Ból to nieprzyjemne odczucie, które może pojawić się w wyniku uszkodzenia nerwów lub tkanek. Jest sygnałem ostrzegawczym informującym o potencjalnym zagrożeniu dla organizmu. Każda osoba odczuwa jednak ból inaczej. Nie jest to coś, co można zobaczyć. Ból opiera się na tym, co dziecko odczuwa i opisuje.
Ból może być ostry lub przewlekły:
- Ból ostry pojawia się nagle. Sygnalizuje organizmowi, że wydarzyło się coś wymagającego uwagi.
- Przewlekły ból utrzymuje się przez dłuższy czas, często 12 tygodni lub dłużej. Może trwać nawet wtedy, gdy pierwotna przyczyna bólu już ustąpiła.
Zespół medyczny będzie współpracować z Tobą, aby ustalić:
- Co powoduje ból
- Nasilenie lub natężenie bólu
- W jaki sposób ból wpływa na codzienne czynności i aktywność dziecka
- Jak odczuwany jest ból
Zespół medyczny zapyta o to, w jaki sposób ból wpływa na codzienne funkcjonowanie dziecka, na przykład na uczęszczanie do szkoły, zabawę z rówieśnikami czy wykonywanie ulubionych aktywności. Zespół medyczny może zadać Tobie lub Twojemu dziecku takie pytania, jak:
- Czy ból utrudnia Twojemu dziecku normalne codzienne czynności?
- Czy z powodu bólu dziecku trudno jest czytać, bawić się z przyjaciółmi, oglądać telewizję, grać w gry wideo lub rozmawiać z innymi?
- Czy ból sprawia, że dziecko ogranicza aktywność fizyczną lub jej unika?
- Jak często dziecko myśli o bólu lub o nim mówi?
Zespół medyczny oceni również nasilenie bólu u dziecka, wykorzystując skalę bólu odpowiednią do jego wieku. Wybór skali zależy od wieku dziecka oraz od tego, czy potrafi ono samodzielnie ocenić nasilenie odczuwanego bólu.
Ważne jest, aby szczerze mówić o objawach bólu. Pomoże to zespołowi opieki zrozumieć przyczyny i zaplanować leczenie.
Skala bólu FLACC: Dla dzieci w wieku poniżej 4 lat
Skala FLACC jest stosowana u młodych pacjentów poniżej 4. roku życia lub u pacjentów, którzy nie mogą ocenić bólu. Ta skala ocenia zachowania związane z bólem. Wynik 0, 1 lub 2 (0 oznacza najmniejszy poziom bólu) jest przyznawany każdej z następujących 5 kategorii:
- Twarz
- Nogi
- Aktywność
- Płacz
- Możliwość ukojenia (zdolność dziecka do uspokojenia się dzięki wsparciu opiekuna)
Wyniki dla każdej kategorii są sumowane, aby uzyskać łączny wynik 0–10.
- 0: Brak bólu, czuje się komfortowo
- 1–3: Łagodny ból lub dyskomfort
- 4–6: Umiarkowany ból lub dyskomfort
- 7–10: Silny ból lub dyskomfort
Skala obrazkowa oceny bólu: Dla dzieci w wieku 4–7 lat
Skala obrazkowa oceny bólu – wersja zmodyfikowana (Faces Pain Scale – Revised, FPS-R) wykorzystuje ilustracje przedstawiające wyraz twarzy, aby pomóc młodszym dzieciom określić nasilenie odczuwanego bólu. Twarze pokazują, jak bardzo coś boli.
Odpowiadają one ocenie bólu od 0 (brak bólu) do 10 (najsilniejszy możliwy ból). Wraz ze wzrostem liczby twarze pokazują coraz większy ból.
Dziecko zostanie poproszone o wskazanie twarzy, która najlepiej pokazuje, jak silny ból odczuwa w tej chwili.
Ocena bólu: Dzieci w wieku 8 lat i starsze
Większość starszych dzieci, nastolatków i dorosłych może ocenić nasilenie bólu za pomocą prostej skali od 0 do 10, gdzie 0 oznacza brak bólu, a 10 oznacza bardzo silny ból.
Oprócz określenia nasilenia bólu, lekarz określi również jego rodzaj na podstawie przyczyny bólu oraz tego, jak dziecko opisuje swoje odczucia.
Celem każdego planu leczenia bólu jest zapewnienie dziecku komfortu, umożliwienie wykonywania codziennych czynności oraz poprawa ogólnej jakości życia.
Leczenie bólu może obejmować:
Zespół leczenia bólu
Zespół medyczny będzie podejmował działania mające na celu zapobieganie bólowi i jego leczenie w ramach standardowej opieki nad dzieckiem. W niektórych przypadkach ból wymaga jednak szczególnej uwagi. W takich sytuacjach może zostać zaangażowany zespół leczenia bólu. Zespół leczenia bólu może składać się z różnych specjalistów zajmujących się diagnostyką i terapią bólu. W skład zespołu medycznego zajmującego się leczeniem bólu mogą wchodzić:
- Lekarz
- Pielęgniarka
- Psycholog
- Fizjoterapeuta
- Terapeuta zajęciowy
- Specjalista ds. wsparcia psychicznego dziecka w chorobie
- Specjalista medycyny komplementarnej i integracyjnej
- Farmaceuta
Wskazówki dotyczące rozmowy o bólu
Dokładna i pełna ocena bólu jest ważna, ponieważ pomaga zespołowi medycznemu opracować najlepszy możliwy plan leczenia i łagodzenia bólu. Przekaż zespołowi medycznemu informacje dotyczące:
- Kiedy rozpoczął się ból
- Jak często występuje ból
- Kiedy pojawia się ból lub co go wywołuje
- Gdzie dziecko odczuwa ból
- Czy ból jest stały, czy pojawia się i ustępuje
- Jaki charakter ma ból i jak dziecko go odczuwa
Słowa opisujące ból mogą obejmować:tępy, ćmiący, piekący, skurczowy, ciężki, gorący, uczucie kłucia lub „przebiegających igieł”, ostry, przeszywający, kłujący, tkliwy, mrowiący.
Zespół medyczny może poprosić Cię o prowadzenie dzienniczka bólu lub zapisywanie obserwacji dotyczących bólu. Na przykład, śledź:
- Kiedy pojawia się ból
- Jak silny jest ból
- Jak odczuwany jest ból
- Co zaostrza ból
- Co łagodzi ból
Może to pomóc Tobie i zespołowi medycznemu Twojego dziecka zauważyć powtarzające się wzorce lub czynniki wywołujące ból, takie jak:
- Pory dnia, w których bardziej prawdopodobne jest wystąpienie bólu;
- Po jakiego rodzaju aktywnościach (lub braku aktywności) ból występuje częściej
Pamiętaj, aby odnotowywać również wszystkie zastosowane leki lub metody łagodzenia bólu oraz informację, jak skutecznie pomogły.
Pytania do zespołu opiekującego się dzieckiem
