Przejdź do głównej zawartości

Bezpieczne obchodzenie się z lekami stosowanymi w chemioterapii i lekami niebezpiecznymi w domu

Niektóre niebezpieczne leki (w tym doustna chemioterapia) można podawać w domu. Ważne jest jednak przestrzeganie instrukcji bezpieczeństwa dotyczących obchodzenia się z niebezpiecznymi lekami i ich przechowywania.

Wszystkie niebezpieczne leki przynoszone do domu stanowią potencjalne zagrożenie dla pacjentów, opiekunów i członków gospodarstwa domowego. Leki mogą czasami być wchłaniane przez skórę lub wdychane przez płuca. Członkowie rodziny mogą być również narażeni na kontakt z niebezpiecznymi lekami poprzez spożywanie pokarmów lub napojów lub dotykanie powierzchni w domu, z których korzystają na co dzień. 

Kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny unikać wszelkiego kontaktu z niebezpiecznymi lekami. 

Wskazówki dotyczące bezpieczeństwa dotyczące leków niebezpiecznych

Podjęcie prostych kroków pozwala na ochronę pacjentów, członków rodziny i opiekunów przed tym zagrożeniem.

  • Zapoznaj się z ulotką dołączoną do leku oraz ściśle przestrzegaj instrukcji dotyczących dawkowania.
  • Przed i po obchodzeniu się z niebezpiecznymi lekami należy umyć ręce.
  • Należy nosić rękawiczki, maskę i inne środki ochrony osobistej zgodnie z instrukcją.
  • Dokładnie wyczyść powierzchnie i umyj przedmioty, które miały kontakt z lekiem.
  • Leki należy przechowywać z dala od żywności, napojów i przedmiotów używanych przez członków gospodarstwa domowego.
  • Leki należy przechowywać w bezpiecznym miejscu, niedostępnym dla dzieci, zwierząt domowych i żywności.
  • Leki i zanieczyszczone przedmioty należy utylizować w odpowiedni sposób.
  • Należy poinformować wszystkich opiekunów i członków rodziny o zasadach bezpieczeństwa stosowania leków.

Jak postępować z niebezpiecznymi lekami

Zawsze postępuj zgodnie z instrukcjami zespołu opieki dotyczącymi postępowania z lekami i ich podawania. Należy unikać kontaktu ze skórą lub oczami oraz nie wdychać niebezpiecznych leków. Ogólne wskazówki dotyczące bezpieczeństwa obejmują:

  • Przed i po obchodzeniu się z niebezpiecznymi lekami należy umyć ręce i wyczyścić powierzchnie.
  • Należy nosić zalecane środki ochrony osobistej (rękawice, maskę i/lub okulary) zgodnie z instrukcją.
  • Podając tabletki, przed podaniem ich pacjentowi należy wysypać je do małej filiżanki zamiast do dłoni.
  • Korzystaj dostarczonych strzykawek, zakraplaczy lub aplikatorów. Nie używaj ich ponownie, chyba że zaleca to lekarz.
  • Nie należy rozgniatać, łamać ani żuć tabletek lub kapsułek zawierających leki stosowane w chemioterapii, chyba że zaleci to farmaceuta lub zespół opieki medycznej.
  • Unikaj przygotowywania posiłków, napojów lub mieszanek dla niemowląt w tym samym miejscu, w którym obchodzisz się z niebezpiecznymi lekami..

Jak ciąć lub rozdrabniać niebezpieczne leki

Nie należy ciąć, rozgniatać ani łamać niebezpiecznych leków, chyba że otrzymałeś(-aś) takie zalecenie. Może to spowodować uwolnienie niebezpiecznych cząstek do powietrza.

  • Postępuj zgodnie z instrukcjami dotyczącymi konkretnego leku.  Niektóre tabletki (np. merkaptopuryna) mogą wymagać podzielenia za pomocą noża do tabletek. Niektóre kapsułki żelowe (np.izotretynoina) mogą wymagać przecięcia nożyczkami. 
  • W przypadku używania nożyków do tabletek, nożyczek lub kruszarek do tabletek przeznaczonych do leków niebezpiecznych, nie należy używać tych produktów do żadnych innych leków ani w żadnych innych celach.
  • Leki przygotowuj na wysoko położonej powierzchni, takiej jak stół lub blat kuchenny. Upewnij się, że miejsce jest czyste i nie ma w nim bałaganu.
  • Nie należy ciąć ani miażdżyć niebezpiecznych leków w pobliżu wentylatorów sufitowych lub otworów wentylacyjnych. Ma to zapobiec zdmuchnięciu leku.
  • Przed przystąpieniem do cięcia lub rozdrabniania niebezpiecznych leków należy pokryć powierzchnię roboczą jednorazową folią plastikową. Zapewni to ochronę powierzchni przed kontaktem z lekiem oraz ułatwi jej czyszczenie.
  • Dokładnie wyczyść powierzchnię roboczą.

Jak usunąć rozlane niebezpieczne leki

  • Odizoluj obszar, w którym doszło do rozsypania lub rozlania leku.
  • Dzieci i zwierzęta domowe powinny się znajdować z dala od tego obszaru.
  • Załóż 2 pary rękawiczek, aby to posprzątać.
  • W przypadku rozlanego płynu użyj ręczników papierowych, które wchłoną płyn. Zacznij od zewnętrznych krawędzi rozlanego płynu i usuwaj go w kierunku do środka plamy. Umieść papierowe ręczniki w plastikowej torbie i zamknij ją przed wyrzuceniem.
  • Wyczyść obszar 3 razy za pomocą domowego środka czyszczącego. Ma to na celu zapewnienie, że na powierzchni nie pozostaną żadne pozostałości leku.
  • Zmyj powierzchnię wodą.
  • Zdejmij zanieczyszczoną odzież, umieść ją w plastikowej torbie i szczelnie ją zamknij. Jak najszybciej wypierz te ubrania osobno. Przed ponownym użyciem wypierz po raz drugi. Zanieczyszczone rzeczy należy zawsze prać oddzielnie od pozostałych. 

Jeśli niebezpieczny lek dostanie się do oczu: Natychmiast przepłucz oczy chłodną bieżącą wodą przez co najmniej 15 minut. Skontaktuj się ze swoim lekarzem w celu uzyskania dalszych instrukcji.

Jeśli niebezpieczny lek dostanie się na skórę: Dobrze spłucz miejsce czystą wodą. Następnie umyj mydłem i wodą przez 10 minut. W przypadku zauważenia zaczerwienienia lub podrażnienia należy skontaktować się z lekarzem.

Jak postępować z płynami ustrojowymi

Przez 48 godzin po zażyciu przez dziecko niebezpiecznych leków wszystkie płyny ustrojowe mogą zawierać ten lek. W razie potrzeby pamiętaj o tym, aby poprosić w szpitalu o rękawice, które zabierzesz ze sobą do domu.

Przez 48 godzin od chemioterapii przestrzegaj poniższych zasad bezpieczeństwa:

  • Podczas usuwania wymiocin, krwi, moczu lub kału dziecka należy nosić rękawiczki i odzież ochronną.
  •  Podczas przenoszenia zabrudzonej bielizny lub pościeli dziecka należy nosić rękawiczki.
  • Należy zakładać przyłbicę lub okulary ochronne, jeśli istnieje ryzyko rozbryzgu płynów ustrojowych.
  • Podczas zmiany pieluchy dziecku należy nosić rękawiczki i osłonę twarzy. Zużyte pieluchy można wyrzucać do zwykłego kosza na śmieci, ale staraj się ograniczyć kontakt z nimi.
  • Mężczyźni powinni korzystać z toalety w pozycji siedzącej.
  • Podczas spłukiwania toalety należy opuścić pokrywę.
  • Jeśli jakikolwiek płyn ustrojowy dziecka dostanie się na Twoją skórę, dokładnie umyj ją wodą z mydłem.
  • Jeśli jakiekolwiek płyny ustrojowe dziecka przedostaną się do Twoich oczu, przemywaj je wodą przez 15 minut przy otwartych powiekach. Następnie należy skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu i wyjaśnić mu, co zaszło.

Dowiedz się więcej o tym, jak postępować z płynami ustrojowymi po chemioterapii.

Bezpieczne przechowywanie i utylizacja niebezpiecznych leków

Chemioterapia i inne niebezpieczne leki mogą stanowić poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa członków gospodarstwa domowego. Podejmij kroki, aby zapobiec zanieczyszczeniu i przypadkowemu użyciu. Należy odpowiednio utylizować zanieczyszczone przedmioty i niewykorzystane leki, aby zapobiec szkodom dla środowiska i zagrożeniom dla innych osób.

Bezpieczne przechowywanie niebezpiecznych leków

  • Należy zapoznać się ze specjalnymi instrukcjami dotyczącymi przechowywania leku.
  • Leki należy przechowywać w bezpiecznym miejscu. Leki należy przechowywać w zamkniętej szafce lub pudełku, poza zasięgiem dzieci, zwierząt domowych i innych domowników.
  • Leki należy przechowywać w chłodnym, suchym miejscu, z dala od światła słonecznego, ciepła i wilgoci.
  • Leki należy przechowywać w oryginalnych opakowaniach z nienaruszonymi etykietami.
  • Umieść etykiety ostrzegawcze na niebezpiecznych lekach, aby można je było łatwo zidentyfikować. 
  • Trzymaj niebezpieczne leki z dala od artykułów gospodarstwa domowego i oddziel je od leków bezpiecznych. 
  • Podczas transportu niebezpiecznych leków należy przechowywać je w oryginalnych, oznaczonych pojemnikach, umieszczonych w szczelnej plastikowej torbie lub oddzielnym pojemniku. Należy unikać przechowywania ich przez dłuższy czas w pojazdach lub wystawiania na działanie wysokich temperatur.

Bezpieczna utylizacja niebezpiecznych leków

  • Przeczytaj ulotkę dołączoną do opakowania leku, aby uzyskać szczegółowe instrukcje dotyczące utylizacji.
  • Nie spłukiwać ani nie wylewać do kanalizacji. Nigdy nie wyrzucaj niebezpiecznych leków do toalet lub zlewozmywaków. Może to spowodować zanieczyszczenie systemów wodociągowych.
  • Niewykorzystane leki należy umieścić w szczelnym pojemniku i zutylizować zgodnie z instrukcją.
  • Korzystaj z programów zwrotu leków. Wiele aptek i szpitali oferuje usługę odbioru leków.

Dowiedz się więcej o bezpiecznym przechowywaniu i utylizacji leków .

Pytania do zespołu opiekującego się dzieckiem

  • Czy mogę podawać ten lek mojemu dziecku, jeśli jestem w ciąży lub karmię piersią?
  • Jak ograniczyć kontakt z rodzeństwem i innymi członkami rodziny?
  • Czy podczas stosowania tego leku muszę nosić rękawiczki lub inne środki ochrony osobistej?
  • Jakie materiały będą mi potrzebne do podania leku? Czy można je ponownie wykorzystać?
  • Jakie środki ostrożności należy podjąć podczas sprzątania wymiocin, kału lub pieluch?
  • Czy mogę wyrzucać leki i materiały medyczne do zwykłych pojemników na śmieci?
  • Do kogo mam zadzwonić w przypadku przypadkowego rozlania?
  • Czy przebywanie mojego dziecka w otoczeniu innych osób jest bezpieczne?

Najważniejsze informacje dotyczące bezpiecznego obchodzenia się z niebezpiecznymi lekami

  • Zawsze czytaj ulotki dołączone do leków i dokładnie przestrzegaj instrukcji dotyczących dawkowania.
  • Dowiedz się, jak bezpiecznie przechowywać, obchodzić się i podawać niebezpieczne leki.
  • Leki mogą pozostawać w organizmie dziecka i płynach ustrojowych przez 48 godzin po ich zażyciu. Postępuj zgodnie z zasadami bezpieczeństwa określonymi w instrukcjach.
  • Upewnij się, że wszyscy domownicy rozumieją zagrożenia i znają instrukcje dotyczące prawidłowego obchodzenia się z lekami i ich utylizacji.
  • Jeśli masz pytania dotyczące środków bezpieczeństwa związanych z lekami Twojego dziecka, porozmawiaj z zespołem opieki medycznej.

Uzyskaj więcej informacji


Data aktualizacji: Styczeń 2026 r.

Powiązane treści