချက်အလက်များ ဖြစ်နေစေရန် သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးမည့်သူနှင့်အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပါ။
• အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် သိရှိထားသော ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှုတစ်ခု ရှိနေပါက ၎င်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဆေးဝါးများသည်လည်း အလားတူ တုံ့ပြန်မှုများကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ကြောင်း သတိပြုပါ။
• သင့်ကလေး သောက်သုံးသော ဆေးဝါးများအားလုံးအကြောင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူအား အသိပေးပါ။ ၎င်းတွင် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မလိုဘဲ ဝယ်ယူနိုင်သည့် ဆေးဝါးများ၊ ဗီတာမင်များနှင့် အားဆေးများ ပါဝင်သည်။
• အထူးသဖြင့် ဆေးဝါးအသစ်တစ်ခု စတင်သောက်သုံးချိန်တွင် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်၏ ရောဂါလက္ခဏာများကို ဂရုတစိုက် စောင့်ကြည့်ပါ။

အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှု ရှိပါက သင့်စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့အနေဖြင့် အောက်ပါတို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်-

• ဓာတ်မတည့်သည့် တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်စေသော ဆေးဝါးကို ရပ်ဆိုင်းခြင်း
• ဆေးဝါးပမာဏ သို့မဟုတ် အမျိုးအစားကို ပြောင်းလဲခြင်း
• ဓာတ်မတည့်မှု ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် ဆေးဝါးများ ထည့်သွင်းပေးခြင်း

သင့်ကလေး၏ ဆေးဝါးများကို အပြောင်းအလဲများ မပြုလုပ်မီ သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးမည့်သူနှင့် အမြဲတမ်း တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။

ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ အမေးများသော မေးခွန်းများ

မိသားစုများအတွက် အကြံပြုချက်များ

• လုပ်ဆောင်ချက် အစီအစဉ်တစ်ခု ရေးဆွဲပြီး ၎င်းကို မျှဝေပါ- ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားစဉ်အတွင်း လုပ်ဆောင်ရမည့် အဆင့်များပါဝင်သော အစီအစဉ်တစ်ခု ရှိပါစေ။ ဓာတ်မတည့်မှုများ၊ လက်ရှိသောက်သုံးနေသော ဆေးဝါးများနှင့် အရေးပေါ် ဆက်သွယ်ရမည့် ဖုန်းနံပါတ်များ စာရင်းကို ထားရှိပါ။ အဆိုပါ လုပ်ဆောင်ချက် အစီအစဉ်ကို ကျောင်း၊ လုပ်ငန်းခွင် သို့မဟုတ် သင့်ကလေး အချိန်ကုန်ဆုံးတတ်သည့် အခြားသောနေရာများရှိ လူများနှင့် မျှဝေထားပါ။  
• ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အမှတ်အသားကို ဝတ်ဆင်ပါ- ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသော လူနာများသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အမှတ်အသားပါရှိသော လက်ပတ် သို့မဟုတ် ဆွဲကြိုးကို ဝတ်ဆင်ထားသင့်သည်။ ၎င်းသည် အရေးပေါ် ကယ်ဆယ်ရေးသမားများအား ကုသစောင့်ရှောက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ပေးနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။
• အရေးပေါ် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို ဆောင်ထားပါ- လိုအပ်ပါက အက်ပီနက်ဖရင် (Epinephrine) ဆေးကို အမြဲဆောင်ထားပါ။ ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်ပွားပါက ၎င်းကို မည်သို့အသုံးပြုရမည်ကို မိသားစုဝင်များနှင့် သူငယ်ချင်းများအား သင်ကြားပြသထားပါ။
• CPR ကို လေ့လာပါ- သင့်အနီးနားရှိ CPR သင်တန်းကို ရှာဖွေရန်အမေရိကန်နှလုံးအဖွဲ့အစည်းသို့မဟုတ်အမေရိကန်ကြက်ခြေနီအဖွဲ့  ဝက်ဘ်ဆိုက်များ သို့ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုပါ။

သင်၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့ကို မေးရန် မေးခွန်းများ

• ကျွန်ုပ်၏ကလေးတွင် မည်သည့်ဆေးဝါးနှင့် ဓာတ်မတည့်မှု ရှိပါသနည်း။
• ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှု၏ မည်သည့်ရောဂါလက္ခဏာများကို ကျွန်ုပ်တို့ ဂရုတစိုက် စောင့်ကြည့်ရမည်နည်း။
• ကျွန်ုပ်ကလေးတွင် ဆေးဝါးဓာတ်မတည့်မှုများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါသလား။
• ကျွန်ုပ်ကလေးသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အမှတ်အသားပါရှိသော လက်ပတ် သို့မဟုတ် ဆွဲကြိုးကို ဝတ်ဆင်ထားသင့်ပါသလား။
• ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် အက်ပီနက်ဖရင် (Epinephrine) ဆေးကို ဆောင်ထားသင့်ပါသလား။
• အကယ်၍ ကျွန်ုပ်ကလေးတွင် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားပါက ကျွန်ုပ် ဘာလုပ်ရမည်နည်း။
• ကျွန်ုပ်တို့ ဂရုတစိုက် စောင့်ကြည့်ရမည့် အရေးပေါ် သတိပေးလက္ခဏာများမှာ အဘယ်နည်း။

နောက်ထပ် အချက်အလက်များ ရှာဖွေရန်

ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ